Mıllıonnan astam adam jumyspen qamtylady

Syrqattaný 4,5 ese tómendedi

Birinshi másele boıynsha Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Soı, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Qumar Aq­saqalov, Aqmola oblysynyń ákimi Ermek Marjyqpaev, Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov baıandama jasady.

Densaýlyq saqtaý mınıstri A.Soıdyń aıtýynsha, álemde KVI-diń 244 mln-nan astam jaǵdaıy tirkelgen, táýligine 300 myńnan astam jaǵdaı tirkeledi. 4,9 mln-nan astam adam qaıtys boldy. Sońǵy 14 kúnde aýrýdyń eń kóp ósimi Polshada tirkeldi, onda 160%-dan astam, Vengrııada – 120%, Grýzııada – 110%, Ázerbaıjanda – 104%-ǵa ósti.

Aýrýdyń ósýi 19 elde, sonyń ishinde Izraılde 58%-ǵa, Ispanııada 28%-ǵa, Shveısarııada 16%-ǵa, Chernogorııada 4%-ǵa, Italııada 3%-ǵa tómendedi.

Qazaqstanda sońǵy eki aptada syr­qat­taný 11%-ǵa tómendedi. «Búgingi tańda jasyl aımaqta 8 óńir bar: Jambyl, Mańǵystaý, Túrkistan, Aqtóbe, Batys Qazaq­stan, Atyraý, Almaty oblystary jáne Shymkent qalasy. 5 óńir «sary aımaqta» – Shyǵys Qazaqstan, Qyzylorda, Qaraǵandy oblystary, Almaty jáne Nur-Sultan qalalary. «Qyzyl aımaqta» 4 óńir – Aqmola, Qostanaı, Pavlodar jáne Soltústik Qazaqstan oblystary tur. Reprodýktıvti sany – 0,96», dedi A.Soı.

Jalpy, Qazaqstanda sońǵy eki aıda aýrýshańdyq 4,5 esege, al ólim-jitim 4,8 ese­ge tómendedi. Qazaqstan boıynsha 1 ta­myzdan bastap ınfeksııalyq tósek­terdiń júktelýi 56%-dan 37%-ǵa deıin, reanımasııalyq tósekter 45-ten 30%-ǵa deıin tómendegeni baıqalady. Rezerv­te 30 myńnan astam oryn bar. «Epıdemııalyq jaǵdaıdyń turaqtanýyna baılanysty ýaqytsha ınfeksııalyq nysandardy jabý jumystary jalǵasýda. Bıylǵy 25 tamyz ben 18 qazan aralyǵynda barlyq óńirde 103 nysan jabyldy» dep atap ótti Densaýlyq saqtaý mınıstri.

Halyqty KVI-ge qarsy vaksınalaý jumystary jalǵasýda. Aıta ketý kerek, mınıstrlik aldaǵy 3 aıǵa arnalǵan koro­navırýs ınfeksııasy boıynsha epıdemııalyq ahýal boljamyn jańartty. Máselen, pessımıstik ssenarıı oryn alǵan kezde tirkelgen jaǵdaılardyń ortasha táýliktik sany qarasha aıynda
1 800-ge deıin, jeltoqsanda 2 350-ge deıin jetedi. Naqty ssenarıı boıynsha qarasha aıynda 1 650 jaǵdaıǵa deıin, jeltoqsanda
1 600 jaǵdaıǵa deıin tirkeledi. Optımıstik ssenarıı boıynsha qarashada 1 500 jaǵ­daıǵa deıin, jeltoqsanda táýligine 1 100 jaǵdaıǵa deıin tirkelmek.

Densaýlyq saqtaý mınıstrligi jer­gi­likti atqarýshy organdarmen birlesip, KVI boıynsha profılaktıkalyq jáne epı­demııaǵa qarsy sharalardy monıtorıng­teýdi jáne iske asyrýdy jalǵastyrýda.

Máseleni Úkimet basshysy Asqar Ma­mın qo­rytyndylady. Onyń aıtýyn­sha, Qazaq­standaǵy sanıtarlyq-epıde­mııa­lyq jaǵdaı baqylaýǵa alynǵan. Vı­rýstyń reprodýktıvti ındeksi – 0,96. Infeksııalyq oryndar júktemesi – 37%, reanımasııalyq oryn 30%-dy qurap otyr. Salystyrmaly túrde jaǵdaı jaman emes.

