Bir tapsyrma ǵana oryndalmady

Búginde tapsyrmanyń túri kóp qoı. Tapsyrmany tas qylyp, oryndalýy tıis dúnıeniń bárin japyryp tastaıtyn jandardy basshylar, árıne, joǵary baǵalaıdy. Taý qoınaýynda jatqan Tólebı aýdanynda ótken jyly bir tapsyrma oryndalmady. «О́tken jyly oblys ákimdigi tarapynan aýdanǵa 213 tapsyrma berilse, sonyń 188-i tolyq oryndaldy. 24-i qatań baqylaýda, ıaǵnı áli oryndalý ústinde. Tek bir tapsyrma ǵana oryndalmaı qaldy», deıdi bul jóninde Tólebı aýdanynyń ákimi Áýelhan Turǵymbekov. Tólebı aýdany sońǵy jyldary ákimderdiń jumysyna reń beretin reıtıngtik kórsetkishte tómen túsken emes. Ári ketkende tizimniń jýan ortasyna júredi. Kórsetkishteri de jaqsy. О́tken jyly aýdanǵa 27 mlrd. 340 mln. teńge ınvestısııa quıyldy. Kiris jospary 1 mlrd. 190 mln.-ǵa jetip, 102,2 paıyzdy qurady. Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy boıynsha quny 1 mlrd. 104 mln. teńgeni quraıtyn 1 joba engizilgen. Buǵan deıin osy baǵdarlama boıynsha 2 joba óz jumysyn bastaǵan edi. Al, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha 7 joba sýbsıdııalanyp, ınfraqurylym baǵytynda taǵy 2 joba maquldandy. Týrızm salasyn damytý jóninde de 4 joba iske asyrylýda. Bári jaqsy ǵoı, biraq Talas Alataýynyń qoınaýynda jatqan aýdanda tamshylatyp sýarý tapsyrmasy tolyq oryndalmaı-aq qoıdy. Álde tólebılikter «taýdan arqyrap aǵyp jatqan ózen turǵanda sýdy tamshylatyp ne qudaı urypty?» dep arqany keńge sala ma, áıteýir, aýdanda 970 gektar jerge osy ádisti engizý josparlansa, bul kórsetkish 674 gektardy ázer qurap tur. «Tamshylatyp sýarý ádisin engizýge sharýalardyń yqylasy bar, biraq, qarjyny alý úshin kepildikke qoıatyn dúnıeleri joq. Osy tapsyrma tolyq oryndalmaǵany úshin Alataý, Qaratóbe aýyldyq okrýgteriniń ákimderine, aýdandyq ákimdiktiń jer jónindegi mamandaryna tártiptik shara kórilgen», deıdi Tólebı aýdanynyń ákimi Áýelhan Turǵymbekov. Osy aýdannyń Zertas aýyldyq okrýgine qarasty «Jańa kúsh» sharýa qojalyǵy tamshylatyp sýarý ádisin búginde keńinen qoldanyp otyr. Biraq, bul tirliktiń bári bir kúnde qurala salmaǵany anyq. Alǵashynda bul sharýashylyq mal basyn kóbeıtýmen aınalysypty. Biraq, eki-úsh jylda eshqandaı tabys tappaǵan. Tipti, maldyń jemshóbine jumsalǵan shyǵyn ózin-ózi aqtamady. Sodan 2009 jyldan bas­tap negizgi baǵytty bıe basyn kóbeıtýge buryp, qymyz óndirý isine den qoıady. Alaıda, munda da qıyndyqtar kezdesti. Qymyzdy saýdaǵa shyǵarǵanda tabysty aradaǵy «deldaldar» ıemdenip ketip jatty. Sóıtip, 2011 jyldan bastap Shymkent qalasynyń qaq ortasyna kıiz úıler ornatyp, qymyzdy tutynýshyǵa tikeleı satý isin jolǵa qoıady. Búginde Shymkent qalasy ákiminiń «Qala aýmaǵynda ulttyq sýsyndardy satýǵa merzimdik oryndar belgileý týraly» qaýlysyna saı shyraıly shaharda sharýashylyqtyń 4 kıiz úıi bar. Elbasy N. Nazarbaevtyń «Fermerler óz ónimderin tutynýshyǵa ózi satatyn jaǵdaıǵa jetkizý kerek» degen tapsyrmasynyń tıimdiligin osy «Jańa kúsh» kórip otyr. О́tken jyly olarǵa qymyz óndirý boıynsha 2 mıllıon teńgege jýyq qaıtarymsyz qarjy bólindi. – Sharýashylyǵymyzdyń taǵy bir salasy – jańa tehnologııany paıdalanyp, tamshylatyp sýarý ádisimen baý-baqsha egý, – deıdi «Jańa kúsh» sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Ońǵar Ábdiraıymov. – 2012 jyly osy ádispen 5 gektar jerge baý egip, búginde 22 gektarǵa jetkizdik. Bul salaǵa 2 jyldyń ishinde memleketten 15 mln. teńge qaıtarymsyz qarjy aldyq. Bul shyǵynnyń 40-50 paıyzyn jaýyp otyr. Odan bólek «Tólebı nesıe» seriktestigi arqyly alǵan 13 mln. teńge nesıemiz de tirligimizge úlken dem berdi. Qazir sharýashylyqta 12 adam turaqty jumys isteıdi. О́tken jyly 20-25 adam maýsymdyq jumysqa tartyldy. «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy boıynsha eki jumyskerdi tamshylatyp sýarý ádisin tereńirek meńgerý úshin kýrstarǵa jibergeli otyrmyz. Jalpy alǵanda, sharýashylyqtyń menshiginde 26 gektar jer bar edi. О́tken jyl sońynda aýdan ákimdiginiń kómegimen taǵy 10 gektar jer bólindi. Jumysymyzdyń alǵa basyp, sharýashylyqtyń keńeıip jatqanyn kórgen eki jeke sharýa qojalyǵy bizge 6 gektar jerimen qosyldy. Sondyqtan bıyl taǵy da 10 gektarǵa tamshylatyp sýarý ádisimen baý egiledi. Qymyz óndirý kásibin jalǵastyra beremiz. Sondaı-aq, aýdan ákimdigimen kelisip, Toǵys ózeni, Saıramsý kanaly boıyndaǵy 1 gektar jerdi sharýashylyq qarajatymen kógaldandyrýdy kózdep otyrmyz». Iá, «Jańa kúshke» basqa da sharýa qojalyqtary qosylyp, irilenip, kúsheıip jatyr eken. Shynynda sharýasyn uqsata almaı júrgen usaq qojalyqtar osyndaı irilerge qosylsa, qoly uzarady emes pe? Bálkim sol kezde tólebılik sharýalar tamshylatyp sýarý ádisin tóbelerine kóterer. Qalaı aıtsaq ta, Tólebı aýdanynyń basshylyǵy bıyl bul tapsyrmany tas qylamyz dep otyr. Bárin ýaqyt kórsetedi. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan».  Ońtústik Qazaqstan oblysy. Cýretti túsirgen Qaısar ShERIM.