Ekonomıka • 24 Qarasha, 2021

El ekonomıkasynda ósim bar

69 ret kórsetildi

Premer-Mınıstr Asqar Mamın Nur Otan partııasy Saıası keńesiniń keńeıtilgen otyrysynda sanaýly kúnderden keıin atap ótiletin el Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy Qazaqstannyń tarıhyndaǵy aıtýly kezeń ekenin aıtty. Elbasy basshylyǵymen 30 jyldyń ishinde elimizdiń mańyzdy saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq ózgerister jolynan ótkenin, Qazaqstannyń álemdik qoǵamdastyqtyń tolyqqandy múshesi bolyp, halyqaralyq arenada joǵary bedelge qol jetkizgenin atap ótti. Sondaı-aq Úkimet basshysy Saıası keńes múshelerin Qazaqstan ekonomıkasynyń aǵymdaǵy jaǵdaıy týraly habardar etti.

A.Mamınniń aıtýynsha, bıyl Úkimet elimizdiń ornyqty áleý­mettik-ekonomı­ka­lyq damýyn qamtamasyz etti. 10 aıdyń qo­ry­­tyndysy boıynsha ish­ki jalpy ónimniń ósý qarqyny 3,5 pa­ıyzǵa deıin jetti. Naq­ty sek­tor ulttyq ekonomıkanyń negiz­­gi ósý draıveri men ornyqty da­mýy­nyń fak­­tory bolyp otyr. О́ń­deý ónerká­si­bin­­­degi óndiris kólemi 5,3 paıyzǵa ósti, bul óńdel­gen taýarlar eksportyn 25,5 pa­ıyz­­ǵa ósirýge múmkindik berdi. Qury­lys sek­­torynda joǵary ósý qar­qy­ny saq­talý­­da. Jyl basynan beri 11,6 mln shar­shy metr tur­ǵyn úı paıdalanýǵa beril­di. Bul byl­­tyrǵy jyldyń osyndaı keze­ńi­ne qara­ǵanda 7,6 paıyzǵa joǵa­ry. Qabyl­danyp jat­qan júıe­li sharalar ken óndirý­men aı­na­­lys­paıtyn salalardaǵy joǵ­a­ry ın­ves­tısııalyq belsen­di­likti qamtamasyz etedi. 10 aı­dyń qorytyndysy boıynsha ın­ves­tısııalardyń ósýi 14 paıyzdy qurady.

Bıylǵy jyldyń birinshi jartyjyl­dy­ǵynda 11,1 mlrd dollar tikeleı shetel­dik ınvestısııalar tartyldy, bul byl­tyrǵy jyldyń osyndaı kezeńine qara­ǵanda 30,4 paıyzǵa joǵary. Halyqaralyq qarjylyq jáne reıtıngtik uıymdar qazaqstandyq ekonomıkany ornyqty dep tanydy. Bıylǵy úshinshi toqsanda halyq­aralyq jetekshi kredıttik agenttikter Qazaqstannyń pan­demııaǵa deıingi egemen reıtıngin rastady.

Jappaı vaksınalaýdyń nátı­jesinde elimizde turaqty epı­demııalyq jaǵdaı saq­talýda. Búgingi kúni birinshi kom­po­nentti 8,7 mln adam aldy – bul 18 jas­­­tan asqan turǵyndardyń 76%-y, ekin­­­shi komponentti shamamen 8 mln adam aldy – bul halyqtyń 70%-ǵa jýyǵy.

Bıyl jalpyulttyq halyq sanaǵy oıdaǵydaı ótti. Elimizde sanaq tuńǵysh ret elektrondy for­matta uıymdastyryldy. Sa­naq nátıjeleri eldi odan ári áleý­mettik-ekonomıkalyq damytý bo­ıynsha alǵa qoıylǵan min­detterdi tıimdi sheshýge múmkindik beredi.

– 1991 jyldyń 16 jeltoq­san­ynda elimiz táýelsizdik aldy. Tarıhı turǵydan az ýaqyt aralyǵynda mańyzdy ister at­qa­ryldy. Qazaqstan óz damý jolynda sapaly serpilis jasady. Elbasy Nursultan Ábish­uly Nazarbaev aıqyndaǵan stra­te­gııa­lyq baǵdar – memleketimizdiń qalyp­tasý ba­ry­syndaǵy barlyq syn-qater­di ba­tyl eńserýge múmkindik berip, elimizdiń qar­qyn­dy da­mýy­nyń kepiline aınaldy. Táýel­­siz­diktiń alǵashqy jyldary óndi­ris­ter­diń toqtap, saýdadaǵy baıla­nys­tardyń úzilip, jappaı jumys­syzdyqtyń bolǵany, son­daı-aq jylýmen jáne elektrmen jab­dyq­taý turaqsyz, al negizgi azyq-túliktiń je­tis­pegeni qazir aǵa býyn ókilderiniń ǵa­na esinde. Osyndaı kúrdeli kezeńnen aby­roı­men ótip, Qazaqstannyń tabysqa jetýi Elbasy Nursultan Ábishuly Nazar­baev­tyń eldi damytý jolyn dál tańdaýynyń arqasynda bolyp otyr, – dedi A.Mamın.