Kórshi elderdegi sanıtarlyq-epıde­mııalyq jaǵdaıdyń kúrdelenýine baılanysty Úkimet basshysy Densaýlyq saqtaý mınıstrligine memlekettik she­ka­­radaǵy epıdemııalyq baqylaýdy kú­sheı­­týdi tapsyrdy. Ásirese shekara ma­­ńyndaǵy óńirlerdiń ákimderine sanı­tarlyq-epı­de­mııalyq normalardyń qatań saqtalýyn qam­­tamasyz etý, syrqat­tanýshylyq deń­geıine monıtorıng júrgizý jáne jedel sha­ralar qabyldaý, sondaı-aq monı­to­rıng­tik toptardyń jumysyn jandandyrý tapsyryldy.

Mańǵystaý, Batys Qazaqstan, Qostanaı, Aq­mola oblystary men Nur-Sultan qala­synyń ákimderine koronavırýsqa qarsy vaksınalaý qarqynyn arttyrý júkteldi. Densaýlyq saqtaý, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrlikterine halyqqa vaksınalaý men revaksınalaýdyń mańyzyn, densaýlyqty saqtaýdyń jalǵyz joly – koronavırýsqa qarsy vaksına alý ekenin túsindirý jumystaryn odan ári júrgizý tapsyryldy.

 Jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi tómendedi

Úkimet otyrysynda halyqty jumys­pen qamtý sharalary qaraldy. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Se­rik Shápkenov, «Atameken» UKP bas­qar­ma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetov, Qara­ǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek, Qyzylorda oblysynyń ákimi Gúlshara Ábdiqalyqova, Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov baıandama jasady.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Serik Shápkenovtiń aıtýynsha, bıyl ótken jylmen salystyrǵanda eńbek naryǵynyń birtindep qalpyna kelýi jalǵasýda, onyń negizgi kórsetkishteri jaman emes. «Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetterine sáıkes bıylǵy 2 toqsanda jumys kúshiniń sany 9,3 mln adamdy qurady. Onyń ishinde jumyspen qam­tylǵandar sany 73 myń adamǵa artty. Salalar boıynsha jumyspen qamtyl­ǵan­dardyń qatarynda qyzmet kórsetý sala­synyń úlesi basym. Jumys berýshiniń bas­tamasymen ýaqytsha jumyspen qamtyl­maǵandar sany 12,3 esege kemidi», dedi S.Shápkenov.

Mınıstr jumyssyzdyq deńgeıi 4,9% kóleminde saqtalǵanyn atap ótti, al jas­tar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi ótken jylmen salystyrǵanda tómen­dep, 3,7%-dy quraǵan. Bıyl 1,2 mln adamdy jumyspen qamtý sharalarymen qamtamasyz etý josparlanǵan. Onyń ishin­de 700 myń adam «Eńbek» memlekettik baǵ­darlamasy sheńberinde, 42 myń adam – Jumyspen qamtýdyń 2020-2021 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy aıasynda jáne budan tys 440 myń jańa jumys ornyn qurý qarastyrylǵan.

Qazirgi ýaqytta osy 3 baǵyt boıynsha 1 mln-ǵa jýyq adam qoldaý sharalarymen qamtyldy. «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha bıyl 9 aıda 377 myń adam jumyspen qamtylǵan bolsa, onyń 70%-y turaqty jumysqa ornalasty. Sonymen qatar barlyǵy 65 myń adam oqytýmen qamtamasyz etildi. «Kásipkerlikti qoldaý baǵyty boıynsha 29 myń adam shaǵyn nesıe men qaıtarymsyz grantqa ıe bolyp, onyń 25 myńnan astamy alǵash ret óz isterin ashty jáne qosymsha 8 myńǵa jýyq jańa jumys oryndaryn qurdy. 5,5 myń adam soltústik óńirlerge qonys aýdardy. 2,3 myń jumysqa qabiletti jastaǵy qonys aýdarýshylardyń 78%-y jumyspen qamtyldy. Baǵdarlamaǵa qatysýshylardyń 39%-y – jastar, 50%-y – áıelder, 53%-y – aýyl turǵyndary», dedi Eńbek mınıstri.

Nur Otan partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasynda qarastyrylǵan «Eńbek» baǵdarlamasy 83%-ǵa oryndaldy. Aqmola, Qostanaı, Pavlodar, Jam­byl oblysta­rynda jáne Nur-Sul­tan qalasynda barlyq kórsetkish to­lyǵymen oryndaldy. Baǵdarlamanyń taǵy da bir ma­ńyz­dy baǵyttynyń biri – qys­qamer­zim­di oqytý. Bıyl 16,9 myń adam qysqamer­zimdi oqýǵa joldansa, 13,2 myń adam oqýdy aıaqtady. Olardyń 81%-y ju­mys­pen qamtyldy.

