Otbasy bank «Korporatıvti ónim» ıpotekalyq baǵdarlamasyna serpin berdi

Osyndaı jaǵdaılarǵa baılanysty Otbasy bankinde 2019 jyly «Korporatıvti ónim» paıda bolǵan-dy. Endigi jerde osy baǵdarlamaǵa serpin berýdiń ózektiligi kún saıyn artyp keledi. Atalǵan baǵdarlama arqyly jekemenshik kompanııalar, kásiporyndar, tipti kommýnaldyq uıymdar jeńildikpen beriletin turǵyn úı ıpotekasyn ala alady. Qysqasy, oqyrmandarymyzǵa barynsha túsinikti bolýy úshin,  tıimdi joldarmen qalaı páter nemese úı alýǵa bolatyny týraly suraqtarymyzdy «Otbasy bank» AQ basqarma tóraıymynyń orynbasary Nurlan AQShANOVQA qoıǵan edik. 

– Nurlan Saǵyndyquly, buryn qaıyrymdy kınolardaǵydaı, bir jerge jas maman retinde jumysqa turyp, adal eńbekpen kózge túsip, kóp uzamaı jańa da jaıly bir páterde qonystoıyn toılap jatatyndar bar edi. Ol júıe Keńes ókimetimen birge kelmeske ketti. Osy zamanda eki qolynda bir jumysy bar kez kelgen azamatqa bul armandy oraltýǵa bola ma? О́zi «Korporatıvtik ónim» qalaı jasaldy?

– Bizdiń elimizde de baspana máselesi kez kelgen adamdy ǵana emes, kompanııa basshylarymen qatar qyzmetkerlerin de tolǵandyrady. Bul máseleni sheshý úshin memleket, tipti bankter tarapynan talaı baǵdarlama jasalǵan, onyń basynda bizdiń bank te tur. Al Otbasy banki júzege asyryp otyrǵan memlekettik baǵdarlamalar negizinen ákimdikter arqyly kezekte turǵan, jeńildikteri bar sanattaǵylardy qamtıdy. Biraq óki­nishke qaraı, zaýyttyń qarapaıym ju­mys­shysy nemese jekemenshik klı­nı­kalardyń medbıkesi jeńildikter qa­ras­tyrylǵan ıpotekalyq nesıege ilige almaı kele jatqany aıan. Olardyń jalaqysy kóp jaǵdaıda bastapqy 50% jarnany jınaýǵa jete bermeıdi.

О́zińiz aıtyp otyrǵandaı, jas maman retinde kásiporynǵa jumysqa qabyl­danyp, tájirıbesin jetildirip, jańa ma­man­dyqtardy da meńgerip, óz fotoń­men qurmet taqtasynda jarqyrap, eńbegiń de janyp jatýy múmkin. Biraq pátersiz júre bermeı, kásip­oryn arqyly jap-jaqsy úı alý – árbir adamnyń armany. Bir jaǵynan bul ertegideı estiletin de shyǵar. Qazir­diń ózinde bizde osyndaı qýanyshty oqı­ǵa­lardyń naqty keıip­kerleri bar. Demek bul – endi bir qol jet­peıtindeı jaǵdaı emes. Banktiń «Kor­po­ratıvti ónimi» de osy maqsatta qazaq­stan­dyq kásiporyndardyń ujymdaryna qolaıly ıpoteka usyný úshin jasaldy.

Jalpy, ujym jetekshileri kásibı biliktiligin baǵalaıtyn kadrlarǵa jasalyp jatqan syılyq, kepildi saqtandyrý paketteri, oqý aqysyn tólep berý sııaq­ty mundaı múmkindikterdi HR tilinde well veing dep ataıdy. Zamanaýı termın «mamandarǵa jaǵdaı týdyrý» degendi bildiredi. Al adam kapıtaly, kadrlyq resýrs tabysty bıznestiń bastaýy ekenin túsindirip otyrýdyń ózi artyq. Eger qolynan is keletin mamandar bas­qa jaqtan jaıly ómir izdeı basta­sa, jumystyń berekesi qashatyny besene­den belgili. Sarapshylar da menedj­ment­tiń mundaı formatyn kóptegen kom­panııa pandemııa bastalyp, adamdar ps­ı­hologııalyq jáne qarjylyq tur­ǵyd­a qajı bastaǵanyn baıqaǵan kezde engizgenin alǵa tartyp otyr.

