«Bul máselede mindetti emes bolsa da Ulttyq bank kvazımemlekettik qyzmetpen aınalysyp keldi. UB aqsha-nesıe saıasatyn qalyptastyrýǵa, baǵa turaqtylyǵyn qoldaýǵa mindetti. Bıýdjet isimen bıýdjet organdary aınalysýy kerek. Qazaqstan 2021 jyly pandemııadan týyndaǵan daǵdaryspen durys kúres júrgizdi. Bul úshin Ulttyq qor qarajaty paıdalanyldy. Qarjy halyqtyń tabysyn, el ekonomıkasyn qorǵaýǵa jumsaldy», deıdi N.Blanshe.
Onyń aıtýynsha, HVQ fıskaldyq jáne kedendik ákimshilendirýdi sıfrlandyrý úshin el Úkimeti qabyldaǵan sharalarmen tanys jáne bul sharalardyń júzege asýy bıýdjetke salyq túsimderin ulǵaıtady.
«Biz salyq bazasy keńeıip, salyq kvotalary qysqaryp, qosymsha qun salyǵynyń mólsherlemesi kóterilýi kerek dep sanaımyz. Bıýdjettiń tabys bóligine salyq túsimin kóbeıtý úshin mólsherlemeni kóterý qajet. Qazaqstannyń resmı organdarynda salyq máselesi boıynsha úlken kólemde aqparattar bar. Al eger Qazaqstan bıligi mólsherleme esebin ázirleýge kómektesý úshin bizge júginse, árıne, kómektesýge daıynbyz» deıdi qor basshysy.
Ol sonymen qatar Qazaqstan ekonomıkasyn ártaraptandyrý máselesin orta jáne uzaqmerzimdi perspektıvadaǵy mańyzdy aspekti dep atady.
«Bul máseledegi eń mańyzdy baǵyt – jeke sektordy damytý úshin keńistik aıasyn keńeıtý bolmaq. Ol úshin memleket ekonomıkadaǵy rólin qaıta qaraýy kerek. El ekonomıkasyndaǵy basym úles qazir kvazımemlekettik sektorǵa tıesili. Sondyqtan memlekettik kásiporyndar sektoryn reformalaý kerek. Muny qyrkúıekte Prezıdent Q.Toqaev ta aıtqan bolatyn. El Úkimeti de pandemııa aıaqtalǵan soń kásiporyndardy jekeshelendirý bastalatynyn aıtty. Básekelestikti qoldaýǵa baǵyttalǵan táýelsiz agenttik qurý da sóz boldy. Menińshe, bul monopolııaǵa, kásipkerlikti damytýdaǵy kedergilerge qatysty máselelerdi sheshetin jáne jańa jumys oryndaryn ashý, halyqty jumyspen qamtý máselelerimen aınalysatyn keleshegi zor reforma. Biz mundaı bastamalardy joǵary baǵalaımyz», deıdi N.Blanshe.
Ol sondaı-aq eldegi ınflıasııa ósimine baılanysty pikirin de bildirdi. «Inflıasııalyq qysymǵa Qazaqstan ǵana emes, álemniń biraz eli ushyrady. Qazaqstan azyq-túlik jáne basqa da taýarlardy syrttan satyp alatyndyqtan ınflıasııa deńgeıi tym qatty ósti. 2020 jyly ulttyq valıýtanyń 10 paıyzǵa álsireýi de ınflıasııaǵa áser etti. Respýblıka ekonomıkalyq qalpyna kelý kezeńinde tur. Ekonomıkany qoldaýǵa arnalǵan túrli sharalar qabyldanýda, onyń ishinde bıznes úshin sýbsıdııalar jáne fıskaldyq sharalar da bar» dedi HVQ ókili.
N.Blansheniń sózine qaraǵanda, Qazaqstandaǵy ınflıasııa qysymy ýaqytsha jáne ony Ulttyq bank pen Úkimet tejeýge tyrysady. 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha ınflıasııa 8,5 paıyz deńgeıinde bolmaq. «2022 jyldyń ekinshi jartysynda, jyl sońyna taman ınflıasııa 4-6 paıyzdyq maqsatty dálizge oralady dep otyrmyz. Bul baǵa qysymyna tikeleı baılanysty» dedi ol.
Mıssııa 10 aıdyń nátıjesi boıynsha naqty ishki jalpy ónim (IJО́) dınamıkasy 3,5 paıyz deńgeıinde jáne óndiris kólemi pandemııaǵa deıingi kezeńge jaqyndap qalǵanyn málimdedi. Halyqaralyq valıýta qory sarapshylarynyń boljaýynsha, jyl qorytyndysy boıynsha eldegi ekonomıka ósimi 3,7 paıyzǵa jetedi. Al keler jyly IJО́-niń naqty ósimi 3,9 paıyzǵa, 2026 jyly 5,2 paıyzǵa jetýi múmkin. IJО́-niń ortasha jyldyq ósý qarqyny 5 jylda 4,8 paıyzdy quraıdy. Mundaı boljamdy Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev aıtty. Mınıstrdiń sózinshe, shıkizattyq emes sektor sapaly ósimniń negizgi draıverine aınalmaq.
«Nomınaldy IJО́ 2022 jyly 87,1 trln teńgeni, 2026 jyly 119,9 trln teńgeni quraıdy. Jan basyna shaqqandaǵy IJО́ 2022 jyly 10,7 myń dollardan 2026 jyly 14,2 myń dollarǵa deıin ósedi. О́ńdeýshi ónerkásip ortasha eseppen 4,1 paıyz deńgeıinde ósim kórsetedi jáne osy qarqynymen taý-ken ónerkásibin basyp ozady» deıdi mınıstr.
Eske salaıyq, HVQ mıssııasy Qazaqstan Úkimetimen kelisim aıasynda jylyna eki márte Qazaqstanǵa kelip, konsýltasııa ótkizýmen aınalysady.
