2021 jyldyń basynan beri OLIMP zerthanasynda temir mólsherin anyqtaý úshin 211 500 adam qan tapsyrǵan. Olardyń 74%-y – áıelder, 26%-y – erler.
«Qaralǵandardyń 25%-da temir tapshylyǵy anyqtaldy. Jynys boıynsha erekshelik asa qatty bilinbeıdi, biraq adamdardyń jasyna baılanysty aıtarlyqtaı aıyrmashylyq bar», - dep habarlady «KDL OLIMP» JShS bas dırektory Erlan Súleımenov. «Temir tapshylyǵy anyqtalǵan pasıentterdiń basym bóligi 19-25 jas aralyǵynda, olardyń 34%-da atalǵan mıkroelementtiń jetispeýshiligi bar. Temir tapshylyǵy eń sırek anyqtalǵan pasıentter 0-7 jas tobyna enedi, olardyń tek 16,5%-da temir defısıti bar».
Ádette 19-25 jas aralyǵyndaǵy pasıentter – bul stýdent jastar. Olardyń arasynda temir tapshylyǵynyń keń taralýy durys tamaqtanbaýdyń saldary bolýy múmkin. Atalǵan pasıentterge quramynda qoljetimdi temiri bar taǵamdardy (et pen et ónimderi), temirdiń sińirilýin jaqsartatyn ónimderdi (S dárýmeni bar kókónis pen jemister) kóbirek jep, kerisinshe temirdiń sińirilýin tejeıtin ónimderdi (shaı, kofe) az tutyný qajet.
Temir - adam aǵzasy úshin óte mańyzdy mıkroelement. Onyń defısıti gemoglobın túzilýin tómendetedi.
«Gemoglobın otteginiń múshe men tin jasýshalaryna jetkizilýin qamtamasyz etedi. Gemoglobın jetkiliksiz bolǵanda atalmysh fýnksııa buzylady da, birte-birte aýyr sozylmaly dertterge ákep soǵatyn patologııalyq prosester bastalady. Sondyqtan temir tapshylyǵyn mindetti túrde emdeý qajet», deıdi Erlan Súleımenov.
Temirtapshylyqty anemııa kezinde álsizdik, bastyń aýyrýy, aınalýy, júrektiń jıi soǵýy, demigý, fızıkalyq júktemelerdi kótere almaý, tábettiń, jumysqa, oqýǵa qabilettiliktiń tómendeýi, teriniń qurǵaýy, shashtyń túsýi baıqalady.
Aýyr deńgeıdegi temirtapshylyqty anemııa kezinde otteginiń aıtarlyqtaı jetispeýshiligi saldarynan aǵzanyń barlyq júıeleri buzylady.
Aǵzadaǵy temir defısıti onyń tamaqpen jetkiliksiz deńgeıde kelýimen baılanysty.
Jańa týǵan balalarda temir jetispeýshiligi anasynyń júktilik kezindegi jáne oǵan deıingi anemııasy saldarynan bolýy múmkin.
Temir deńgeıiniń tómendeýi aǵzanyń mıkroelementti kóp mólsherde shyǵyndaýynan da týyndaıdy: balalardyń tez ósý kezeńderinde, áıelderde júktilik pen balany emizý kezinde. Sondaı-aq ártúrli aýrýlar kezindegi qan ketý saldarynan da oryn alýy yqtımal.
Birqatar jaǵdaıda temir defısıti asqazan-ishek aýrýlary kezinde mıkroelement sińirilýiniń buzylýy jáne temirdiń sińirilýin tejeıtin ónimderdi kóp jeý saldarynan týyndaıdy.
Temir jetispeýshiliginiń genetıkalyq sebebi de bolýy yqtımal. Máselen, IRIDA-sındromy bar. Ol - temir preparattarynyń áserine sezimtal emes temirtapshylyqty anemııa. Qýanyshqa oraı, bul sındrom sırek kezdesedi.
OLIMP KDZ zertteýiniń nátıjesi
|
Pasıentterdiń jasy |
Toptaǵy temir defısıtiniń taralýy |
|
0-7 jas |
16,5% |
|
8-18 jas |
18% |
|
19-25 jas |
34% |
|
26-35 jas |
29% |
|
36-45 jas |
29% |
|
46-55 jas |
28,5% |
|
56-65 jas |
25,5% |
