Qoǵam • 16 Qańtar, 2022

Ulttyq ulan: San men sapanyń arajigi

398 ret kórsetildi

О́kinishke qaraı, bul suraqqa jaı kúnderi emes, «qasiretti qańtarda» jaýap izdeýge týra keldi. О́ıtkeni elimizdiń tynyshtyǵyn ketirip, bereketin alǵan keshegi jaǵdaı kúshtik qurylymdardyń, onyń ishinde Ulttyq ulannyń da kem-ketigi men ózekti máselesin aıqyn kórsetip berdi.

Eń basty másele – arnaýly jasaq pen arnaıy qural-jabdyqtardyń jetispeıtinin Prezıdent 7 qańtarda jasaǵan úndeýinde aıtty. Elimizdiń ár óńirinde bir ýaqytta burq ete qalǵan jappaı tártipsizdik quqyq qorǵaý organdary men armııanyń is-qımylynda birizdiliktiń, vedomstvoaralyq úılesimniń joq ekenin de kórsetip berdi.

Nege bulaı boldy? Áskerdegi kemshi­lik­terge kim kináli? Máse­leniń ýshyǵyp ke­týine kimder jol berdi? El egemen­digin alǵan 30 jyldyń ishinde kásibı ásker qura almaǵanymyz ba? Qazir qa­rasha halyqtan bastap, kúshtik qurylym­nyń basy-qasynda bolǵan bilikti mamandardy tolǵandyrǵan suraqtar óte kóp.

Ulttyq ulannyń arnaıy maqsattaǵy bólimsheleriniń sanyn ulǵaıtý, olardyń jaýyngerlik daıyndyq deńgeıin arttyrý, arnaıy kólik quraldarymen jab­­dyqtaý jáne arnaıy bólimshe qyz­metkerleriniń eńbekaqysyn ulǵaıtý. Bul – Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev­tyń qoıǵan tórt tapsyrmasy. Tórteýiniń de Ulttyq ulanǵa qatysy bar.

 

 Shtat sanynyń azdyǵy qolbaılaý bolyp tur

Osyǵan oraı biz Ulttyq ulan Ás­kerı keńesiniń hatshysy, polkovnık Saverdın IMIROVKE habarlasyp, qazirgi tańdaǵy áskerı bólimderdiń jasaqtalýy men mindetterine qatysty suraqtarymyzdy qoıǵan edik. Polkov­nıktiń aıtýynsha, búginde Ulttyq ulan­nyń áskerı bólimderi elimizdiń bar­lyq oblys ortalyqtary men iri qa­la­­la­rynda ornalasqan. Olarǵa qo­ǵam­dyq qaýipsizdikti qadaǵalaý, úkimet­tik mekemelerdi kúzetý, asa mańyzdy memlekettik ǵımarattardy qorǵaý min­­det­teri júktelgen. Al ulandyq áske­rı bólimderdiń jasaqtalýy men mindetteri «QR Ulttyq ulany týraly» jáne «Áskerı qyzmet jáne áskerı qyzmetshilerdiń mártebesi týraly» zańdarda aıqyndalǵan. «Osy zańdarǵa sáıkes Ulttyq ulandaǵy qyzmet áskerı qyzmet bolyp sanalady», dedi ol.

«Sarbazdar sanyn ulǵaıtý qordalan­ǵan máseleniń túıinin tarqata ala ma?» degen suraǵymyzǵa S.Imırov: «Ulandyqtar elimizdiń búkil aımaqtarynda ózderine tıisti áskerı boryshtaryn ótep keledi. Beıbit kúnderi atqaratyn kúndelikti tapsyrmalardy oryndaýda bizdiń áske­rılerdiń sany jetkilikti. Alaıda keı aımaqtar men qalalardaǵy áskerı bólim­der men bólimshelerdegi shtat sany­nyń azdyǵy jaýyngerlik daıyndyq kezin­de tótenshe tapsyrmalardy tolyq júr­gizýge múmkindik bermeıdi», dep máseleni ashyǵynan jetkizdi. Polkovnık ásirese tótenshe jaǵdaılar men oqıǵalar kezinde tapsyrmalardy tolyq oryndaýǵa shtat sanynyń jetkiliksiz ekenin aıtty. «Tó­ten­she tapsyrma degende qoǵamdyq qaýipsizdiktiń buzylýy nemese jappaı tártipsizdiktiń bolýy mindetti emes, árıne. Bul qajettilik tehnogendi, tabıǵı sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılar kezinde de baıqalady. Máselen, iri jol-kólik apaty, alapat órt kezinde jeke quramdy jedel túrde qaıta jasaqtap, qaıta toptastyryp, tótenshe jaǵdaı bolǵan jerge qaraı attandyrýymyzǵa týra keledi. Al bul kezde ulandyq sarbazdar atqaryp júrgen kúndelikti mindetter orta jolda qalady nemese tolyqqandy oryndalmaıdy. Máselen, osyndaı kezderde túzeý mekemelerin kúzetetin jeke quramdy da tartýǵa týra keledi. Al negizinen mundaı obektilerdi kez kelgen ýaqytta qaraýsyz tastap ketýge bolmaıdy», deıdi ol.