Buryn da Otbasy bank korporatıvtik turǵyda nesıeleýdiń jeke tájirıbelerin jasap kórgen, biraq uıymdar tarapynan aıtarlyqtaı qulshynys, suranys bolmaǵannan keıin «Korporatıvti ónim» jasaýǵa sheshim qabyldadyq, al bul otandyq kásiporyndardyń óz jumysshylaryna qarasýyna, qoldaýyna jol ashady. Endi jumys berýshi uıym qyzmetkerlerin úıli etý úshin óziniń artyq qarajatyn bankterge jeńildiktermen zaem­dar berýge ýaqytsha usyna alady.

– Ujymdyq baǵdarlama arqyly úı alýdyń naqty joldary qandaı?

– Biz synap kórgen osyndaı keıstiń biri, ıaǵnı korporatıvti ónim aıasyndaǵy kelisimshart 2020 jyly Eurasian Resources Group (ERG) kompanııasymen jasaldy. Qarap otyrsaq, kompanııa óz qyzmetkerleri úshin qurylys júrgizýdi qolǵa alǵan eken, biraq ony jumysshylaryna qandaı tıimdi nesıe kestesimen satýdy uzaq izdestirip jatqan. Al ERG (Eýrazııalyq top) quramynda «Qazhrom» TUK» AQ, «Sokolov-Sarybaı ken-baıytý óndiristik birlestigi» AQ (SSKО́B), «Qazaqstan Alıýmınııi» AQ, «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ (QEZ), «Eýroazıattyq energetıkalyq korporasııasy» AQ (EEK), «Shubarkól kómir» AQ, «TransKom» JShS, «3-Ener­go­ortalyq» AQ men ERG Service JShS kiredi jáne onyń búkil elimizde 60 myńnan asa jumysshysy bar. Al negizgi nazar keleshegi bar, myqty jas mamandarǵa aýdarylatyn bolsa, onda mundaı jas kadrlardy Rýdnyı, Aqsý, Ekibastuz, Hromtaý sııaqty qala­larda ustap qalýdyń mańyzdylyǵy qanshalyqty ekenin ózderińiz uǵa beri­ńizder. О́z kezeginde mundaı ındýstrıaldy profıldegi mamandar irgemizdegi Reseıde de suranysqa ıe jáne shekaralas eldegi kásiporyndar áleýetti jumys­shylarǵa jaqsy jaǵdaı jasap, ózderine tartatyny belgili.

Mundaı jaǵdaıda ERG da qarap otyrmaı, óz jumysshylaryn ustap qalýdyń áre­ketin jasaýy tıis bolsa, atalǵan baǵ­dar­lama aıasynda kompanııa 3-5 jyl ishin­de biraz jumysshysyn baspanaly ete alady. Sonymen jalǵa alý kelisimsharty boıynsha jumysshylar jańa páterlerge qonystanyp, onyń aqysyn tóleı otyryp, bir mezette Otbasy bankte bastapqy jarnalaryn da jınaqtaı beredi. Úıdiń 30% jarnasy jınaqtalyp bolǵannan keıin bank qalǵan 70%-yna jylyna 7% ústememen aldyn ala turǵyn úı nesıesin beredi. Qazirdiń ózinde osy kes­temen Pavlodar, Ekibastuz, Aqsý jáne Qaraǵandy qalalarynda «Qazaqstan alıýmınııi», ERG Service kompanııalary men Qazaqstan elektrolız zaýytynyń 467 jumysshysy jańa páterlerde qonys toıyn atap ótti. Bul páterlerdiń bolashaq qojaıyndaryna bastapqy jarnasyn jınaqtap bolǵan sáttep bastap nesıe berile bastaıdy.

