Qazaqstan • 25 Qarasha, 2021

О́ndirýshilerdi qoldaýǵa baǵyttalǵan is-sharalar

185 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Qazaqstanda jergilikti úlesti arttyrý, otandyq kásip­kerlerdi qoldaý sharalarynyń aıasyn keńeıtip, jergilikti óndiristi yntalandyrý tetikterin kóbeıtý týraly Elbasy–Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaev ta, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta naqty tapsyrmalar bergeni anyq.

О́ndirýshilerdi qoldaýǵa baǵyttalǵan is-sharalar

Bul tapsyrmalardy oryndaý úshin «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory naqty sharalar qabyldap, ony oryndaý arqyly taýarlar men qyzmetter aınalymyndaǵy otandyq úlesti arttyryp otyr. Úkimet otyrysynda Qordyń otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýǵa baǵyttalǵan sharalary men sol sharalardyń on aıdaǵy qorytyndysy týraly baıandaǵan «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» basqar­ma tóraǵasy Almasadam Sátqa­lıev naqty nátıjeler men bolashaqtaǵy josparlar týraly aqparat berdi.

Máselen, Qordyń kompa­nııalar tobynyń jalpy satyp alý jospary 3,6 trln teńge bolsa, sonyń ishinde 2021 jyl­dyń 10 aıyndaǵy qol qoıyl­ǵan kelisimsharttardyń soma­sy 3,3 trln teńgeni nemese jal­py jospardyń 91,7% qurady.

Eger bul jospardy naqty baǵyttarǵa bólip qarasaq, onda taýarlardy satyp alý úlesi on aı ishinde 1,6 trln teńgeni, ju­mystardyń úlesi 0,8 trln teńgege, qyzmetterdiń úlesi 0,9 trln teńgeni quraǵan.

«Otandyq úlesti arttyrý maqsatynda qazaqstandyq kompanııalarmen taýar, ju­mys­tar men qyzmetterdi satyp alý aıasynda 2,9 trln teń­geniń kelisimsharttaryna qol qo­­ıyldy. Osylaısha, on aı ishinde jergilikti úlestiń kó­le­mi 2,5 trln teńge boldy», de­di A.Sátqalıev Úkimet otyrysynda.

Otandyq kásipkerlerdi qol­daýda «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» salasynyń damýyna erekshe nazar bólinedi. Máselen, osy jyldyń on aıynda «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasynda taýar­men shaqqandaǵy jergi­likti úles 2020 jylǵy kórset­kishten 8 paıyzǵa artyp, 2021 jyly 78 paıyzdy nemese 40,2 mlrd teńgeni quraǵan.

«Eger bul qarajatty ár sa­lanyń úlesine bólsek, «Qara­paıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy boıynsha jeńil ónerkásip salasyndaǵy kompanııalar – 0,6 mlrd teńge, tamaq ónerkásibindegi kompanııalar – 0,5 mlrd teńge, qurylys materıaldary salasyndaǵy kompanııalar – 6 mlrd teńge, hımııa salasyndaǵy óndirister – 18 mlrd teńge, mashına qurylysy salasyndaǵy kompanııalar – 13,7 mlrd teńge, qaǵaz óndirisi sala­syndaǵy kompanııalar– 1,3 mlrd teńge, farmasevtıka baǵytyndaǵy kásiporyndar 0,1 mlrd teńge ıgergen», dedi ol. Jalpy, jyl sońyna deıin otandyq óndiristiń úlesin art­tyrýǵa baǵyttalǵan josparlar túgeldeı oryndalmaq.

«Samuryq-Qazyna» ult­­­tyq ál-aýqat qorynyń otan­­dyq kásipkerlerdi qol­daýǵa baǵyttalǵan úlken jumys­tarynyń biri – jergilikti kompanııalar arasyndaǵy memlekettik satyp alý kólemin arttyrý. Qor otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý jáne satyp alýlardy damytýǵa baǵyttalǵan jumys­tardy bir izge qoıyp úlgergen.

Aıta keterligi, Qor­dyń jal­py satyp alý keli­sim­shart­tarynyń úlesinde otandyq óndi­rýshilermen 1,2 trln teń­gege nemese jalpy satyp alý­lardyń 75 paıyzyna teń kó­lemde kelisimsharttar ja­salǵan.

Otandyq kásiporyndardyń satyp alý júıesin damytý úshin Qor satyp alýlar ka­tego­rııalaryn basqarý teti­gin qoldanady. Bul tetiktiń arqa­synda otandyq taýar ón­dirýshiler naqty qoldaý kóredi jáne satyp alýlardyń eń ońtaıly júıesi qalyptasady.

