Teńiz túısigi

Fransııadan shyqqan áıgili sýretshi Jorj Brak 1908 jyldan bastap óziniń ımpressıonızmge degen qumarlyǵynan jáne faýıstik stıldegi keıingi jumystarynan úzildi-kesildi bas tartty. Nege deısiz ǵoı!? Onyń kóńili Eýropa óneriniń basym tendensııalaryn kór­setetin revolıýsııalyq kýbızmge aýdy. Eń ǵajaby, ol osy stıl­de ózin tapty.

Aspan tústes teńizdiń tákap­par minezi jan kózesin shaı­qaıdy. Uıytqyǵan jelmen ar­palysqan aqjal tolqyndar jaǵaǵa baryp jan tapsyrady. Boıaýlar jalǵan ómirdiń jarshysyn­daı býyrqanady. Kózdiń mól­dir tamshysyndaı eziledi. Bul – momaqan Mar­­seldegi ejelgi Es­tak ja­ǵalaýy. Jo-joq, jaı ja­ǵalaý emes, sýretshi bit­ken­niń sú­ıikti mekeni.

Sýretshi J.Brak teńizge qyl­­qalamyn malyp, taǵdyr kó­rinisterin taspalaýǵa qushtar. Ol osy beısaý tynyshtyqtan beımálim lázzat alatyndaı áldebir án yrǵaǵyna boı jazady. Kýbızm ıdeıalarynan nár ala otyryp, jan tolǵanysyn jetkizedi. Sodan da bolar, ta­bıǵat peızajdary men qala taqyrybyna kelgende ózin qustaı erkin sezinedi.

Kartınada sheberdiń keńis­tik geometrııasyn qalaı qy­zyq­­taǵany jáne aldaǵy pers­pektıvalardyń qurylysyn muqııat zerttegeni anyq baıqa­lady. Avtor úıdiń árbir keskini úshin tekshe pishindi bas­ty detal retinde paıdalandy. Sýyq tústerdiń matasý ádisin qoldana otyryp, bulyńǵyr oılardan qashýǵa tyrysty.

Qum reńkti, úsh buryshty alasa ǵımarattar jaryqty sheber oınatýdyń nátıjesinde kenep betinde tegis kórinedi. Kartınanyń joǵary bury­shyndaǵy aǵash butaqtary men japyraqtar geometrııalyq ıl­lıýs­trasııa túzgen. Qyzyǵy, olar kompozısııalyq ortalyqta jı­naqtalǵan jáne sýrettiń shek­arasynan tys keńistikpen úılesedi.

Qylqalam sheberi Estak jaǵalaýynda ótken jazǵa arnap kýbızm stılinde alty se­rııaly kartına jazady. Alaıda bul shyǵarmalardy oqyr­man birden qabyldaǵan joq. Sýretshi muny eske­rip, tý­yndylaryn jeke kórme­si­niń alǵashqy sóresine jaıǵas­tyr­dy. Ondaǵy maqsat – kes­kin­demeniń jańa úlgisine kó­rer­mendi beıimdeý. Iаkı av­torlyq sheshimderdi radıkaldy túrde qabyldanýǵa daıyndaý.

«Estaktaǵy úı» kartınasy – kýbızmniń damýynda jáne ony basqa baǵyttaǵy synshylar men sýretshilerdiń moıyndaýynda mańyzdy ról atqarǵan týyndy. Sonysymen áıgili.