– Qarap otyrsaq, qarapaıym jan­dar­dyń kópshiligine óz depozıtin ashyp, qarajat jınaqtaýǵa kedergi keltiretin sebeptiń biri – senimsizdik. Adamdar kóp jaǵdaıda qarjylyq múmkindikterine, nesıe ala alatynyna, ony jaba alatynyna kúmán keltiredi. Otbasy banki osy kedergini joıý úshin de «Korporatıvti ónimin» iske qosqany qýantady.

– Osy máselege baılanysty bizdiń banktiń Bıznes jáne tehnologııalar depar­tamentindegi áriptesterimiz qar­jy­lyq tetik oılap tapty bul – tólem qabi­letin aldyn ala baǵalaý quraly. Qalaǵan adam banktiń kez kelgen fılıalyna baryp, bolmasa 300 nómirine habarlasyp, bank qyzmetkerine óziniń jeke málimetterin tekserýge ruqsat beredi. Ol sátte bizdiń qyzmetkerler sizdiń JSN-ińiz boıynsha suraý salyp, nesıe tarıhyńyzdy, zeınetaqy qoryńyzda qansha qarajat jınaqtalǵanyn biledi. Qalǵan sharýany matematıka atqarady: tabys kózi anyqtalyp, alǵyńyz keletin nesıe kólemimen salystyryp, sol zamatta klıentke alýǵa bolatyn zaemnyń naqty somasy kórsetilgen sertıfıkat beriledi. Bul qujat eki aıǵa deıin jaramdy bolǵandyqtan, klıentke jańa páter izdep, taýyp, sheshim qabyldaýǵa múmkindik bar.

– Endi aımaqtardaǵy atalǵan baǵ­dar­lamanyń naqty kórinisi qandaı?

– Qazir páterlerdiń 60%-y ıelerin tap­ty, qalǵany resimdelip jatyr. Pav­lo­dardaǵy 216 páterdiń 131-inde qonys­toıy toılanyp, taǵy 53 úmitker jalǵa alý kelisimshartyn jasaýǵa kiristi. Aqsýda 140 páterli 3 úıdiń 70 páterine Aqsýdaǵy ferroqorytpa zaýytynyń qyzmetkerleri kirdi, qalǵan mamandardyń tólem qabilettiligi tekserilý ústinde. Ekibastuzdaǵy 70 páterdiń 65-ine «Eýro­azıat­tyq energetıkalyq korporasııasy» AQ jumysshylary qonys­tandy. Qara­ǵandydaǵy 41 páterge um­tyl­ǵan úmitker­lerdiń de qujattary resim­delip jatyr. Osy arada aıta ketý kerek, turǵyn úılerdi jalǵa alý kelisim­sharty zaem kelisim shartyna qol jet­kizilgennen keıin birden qyzmet­kerdiń jekemenshigine aınalady.

Bank qazir belsendi túrde ERG-diń barlyq qyzmetkerine tolaıym keńes berip otyr. Qansha degenmen ondaǵy keıbir óndiris nysandary vahtamen jumys isteıtindikten, jumys oryndaryn uzaq ýaqytqa tastap kete almaıdy. Sondyqtan bizdiń keńesshiler olarǵa ózderi barady. Sol jerde klıentterdiń maquldanatyn nesıesiniń naqty somasy eseptelinedi. Somasy kórsetilgen sertıfıkat sol arada qoldaryna tıedi. Joǵaryda aıttyq qoı, bul qujat eki aıǵa deıin jaramdy osy aralyqta aldyn ala maquldanǵan zaem boıynsha klıent ózine kerek páterdi taýyp ala alady. Páter tabylǵannan keıin ol baǵalaýdan ótip, sodan keıin nesıe resimdeledi jáne muny beınebankıng arqyly qashyqtan jasaı berýge bolady.

Biz qazir basqa da iri kompanııalar ERG-den úlgi alatynyna úmit artamyz, keleshekte de satyp alý múmkindigimen páter­lerdi jalǵa alý bizdiń bank arqyly ne­sıege qol jetkizýdiń jalǵyz joly emes.