«Osy tetiktiń arqasynda 2021 jyly otandyq taýar ón­dirýshilermen seriktestik jáne ónim satyp alý týraly jalpy somasy 62 mlrd teńgege 42 kelisim jasalǵan. Sondaı-aq Qor birinshi kezekte satyp alý jasaıtyn kompanııalar tizimin (Qorǵa qarasty kompanııalar) bekitken», deıdi Almasadam Sátqalıev.

Aıta keteıik, qazir bul tizimge 900-den astam otandyq óndirýshiler engen. Olarmen jalpy somasy 884 mlrd teńge shamasynda kelisimsharttarǵa qol qoıylǵan.

Otandyq kásipkerlerdi qoldaýǵa baǵyttalǵan úlken jumystardyń bir baǵyty – ım­port almastyrý baǵdarla­masy. Jyl saıyn qor Hol­dıng­ke qarasty barlyq kom­pa­nııalardyń taza ımporttan kelip otyrǵan taýarlar pýlyn qalyptastyryp, jarııalap otyrady. Sonymen qatar óndirýshilerge Qazaqstan aýma­ǵynda jańa óndiris oshaqtaryn ashýǵa múm­­kindik beretin of­teık-kelisimsharttarǵa qol qo­ıylady.

«Baǵdarlamany júzege asyrǵan ýaqytta jalpy somasy 79,1 mlrd teńge bolatyn 177 ofteık-kelisimsharttarǵa qol qoıyldy. Sonyń nátıjesinde, 2 myń jumys orny ashylyp, 220 mlrd teńge somada ınves­tısııa tartyldy. Bıýdjetke shamamen 18 mlrd teńge kóle­minde salyq tólendi», dedi Úki­met otyrysynda Alma­sa­dam Sátqalıev.

Mınıstrler kabınetiniń aldynda otandyq taýar óndirý­shilerdi qoldaýǵa arnalǵan óz­ge de qosymsha sharalar týra­ly aıta kele A.Sátqalıev Úki­­met tapsyrmasyna oraı, pan­­­demııa kezinde «Samuryq-Qazyna» qory qazaqstandyq bız­nesti qoldaý úshin qandaı sha­­ralardy qolǵa alǵanyn baıan­dap berdi.

«Pandemııa kezinde bıznes­ti qoldaýǵa baǵyttalǵan sharalardy tizsek, eń aldymen taýar óndirýshiler tenderlik ótinish pen oryndaý kelisimshartyn ótkizýden bosatyldy. Sony­men qatar tapsyrystyń ke­minde 30 paıyzy kóleminde avans tólenip, ony berý mer­zimi 30 kúnnen 10 kúnge deıin qysqardy. Sondaı-aq tótenshe jaǵdaı kezinde keli­sim­shart mindetterin oryndaı almaǵan kásipkerlerge aıyp­pul salynbanǵan», dep habarlady A.Sátqalıev.

«Samuryq-Qazyna» AQ basqarma tóraǵasy otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýǵa baǵyttalǵan ózge de sharalar týraly aqparat bere otyryp, 2021 jyly júzege asyrýǵa engizilgen satyp alýdyń jańa tetikterine toqtaldy.

«2021 jyly Qor satyp alýdyń jańa ádisin – elektrondy dúken arqyly satyp alý tetigin engizdi. Eger buryn satyp alý prosesi konkýrs ótkizip, kelisimshartqa qol qoıǵanǵa deıin 22 kúnnen 43 kúnge deıin ýaqyt alsa, endi elek­trondy dúken arqyly óte­tin prosess 1 kúnnen 5 kúnge deıin ýaqyt alady. Osy ar­qyly jumys shyǵyny 9 ese­ge deıin azaıdy», dedi A.Sát­qalıev.

Aıta keteıik, osy jyldyń maýsymynda «Kvazımemle­kettik sektordyń jekelegen sýbektileriniń satyp alý­lary» týraly jańa zań qabyl­danǵany belgili. Al Qordyń óte yńǵaıly satyp alý úlgisin engizip, júzege asyrý arqyly otandyq taýar óndirýshiler shynaıy qoldaýdy sezinip otyr.

«Qazaqstan Respýblıkasy­nyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev Qordy basqarý jónindegi keńes­te atap ótkendeı, satyp alý qyzmetine qatysty qoldanysqa enip jatqan sha­ralardyń ekonomıkalyq tıim­­diligi joǵary bolyp otyr. Keńes kezinde Úkimet­ke «Samuryq-Qazyna» qory­nyń qazirgi satyp alý júıe­sin saq­­tap qalý týraly usy­nys aı­­­tylǵan edi», deıdi A.Sát­qalıev.

Sóz sońynda «Samuryq-Qazyna» qorynyń 2022 jylǵa ar­nalǵan josparlaryn baıandaı kele, A.Sátqalıev Qor qazirgi satyp alý júıe­sin saq­tap qalatynyn, biraq qosymsha sıfrly múmkin­dikterdi paıdalana otyryp, ol júıeni tehnologııa jaǵynan jetildire beretinin atap ótti.