Adamzatty alańdatqan aýǵan soǵysy

Almaty qalasynda ornalasqan Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik ortalyq murajaıynda keńes áskerleriniń Aýǵanstan aýmaǵynan shyǵarylýyna 25 jyl tolýyna oraı «Jan jarasyna aınalǵan Aýǵanstan» atty estelik-kórme ashyldy.

Tarıh betine óziniń qandy izin qaldyrǵan aýǵan soǵysy Keńes Odaǵyna abyroı da, dańq ta ápermegeni belgili. Saıası boljamdardyń qurbany bolǵan aýǵan halqyna da, basqynshylyq áreketti on jylǵa tarta ýaqyt boıy shimirikpesten júrgizgen Keńes Odaǵy halqyna da bul soǵys qasiret pen qaskóıliktiń úlgisi retinde júrekterge óshpes jara saldy. Bul qanqasap, ásirese, keńes bıliginiń sapynda bolǵan musylman elderine de aýyr syn, úlken sabaq bolǵany haq. Árbir el, ár memleket ózderiniń ishki isterin óz ulty men halqynyń paıdasy úshin, ıgiligi úshin derbes túrde sheshýi tıis ekendigin uqtyratyn ómirlik ónege retinde de aýǵan soǵysy barsha ǵalamǵa nusqa, barlyq bılikke mysal boldy. Mine, Almaty tórinde esigin aıqara ashqan kórme Jer sharyn meken etken kúlli ulys pen ultqa osyndaı maǵynaly da adamı oı túıýdi úndeıtin uly maqsatpen óz jumysyn bastady. 1979 jyldyń 25 jeltoqsanynan 1989 jyldyń 15 aqpanyna deıingi 9 jyl, 1 aı, 19 kúnge sozylǵan aýyr kezeńde KSRO Qorǵanys mınıstrligi Bas shtabynyń derek­teri boıynsha keńestik 620 myńǵa jýyq adam soǵysqa tartylsa, onyń 22 myńy qazaqstandyq áske­rı bolǵan. Jaraqat pen aýrý­dan qaza tapqan 15 526 adam bolsa, onyń 924-i qazaqstandyq kórinedi. Habar-osharsyz ketken jáne tutqynǵa túsken 333 adamnyń 21-i qa­zaqstandyq eken. Qazaq dala­synan attanǵan áskerı qyz­metker­lerdiń ishinde 86 jaýynger Keńes Odaǵynyń Batyry atanyp, qalǵandary densaýlyǵy men júıkesine orasan nuqsan keltirip oralypty. Aýǵanstan zardabyn óz kózi­men kórgen, talaı jyl eldegi Aýǵan soǵysy ardagerlerine uıytqy bolǵan general-maıor Murat Qalmataev, Aýǵan soǵysy ardagerleri qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Sergeı Pashkevıch, Aýǵan soǵysy ardagerleri qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Murat Ábdishúkirov atalǵan kórmeniń ashylý saltanatynda sóz sóılep, álemde mundaı soǵystyń endi qaıtalanbaýyn, ár otbasy ákeleri men balalarynyń beıbit ómirge qyzmet etkenin, bala-shaǵasynyń qasynda bolǵanyn qalaıtyndyǵyn aıtýmen qatar, aýǵan soǵysynyń zardaby men keltirgen orasan shyǵyny týraly, sondaı-aq, soǵys jyldaryndaǵy estelikterdi jıylǵan kópshilikke áńgimelep berdi. Kórmege Aýǵanstandaǵy soǵys dalasynda ot pen oqtyń astyn­da qan keshken áskerı qyzmetkerlerdiń, onyń ishinde qazaqstandyq jaýyngerlerdiń jeke muraǵatynan alynǵan derekter, maıdan sýretteri, hattar men kýálikter, nagradalar men sol kezde tutynǵan jeke zattary qoıyldy. Almaty qalalyq ákimdiginiń janynan qurylǵan Aýǵanstandaǵy soǵystyń jáne shaǵyn áskerı shıelenisterdiń ardagerleri men múgedekteri qoǵam­dyq birlestikteriniń qalalyq úılestirý keńesi bastamashylyq tanytqan bul kórmeniń alǵashqy kúninde-aq oǵan kelýshiler qatary qalyń boldy. Aýǵanstan soǵysy týraly shyndyqty jetkizýdi, jaýyngerler men jas urpaq júreginde otanshyl rýhty oıatýdy, sondaı-aq, saıası máseleler soǵysý arqyly sheshilmeıtindigin nasıhattaýdy maqsat tutqan atalǵan kórme kelýshilerdi sáýir aıyna deıin qabyldaıtyn bolady.

Qanat ESKENDIR,

«Egemen Qazaqstan».

ALMATY.