– Otbasy bankimen eń birinshi bolyp qandaı kompanııa osyndaı mámile jasap edi?

– 2019 jyly «Qarajanbasmunaı» AQ birinshi bolyp bizben áriptestikke umtyl­dy. «Korporatıvti ónim» munaı ón­dirý­shi kompanııanyń da 100 qyzmet­kerine baspanaly bolý baqytyn syılady. Árıne, munaıshylardyń tabysy jaman emes, biraq Qazaqstannyń baty­syn­da da kópbalaly otbasylar barshy­lyq, balalary úılenip, bastaryna bas qo­sy­lyp jatqan kezde úı artyqtyq etpeıdi.

Biraq biz bul kompanııamen basqa keste boıynsha jumys istedik. «Qara­jan­basmunaı» óziniń jeke qorynan 1,3 mlrd teńge bóldi. Kelisimsharttary boıyn­sha biz bul qarajatty jylyna 2% ús­tememen alyp, jumysshylarǵa jyly­na 5% ústememen nesıe berýge, 4 jyldan keıin osy somany kompanııaǵa qaıtarýǵa mindetteme qabyldadyq. Bul jaǵdaıdyń ereksheligi sonda, kompanııa qyzmetkerleri bir tıyn da bastapqy jarna tólemeı, asa tıimdi jaǵdaıda nesıege qol jetkizdi.

– Demek ujymdyq baǵdarlamanyń arqasynda klıentter jekelegen jaǵ­daılardy ıemdene alady ǵoı?

– Bir jaǵynan korporatıvti ónim konstrýktorǵa uqsaıdy: bólshekteri kóp usynystardyń ishinen qazaqstandyq nemese sheteldik kompanııalar dál ózderine qolaıly nusqalardy tańdap ala alady. Biz kompanııalardan qarajatty paıyzǵa ala alamyz, ıakı ózderi bizge depozıtke salyp, tipti qajet dep tapsa oblıgasııalaryn da shyǵara alady. Nesıeniń eń joǵary somasy – 50 mln teńge, zaemnyń merzimi 6 aıdan bastap 8 jylǵa deıin beriledi. Sondaı-aq birikken zaemshylar taýyp, jekelegen nemese búkil otbasynyń zeınetaqy jınaqtaryn paıdalanýǵa bolady.

Mysaly, kommýnıkasııa salasynda jumys isteıtin bizdiń bir seriktesimiz óz qyzmetkerleri úshin Otbasy bankinde standartty jaǵdaıda nesıe resimdegisi keledi delik, biraq nesıeniń alǵashqy jyldarynda aıtarlyqtaı bilinetin paıyzdyq ústemeniń bir bóligin óteýge mindetteme alyp, osylaısha ózderiniń eń myqty mamandaryn qoldaýdy jos­parlaı aldy.

Biraq aıta ketý kerek, eger somany 100% zańdy tulǵa qarajattandyratyn bolsa, onda nesıelik ústeme sońǵy zaem­shy úshin 0%-dan bastap 5%-dy quraıdy. Eger zaemdardy qorlandyrýǵa bank 40% jáne 60% qaǵıdatymen qatysatyn bolsa, onda 40% qarajatty bank bóledi, 60% – qarajatty kompanııa beredi. Mundaı jaǵdaıda bastapqy jarna páterdiń 10%-na deıin jınaqtalýy tıis jáne nesıeniń jyldyq ústemesi 8% bolady. Osyǵan uqsas kestemen (50% de 50%) biz ákimdiktermen de jumys istep jatyrmyz. Shyndap kelgende, «Korporatıvti ónim» dúnıege ákelgen de osy ákimdiktermen jeńildikter boıynsha nesıe berýdegi kópjyldyq áriptestik deýge bolady.

Osylaısha, kez kelgen aýqymdaǵy kásiporyn osy ónimniń ıgiligin kóre alady. Mysaly, bir kompanııa 8 oblystaǵy bir ókilin qoldaý úshin 80 mln teńge bóldi. Biz eshkimniń de betin qaıtarmaımyz, jańa úıden bolsyn, ekinshi naryqtaǵy páter bolsyn, nesıe alýyna septesemiz. Eń bastysy – barlyq qadam biz kózdegen maqsatqa jumys istese bolǵany.