Úkimet basshysy qazaqstandyq damý­dyń mańyzdy kezeńderine toqtalyp, 1991 jyly álemdegi eń iri Semeı ıadrolyq sy­naq polıgonyn jabý týraly uzaq kútken tarı­hı sheshim qabyldanǵanyn, Qazaqstan álemdik ıadroǵa qarsy qozǵalystyń kósh­basshysyna aınalǵanyn, 1992 jylǵy naýryzda Birikken Ulttar Uıymy­nyń tolyqqandy múshesi bol­ǵa­nyn, 1993 jylǵy qarashada eli­mizdiń ulttyq valıýtasy – teńge engizilgenin, dál sol jyly «Bola­shaq» baǵdarlamasy iske qosy­lyp, onyń aıasynda shamamen 12 myń jas shetelde bilim alyp, elimizdiń ıgi­­ligi úshin eńbek etip jatqanyn, 1995 jy­ly jańa Konstıtýsııa, 1997 jyly «Qazaq­­stan-2030» damý strategııasy qa­byl­­danǵanyn, bul Qazaqstannyń uzaq­mer­zimdi perspektıvadaǵy naqty damý baǵdaryn aıqyndaǵanyn aıtty.

Elbasynyń elordany kóshi­rý týraly tarıhı jáne strate­gııalyq sheshimi búkil eldiń da­mýy­na myqty áser etkenin jetkiz­gen Premer-Mınıstr taǵy bir mańyzdy qadam retinde 2000 jyly Ulttyq qordyń qury­lýy – rezerv jınaqtap, eldiń syrt­qy táýekelderge qarsy turýǵa múm­kindik bergenin atap ótti. Son­daı-aq 2005 jyly memle­kettik shekaranyń zań júzinde rásimdelýiniń tolyq aıaqtalýy aı­tý­ly oqıǵa boldy. 2012 jyly «Qazaqstan-2050» strategııa­sy­nyń qabyldanýymen álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna kirý týraly asqaq maqsat mejelendi.

Elbasynyń  ıntegrasııalyq proses­ter­di damytý týraly bastamasy iske asyp, 2014 jylǵy mamyrda Eýrazııalyq eko­no­mıkalyq odaq quryldy. 2015 jy­ly Bes ınstıtýsıonaldyq reformany iske asyrý boıynsha «100 naq­ty qadam» ult jospary bek­i­tildi. Álem­dik ekonomıkaǵa ınte­gra­sııanyń mańyz­dy kezeńi Qazaq­stannyń sol jyly qara­shada Dúnıejúzilik saýda uıy­my­na kirýi boldy. Táýelsizdik jyldary qol jetkizilgen nátıjeler eldiń áleý­mettik-ekonomıkalyq damýynyń eleý­li kórsetkishterin qam­tamasyz etýge múm­kindik berdi. Osylaısha, 30 jyldyń ishin­­de ishki jalpy ónim 17 ese ósti. Syrt­qy saýda aınalym kóle­mi 100 mlrd dol­lar­ǵa deıin jetti. Jalpy, eldiń halyq­ara­lyq re­zerv­teri 90,9 mlrd dollarǵa de­ıin ósti. Elge 400 mlrd dollarǵa jýyq tike­leı sheteldik ınvestısııa tartyldy.

Qazaqstan Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderi arasynda jan basyna shaqqanda sheteldik ınvestısııalardy tartý boıynsha birinshi orynda. Jeke bastamalardy qoldaý men damytý 2021 jyly ekonomıkadaǵy shaǵyn jáne orta bıznes úlesin ishki jalpy ónimniń 33 paıyzyna deıin ulǵaıtýǵa múmkindik berdi. Bul sektordaǵy jumyspen qamtý 3,4 mln adamǵa deıin ulǵaıdy. О́ńdeý ónerkásibin damytý aıasynda 500-den astam jańa ónim túrin shyǵarý jolǵa qoıyldy.

Úkimet basshysynyń aıtýynsha, eli­mizde áleýmettik jáne ınjenerlik ınfra­qurylymdy salý boıynsha joba­lardyń jú­ze­ge asý qarqyny joǵary. Jalpy, táýelsizdik jyldary elimiz or­nyq­­ty saıa­sı ınstıtýttary men básekege qa­biletti qýatty ekonomıkasy bar demo­kra­tııalyq memleket retinde qalyptasty.

– Sonymen qatar ishki saıası, ultaralyq jáne konfessııaaralyq turaqtylyq qamta­masyz etil­di. Dúnıejúzilik saýda-eko­­no­mıkalyq júıege tolyq enip, elimiz ózin senimdi seriktes retinde kórset­ti. Orta­lyq Azııa aıma­ǵy­nyń ekonomı­kalyq kósh­basshysy retinde qalyptasty. Qazaqstan – halyqaralyq arenada kópvek­torly jáne teńdestirilgen syrt­qy saıası baǵy­ty bar bedeldi jáne turaqty memleket retin­de ny­ǵaıdy. 2019 jyldyń naýry­zyn­da Elbasy Nursultan Ábishuly Nazar­baev bılik sabaqtastyǵy týraly stra­tegııalyq sheshim qa­byldady. Bul sheshim el damýynyń jańa kezeńiniń irgetasyn qalady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentin saılaý sátti ótti. Ha­lyq saılaýda Qasym-Jomart Ke­meluly Toqaevqa joǵary senim bildirip, qoldaý kórsetip, óz daýystaryn berdi. О́tken 30 jyldaǵy elimizdiń barlyq tabys­y men jeńisi – Elbasynyń halyqtyń ál-aýqatyn jáne kóp­ultty egemen Qazaq­stannyń tu­raq­tylyǵyn qamtamasyz etýge ba­ǵyttalǵan naqty baǵdarynyń nátı­jesi! Biz Elbasy qoıǵan maq­sattarǵa jetýge jáne partııa baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa bar kúsh-jigerimizdi salamyz, – dedi Premer-Mınıstr.

Sońǵy jańalyqtar

Erteń Qazaqstan quramasy Beıjińge attanady

Qysqy sport • Búgin, 11:15

Uqsas jańalyqtar