Kásipkerlikti qoldaý aıasynda Nur Otan partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasyna sáıkes jastarǵa qarastyrylǵan 10 myń granttyń 7,6 myńy berildi. Mıkrokredıt jáne grant alýshylardyń arasynda 3,2 myń startap bastamaǵa qoldaý kórsetildi. Jańa qabyldanǵan «Kásipkerlikti damytý ulttyq jobasy» sheńberinde kásipkerlikti qoldaý quraldaryn «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha onlaın portal arqyly usyný kózdelýde.

Sonymen qatar aýdandardyń eko­no­mıkalyq mamandanýyn anyqtaý úshin 163 bas jospar ázirlenip, memlekettik grant pen mıkrokredıt osy bas josparmen kózdelgen baǵyttar boıynsha usynylady. Memlekettik grant usyný prosesi tolyq avtomattandyrylyp, bıznes-jospardyń tıimdiligin baǵalaý júrgiziledi. Bul memlekettik granttardy taǵaıyndaý barysynda adamı faktorlardy joıýǵa, grant alýǵa ótinimderdiń qaralý merzimin edáýir qysqartýǵa múmkindik beredi.

Sondaı-aq Ulttyq joba sheńberinde 2025 jylǵa deıin 150 myń adamdy kásip­kerlik negizderine oqytý, jastar men áleý­mettik osal toptarǵa 100 myń jańa bıznes ıdeıany iske asyrý úshin qaıtarymsyz memlekettik grant berý sııaqty sharalar kózdelgen.

Jumyspen qamtýdyń 2020-2021 jyl­darǵa arnalǵan Jol kartasyn júzege asyrý jalǵasýda. Vedomstvoaralyq komıssııa­da barlyǵy 241 joba bekitilgen, onyń 225 jobasy boıynsha jumys júrgizilýde. Qazirgi tańda Jol kartasy jobalarynda 7,7 myń adam jumyspen qamtyldy, bul jospardyń 68%-yn quraıdy. Jumysqa turǵan azamattardyń 67%-yna mindetti zeınetaqy jarnalary túsken, qalǵan azamattar tolyq baqylaýda.

Jol kartasyna bólingen qarajattyń 51%-y ıgerilgen. Qyzylorda oblysynda Jol kartasy sheńberinde 9 joba josparlanǵan bolatyn. Konkýrstyq rásimderdiń kesh bastalýyna baılanysty qazir 4 jobada ǵana jumystar júrýde. «Ulttyq qordan bólingen nysanaly transfertter 13,8%-ǵa ǵana ıgerildi. Almaty oblysy boıynsha Jol kartasy jobalarynda 2,4 myń adamdy jumyspen qamtý josparlanǵan bolsa, búginde 84 adam ǵana jumysqa ornalasty», dedi mınıstr.

Jumyspen qamtý salasyndaǵy qyz­met­terdiń qoljetimdiligin arttyrý maq­satynda Sıfrlyq jumyspen qamtý ortalyqtaryn engizý boıynsha jumys kezeń-kezeńimen jalǵasýda. Bıyldan bas­tap jumyssyz retinde tirkeý, jumysynan aıyrylýyna baılanysty áleýmettik tólem taǵaıyndaý jáne sýbsıdııalanatyn jumys oryndaryna joldama berý qyzmetteri elektrondy eńbek bırjasy arqyly tolyq avtomattandyryldy.

Osy ýaqytta jumyspen qamtý orta­ly­ǵyna júgingen ár úshinshi adam nemese 122 myń azamat onlaın qyzmet aldy. Portal arqyly 44 myń adam jumysqa ornalasýǵa múmkindik alsa, 15 myńnan astam adamǵa jumysynan aıyrylýyna baılanysty áleýmettik tólem elektrondy eńbek bırjasy arqyly onlaın túrde taǵaıyndaldy.

Sonymen qatar pandemııa, jańa demografııalyq ahýal eńbek naryǵynda júıeli jumysty talap etetin jańa talaptar qoıýda. Birinshiden, jumys kúshine qoıylatyn talaptardyń tez ózgerýi. Sarapshylardyń pikirinshe, aldaǵy 5 jylda jumys kúshine qajetti negizgi daǵdylardyń 40%-y ózgeredi, árbir ekin­shi qyzmetkerge qaıta daıarlaýdan ótý qajettigi týyndaıdy Ekinshiden, demo­gra­fııalyq qaterler. О́nerkásip salasynda kadrlardyń qartaıý prosesi júrip jatyr. Bul salada jastardyń tek 20%-y ju­myspen qamtylǵan. Úshinshiden, ju­mys­tyń jańa formattary. Qazirgi ýaqytta «erkin tabys ekonomıkasy» nemese gıg-ekonomıka, frılanserler qarqyndy damýda. Olardyń qyzmetin zańnamalyq retteý jáne eńbek quqyqtaryn qorǵaý sharalaryn qabyldaý qajet.

Qaraǵandy oblysynda turaqty jumys oryndaryna ornalasý kórsetkishi joǵary. Oblys ákimi Jeńis Qasymbektiń aı­týynsha, jumyspen qamtý sharalarymen qamtamasyz etý úshin «Eńbek» baǵ­dar­lamasynyń, Jumyspen qamtý jol kar­tasynyń jáne basqa da memlekettik baǵ­darlamalardyń áleýeti tolyq paıdala­nylýda. Jalpy, 70 myńnan astam adamdy qamtý josparlanýda. «Eńbek» baǵ­dar­lamasy aıasynda 31 myńnan astam adam qamtyldy, onyń 20 myńnan astamy turaqty jumysqa ornalastyryldy. Jumysqa ornalastyrý elektrondy eńbek bırjasynda tirkelgen jumyspen qamtý organdaryna berilgen bos oryndar bo­ıynsha júzege asyryldy. Búgingi tańda 5 myńnan astam kásiporyn men uıym bos jumys oryndary týraly aqparat beredi. Jyl basynan 27 myńnan astam bos jumys oryndary usynyldy», dedi oblys ákimi.

Máseleni Úkimet basshysy Asqar Mamın túıindedi. Onyń aıtýynsha, Qazaq­standa halyqty jumyspen qamtý boıynsha daǵdarysqa qarsy sharalar kesheni qa­byldandy. 2021 jyldyń 9 aıynyń qory­tyndysy boıynsha jumyspen qamtý sharalarymen 1 mln-nan astam qazaq­standyq qamtyldy. Jyldyń sońyna deıin qosymsha 200 myń adamdy qamtý kózdelgen. Úkimet basshysy belgilengen josparlar oryndalatynyn atap ótti. Sonymen qatar búgingi tańda ekonomıkanyń barlyq salasynyń qyzmeti qalpyna keltirilip jatyr. «Bul sharalar jumyssyzdyqtyń ósýine jol bermeýge jáne ony 4,9% deńgeıinde ustap turýǵa múmkindik beredi. Mańyzdy másele – turaqty jumys oryndaryn qurý, bıyl keminde 440 myń jumys orny qurylýy tıis», dedi A.Mamın.

Premer-Mınıstr Atyraý (bos oryn­darǵa jumysqa ornalasqandardyń úlesi – 68%), Qaraǵandy (66%) jáne Qostanaı (66%) oblystaryndaǵy turaqty jumys oryndaryn qurýdyń oń tájirıbesin atap ótti.

Sonymen qatar «Eńbek» baǵdarlamasy boıynsha jyldyq jospardyń oryn­da­lýynyń tómen deńgeıi Almaty jáne Shymkent qalalarynda, sondaı-aq Ba­tys Qazaqstan oblysynda baıqalady. Ju­mys­pen qamtýdyń jol kartasy aıasynda jobalardy iske asyrý deńgeıi Shymkent qalasynda, Qyzylorda, Aqmola jáne Aqtóbe oblystarynda tómen. Úkimet bas­shysy artta qalǵan óńirlerge «Eńbek» baǵdarlamasy men Jumyspen qamtýdyń jol kartasy aıasynda josparlardy oryndaý jumysyn jandandyrýdy tapsyrdy.

Eńbek mınıstrligine salalyq memle­ket­tik organdarmen, óńirlerdiń ákimdik­terimen birlesip, bir aı merzimde ekono­mı­kanyń sapaly jáne ornyqty ósýin qamta­masyz etý úshin kadr qajettiligin anyqtaý máselesin ózektendirý tapsyryldy.

A.Mamın retteý tetigin jedel ázirleý jáne ekonomıkalyq belsendilikke ju­myspen qamtýdyń jańa formalaryn tartý qajet ekenin atap ótti. Eńbek mınıstrligine salalyq memlekettik organdarmen, «Atameken» UKP-men, kásipodaqtarmen, sarapshylar qaýymdastyǵymen birlesip, «Kásiptik biliktilikter týraly» zań joba­syn ázirlep, talqylaýdy tezdetýdi tapsyrdy. Úkimet basshysynyń aıtýynsha, «Bas­taý Bıznes» jobasyn iske asyrý Kásip­kerlik jónindegi ulttyq joba aıasyn­da jalǵastyrylady. Jumys istep tur­ǵan Kásipkerlik jónindegi jobalyq ofıs jumysynda Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstri Serik Shápkenovtiń tóraǵalyǵymen jumyspen qamtý baǵyty qurylady. Úkimet basshysy osy sekildi máselelerdi nazarda ustaýdy tapsyrdy.