– Mundaı baǵdarlama jahandyq pandemııadan esin jııa almaı jatqan ujymdar men kompanııalardyń HR-brendin kúsheıtýge zor úlesin qosatyn shyǵar?

– Álbette, «Korporatıvti ónimniń» kómegimen kompanııalar naryqta óz bedelin ábden kótere alady. Suranysqa ıe mamandar jeńildigi bar ıpotekalar usynatyn kompanııalardy tańdaıdy. Bul – da pandemııadan keıingi ózindik well being, ujym múshelerine qamqorlyq tanytýdyń ońdy bastamasy.

Aınalyp kelgende, tynbaı eńbektenip júrgen adam túbinde jeńildikpen úıli bolatynyn bilse, jumys berýshilerine de adaldyq tanytqan bolar edi. Aıtpaqshy, Ekibastuzda áriptesterine úlgi bola alatyn bir jigit bolǵan, ózi – alpınıst, rafter jáne jastar qozǵalysynyń jetekshisi. Jap-jas bolsa da jaqsy áke, tamasha otaǵasy. Osy jigit bizdiń jańa baǵdarlama arqyly úı alǵanyn estigende, dál osyndaı adamdar úshin jańa baǵdarlama oılap tapqanymyzǵa qýandym.

– Dál osy naryqta sizderge báse­keles bola alatyn bankter bar ma?

– Ár adamnyń óz tańdaýy bar – bireý kommersııalyq bankterge júgingendi qup kóredi, endi bireýler óziniń jıǵan-tergenine súıenip úıli bolady. Áke-sheshesinen muraǵa qalǵan baspanany úlkeıtip, jaǵdaıyn jasap jatqandar da bar. Endi bireýler áleýmettik jaǵynan qorǵalǵan, jeńildikteri qarastyrylǵan memlekettik qurylymdarǵa umtylady. Eger klıent úshin kúresti báseke dep esepteıtin bolsaq, onda zaemshylardy biz izdemeımiz, ózderi keledi. Alaıda Qazaqstanda «Korporatıvtik ónim­niń» balamasy joq. Al shetelderdegi áriptesterimiz úshin jaýap bere almaımyn, máselen, ózime belgilisi Batysta turǵyn úı jaǵdaıy árkimniń jeke máselesi bolyp esepteledi.

– Qysqasy, osy baǵdarlama arqyly barlyq ujym ózderiniń úısiz-kúısiz qyzmetkerlerin jarylqap, saýapqa bólene ala ma?

– Bizdiń baǵdarlamaǵa kvazımemleket­tik sektordaǵy bolsyn, jeke kásiporyn­darda, qysqasy, kez kelgen zańdy tulǵa qatysa alady. Al sońǵy klıent – zaem­shynyń ózi týraly aıtatyn bol­saq, eń bastysy nesıesin jaba alatyn jaǵdaıy bolǵany jón. Jasy, azamattyǵy mańyz­dy emes, eger kompanııalar tipti 70-ke kelgen qyzmetkerine de úı alyp beremin dese, qýanamyz.

– «Korporatıvti ónimniń» ómirsheń­digine qatysty Otbasy banktiń qan­daı da bir boljamdary bar ma?

– Qazirge biz organıkalyq aýqymdaǵy nátıjelerdi kórip otyrmyz, 2022 jyl­ǵa qaraı árbir óńirdegi fılıaldary­myzda toqsan saıyn osyǵan uqsas bir­neshe jobadan taýyp otyrsaq degen jos­parymyz bar. Osylaısha, kemi 20 shaqty kompanııa jańa baǵdarlamanyń ıgiligin kórip, ózge áriptesterine, basshylaryna jetkizip, qyzmetkerleriniń baspana máselesin sheshilmeıtin basty máselelerdiń qatarynan syzyp tastaýǵa septesetinine senemiz.

– Áńgimeńizge rahmet. Kóptiń alǵy­syna bólene berińizder!