Ońtústiktiń tirligi orasan

Shynynda da Ońtústiktiń tirligi orasan. Qolǵa alynyp jatqan ońdy isterdiń qatary kóp bolǵandyqtan osynaý aýyz toltyryp aıtýǵa turarlyq dúnıelerdiń bárin tizip jazyp, bir maqalada árqaısysyna jeke-jeke toqtalý tipten múmkin emes. Ondaı jaǵdaıda uzaqqa shaýyp, qaptaǵan sıfr-sandarmen biraz basyńyzdy qatyrar edik. Biz bul joly naqty jumys, naqty nátıjelerge ǵana toqtalýdy jón kórdik. Keshe Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetov halyqpen  esepti kezdesýinde aımaqtyń qol jetkizgen tabystaryn meılinshe saralap ótti. Bes jyldan beri osy óńirge basshylyq jasap kele jatqan Asqar Isabekuly oblystyń árbir salasyn, árbir málimetin bes saýsaǵyndaı biletini anyq. Sońǵy jyldary ońtústikqazaq­stan­dyqtardyń kásip ıgerýge, óz bıznesin ashýǵa degen qulshynystary tipten erekshe bolyp otyr. О́tken jyly Elbasy oblysqa kelgen saparynda Shymkenttiń shyraıyn shaǵyn kásipkerlik ashatynyn, Ońtústiktiń halqy jeke kásip ashýǵa, ony ıgerýge ıkemdi ekenin basa aıtqan edi. Qazir Ońtústik Qazaqstan oblysynda belsendi kásipkerlik sýbektileri 125,8 myńǵa jetip, 12,5 paıyzǵa ósti. Respýblıka boıynsha oblys bul máselede 3-orynda nyq taban tirep tur. Salyq tólemderi 30 mlrd. teńgeni qurap, 38 paıyzǵa artty. Elimizde alǵash bolyp ashylǵan «Kásipkerlerge qyzmet kórsetý ortalyǵynyń» óte qajet uıym ekenin búginde barlyq kásipkerler moıyndaıdy. Osy ortalyqta 33 myńnan astam adamǵa, 4 myń jobalarǵa kómek kórsetildi. Kásipkerlerdiń sonaý alys aýdandarǵa baryp, kásip ashýǵa táýekel ete bermeıtini aıan. Atalmysh ortalyq osy aýdan basshylary men kásipkerlerdiń arasynda dáneker bolyp, óńirlerde qolǵa alýǵa bolatyn jobalardy jaryqqa shyǵardy. Qazir respýblıka boıynsha iske qosylǵan 135 kásiporynnyń 34 paıyzy osy oblystyń úlesinde. О́ńirdegi kásiporyndarda 552 mlrd. teńgeniń ónimi óndirilip, 55 mlrd. teńgege artty. Jańa kásiporyndardyń ashylýy jáne óndiristiń keńeıýi esebinen 28 315 jumys orny ashyldy. Al, Indýstrııalandyrý kartasyna 170 joba engizilip, oblys joba sany boıynsha respýblıkada eń joǵarǵy kórsetkishke qol jetkizip otyr. Munyń bir basa aıta keteri, baǵdarlama barlyq aýdan, qalalardy qamtyp, jobalardyń 65 paıyzy aýyldyq jerlerde júzege asyrylýda. Dál sol sııaqty «Maksımým» AQ tarapynan 5,6 mlrd. teńgege 1 872 joba qarjylandyrylyp, 8 312 jumys orny ashyldy. Munda da jobanyń 90 paıyzy aýyldyq jerlerde iske asýda. Iаǵnı aýyldaǵylardyń da óz kásipterin bastap, tabys tabýǵa, jumys ornyn ashýǵa múmkindikteri mol. Shymkent qalasynyń sheti­nen oryn tepken «Ońtústik» ındýst­rııa­lyq aımaǵy kásipkerlerdiń naǵyz ordasy, ortaq úıi bolyp otyr. Munda kásip ashamyn, bıznes bas­taımyn degen jandarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Sodan bolar, ótken jyly bul aımaqta 13 jańa joba qolǵa alynyp, 996 jumys orny ashyldy. Aımaq ishinen tusaýyn kesken kásiporyndardyń sany 31-ge jetti. Mundaı ındýstrııalyq aımaq óte tıimdi bolǵandyqtan qazir olar aýdan ortalyqtarynan da qurylýda. Ońtústiktiń barlyq aýdan, qalalarynan jalpy alańy 835 gektardy quraıtyn 15 ındýstrııalyq aımaq qurý týraly sheshim qabyldanǵan. Bıyl Kentaý qalasy, Sozaq, Shardara, Qazyǵurt, Saryaǵash, Maqtaaral, Túlkibas aýdandaryndaǵy ındýstrııalyq aımaqtarda 19 joba iske qosylatyn bolady. Ońtústiktiń tirligi orasan eke­nin óńirde salynyp jatqan qury­lys­tardyń qarqynynan da bilýge bolady. О́tken jyly «Balapan» baǵdarlamasy boıynsha 128 uıym iske qosylyp, nátıjesinde 133 myń bala qamtylyp, kórsetkish 67,2 paıyzdy qurady. Onyń 34-i oblystyq bıýdjet esebinen qosyldy. Respýblıka boıynsha ótken jyly 96 FAP, otbasylyq-dárigerlik ambýlatorııalar iske qosylsa, onyń 60-sy Ońtústik Qazaqstan oblysynyń enshisinde. Bir jaqsysy, Asqar Myrzahmetov esep bergen jıynda baıaǵydaǵydaı jaryssózben ýaqytty «óltirip», jasy bar, qarııasy bar, minbege shyǵyp, ákimdi kópirtip maqtaýǵa jol berilgen joq. El onsyz da oblystyń jetistigin, joǵary kórsetkishin, tabysyn kórip-bilip otyr. Ákimniń baıan­damasynan keıin birden zaldaǵy halyqqa sóz berilip, el de naǵyz kúıip turǵan máselelerdi kótere bildi. Shymkent qalasy «Qaıtpas-1-2» shaǵyn aýdandarynda keshqurym gaz ben jaryqtyń jıi sónip qalatyny, Qazyǵurt aýdanynyń, Qarjantóbe aýy­lyndaǵy mekteptiń apatty jaǵ­daıy, Saryaǵash qalasyndaǵy Ramadan kanalyna jóndeý júrgizý, Darbaza aýylyna jol salý, Badam ózenin abattandyrý, «Nurtas» shaǵyn aýdanyna aýyzsý jetpeı jatyr, Arys qalasy, «Saıajaı» shaǵyn aý­da­­nyndaǵy kópirdi sý shaıyp ketken, Sozaqtaǵy Qyzylkólge jyl saıyn qarjy bólinedi, biraq kólge sý tolmaı-aq qoıdy, aýyldyń ekologııalyq jaǵdaıy nashar... Mine, jınalǵan halyq bir adamdy emes, búkil qaýymdy alańdatyp otyrǵan osyndaı eldik máselelerdi kóterdi. «Yntymaq túbi – ıgilik» degen, Ońtústik halqynyń yntymaǵy, bir­ligi úlken ıgilikke jeteleıtini anyq. Oblystyń isker ákimi A. Myr­zahmetov osynaý kóterilgen máselelerdiń bári arnaıy qaralyp, saraptalyp, óz sheshimin tabatynyn naqty aıtty. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy.