EL TOPYRAǴYNAN JARALǴAN NAMYSTY ULDAR

“Mars” operasııasy”. Qazaqtar “Ajal aı­ma­ǵynda” kitabynyń tusaýkeserinde Uly Otan so­ǵy­sy ardagerleriniń biri bul tarıhı máni bar eń­bekke ádil de aıqyn baǵa berip, “Bul kitap tek bizge ǵana emes, bizdiń nemerelerimizge – búgingi urpaqqa qajet ekeni daýsyz. Olar marqum bolǵan nemese kózi tiri óz atalarynyń qan maıdanda qalaı shaıqasqanyn, sóıtip janyn qıǵandaryn bilýi tıis. Al biz soǵysta qaharmandyq tanyttyq dedi. Jańa kitap Qazaqstanda jasaqtalyp, Rjev qalasynyń túbindegi qandy qyrǵynǵa qatysqan 100-shi jáne 101-shi qazaq ulttyq atqyshtar brıgada­larynyń jurtshylyqqa belgisiz shyndyqtaryn jaıyp salady. Sonymen qatar basylymda marqum bolǵan jaýyngerler tizimi men qupııasy ashylǵan qujattar qamtylǵan. 100-shi brıgadanyń tankke qarsy atqyshtar vzvodynyń burynǵy komandıri, el aǵasy Sultan Jıenbaev sóz alyp, Mánshúk Mámetovamen qalaı kezdeskenin aıtty. “Meniń jaraqatymdy Mánshúk tańǵan edi. Men muny maqtan tutamyn. Keńestik Shyǵystan shyqqan eki qyz Uly Otan soǵysynda batyr atandy, ekeýi de qazaqtyń qarakóz qyzdary – Álııa Moldaǵulova men Mánshúk Mámetova bolatyn. Olardyń esimderin burynǵy búkil Keńes Odaǵy túgel biledi jáne esinde máńgi saqtaıdy. Qos shynarymyz – bizdiń dańqymyz!” dedi. Ardager aqsaqaldar halyqtar dostyǵy, maıdandas joldastary, syn saǵatta qolyna qarý alyp, soǵysqa attanǵan zamandastary týraly syr shertip, jarqyn beınelerin eske aldy. Tarıhshy Tileý Qulbaevtyń aıtýynsha, maıdanǵa 100-shi jáne 101-shi atqyshtar brıgadalary sapynda attanǵan jaýyngerlerdiń týǵan jer topyraǵyn qaıta basý qýanyshy alǵashqy quramdaǵy 372 adamnyń mańdaıyna jazylypty. Olardyń arasynan Mánshúk Mámetova, Málik Ǵabdýllın, Baýyrjan Momyshuly týraly kitaptar jazǵan jazýshy Ázilhan Nurshaıyqov, aqyn, tamasha aýdarmashy, Qazaqstannyń burynǵy Ánurany avtorlarynyń biri Muzafar Álimbaev, burynǵy respýblıka Mınıstrler Keńesi Tóraǵasynyń orynbasary, kórnekti memleket qaıratkeri Sultan Jıenbaev tárizdi áıgili azamattar shyqty. Jaryqqa shyqqan jańa kitap, osy áskerı zaman shejiresimen aınalysatyn mamandardyń ǵana nazaryn aýdaryp qoımaı, qaza tapqan jaýyngerlerdiń otbasy men týystary úshin mańyzdy oqıǵa bolyp otyr, dedi tarıhshy. Kitapta Qyzyl ásker jaýyngerleri men at­qyshtar brıgadasy komandırleriniń qaıda jerlen­gendigi týraly jazylǵan. Bul olardyń týystarynyń Otanyna Rjev jerindegi atalarynyń beıitterinen bir ýys topyraq ákelýine múmkindik beredi. Sharaǵa qatysýshylar kitapty jaryq kórýge kómektesken uıymdarǵa, sonyń ishinde Alıans Bankke de óz rızashylyqtaryn jetkizdi. Bul Alıans Banktiń soǵys ardagerlerine birinshi ret qurmet kórsetýi emes. Osyǵan deıin de birneshe mereke aldyndaǵy aýqymdy sharalar ótkizdi. UOS ardagerleri men múgedekterine bank qyzmetterin jyldyń aıaǵyna deıin tegin paıdalanýdy usyndy, sondaı-aq Almaty qalasy, Medeý aýdanynyń ardagerler keńesine jáne “Han Kereı” jastar-patrıot qory Petropavl qalasyndaǵy Jastar parkin qaıta jasaqtaýǵa qarjy bóldi. Shara uıymdastyrýshylary qan maıdanda mert bolǵan jaýyngerlerdi qurmettep, olardyń rýhyna bas ıdi. Sonymen qatar bul kúni soǵys qurbandary tek kitaptyń betindegi tarıh emes, oǵan qatysqan kózi tiri adamdardyń aıtýymen bizdiń jadymyzda máńgi jańǵyryp turatyn bolady. Venera TÚGELBAI.