«Kúni keshe elimizde bolǵan jappaı tártipsizdik kezinde Memleket basshysyna Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymyna múshe memleketteriniń bitimgershilik kúshterin engizý týraly sheshim qabyldaýǵa týra keldi. Nelikten? Sebebi elimizdegi kúshtik qurylymdy tolyq kontrterrorıstik operasııaǵa jumyldyrý kerek boldy. Al UQShU sarbazdary asa mańyzdy memlekettik obektilerdiń qaýipsizdigin saqtaýǵa baǵyttaldy. Osy turǵydan alǵanda Ult­tyq ulannyń shtattyq sanyn el kóle­minde ulǵaıtýdyń mańyzy óte zor», deı­di S.Imırov. «Árıne, dál qazir áskerı bólim men bólimshelerde shtat sanyn naqty qanshaǵa ulǵaıtý kerek ekenin dóp basyp aıtý qıyn. Qazirgi tańda bul baǵytta jumystar, qajetti esepteýler júrgizilip jatyr. Bir aıta keterligi – elimizdiń barlyq aımaǵynda sarbazdar sanyn ulǵaıtýdyń qajeti joq. Bul jerde krımınogendik, áleýmettik jaǵdaılary kúrdeli óńirlerge erekshe mán berý kerek. Osyndaı jerlerde týyndaǵan máselelerdi jedel sheshý úshin turaqty dıslokasııalyq Ulttyq ulan jasaqtary bolǵany durys. Eger mundaı jumystar naqty qolǵa alynatyn bolsa, bizge áskerı tapsyrmalardy oryndaý kezinde belgili bir manevrler jasaýǵa múmkindik týar edi. Eń bastysy, shtat sanyn ulǵaıtý kezinde basqa kúshtik qurylymdardy, mysaly Qorǵanys mınıstrliginen áskerılerdi tartýdyń qajettiligi bolmaıdy», deıdi polkovnık.

 

Áskerden qarjy únemdeýdiń qajeti joq

«Elimizde bolǵan jantúrshigerlik oqıǵalardan keıin eń aldymen jergi­lik­ti atqarýshy organdar kúshtik qury­lym­dardyń qajet ekenine kózi jetti dep oılaımyn, – dedi sózin jalǵaǵan ol. – Sondyqtan da qarýly kúshterdiń sanyn arttyrýǵa eń birinshi atqarýshy bılik múddeli bolýy kerek. Jergilikti ákim­dikter kúshtik qurylymdarǵa, atap aıtqanda, Ulttyq ulan sarbazdaryna qa­jetti barlyq jaǵdaıdy jasaýlary kerek. Bir sózben aıtqanda, árbir sarbaz ben áskerı qyzmetker memleket pen jergilikti atqarýshy organnyń ózine qajetti barlyq jaǵdaıdy jasap jatqanyn, kóńil bólip otyrǵanyn naqty sezinýi kerek. Bul óte mańyzdy».

Áńgime barysynda áskerı daıarlyqty arttyrý máselesine keńinen toqtalǵan S.Imırov eń aldymen áskerı tehnıka men qural-jabdyqtardyń, qorǵanys quraldarynyń, terrorızmmen kúres­ke qajetti mobıldi baılanys pen qarý-ja­raqtardyń, ınjenerlik-tehnıka­lyq arnaıy quraldardyń, áskerı kólikter­diń zaman talabyna saı bolýyna mán berý qajettigin atap ótti. «Bizdiń tehnıka­lyq ja­raq­­tandyrýymyz buǵan deıin de máz emes edi. Al keshegi jappaı beıbere­ket­­siz­­­dik pen tártipsizdik kezinde jáne asa mańyzdy áskerı mekemelerde bolǵan qarý­­­ly qaqtyǵys saldarynan taǵy biraz materıaldyq shyǵynǵa ushyradyq. Áskerı tehnıkalar zardap shegip, arnaıy qural-jabdyqtary jaramsyz bolyp qaldy. Endi bizdi osy shyǵynnyń barlyǵynyń ornyn toltyrý, qaıta jaraq­tandyrý, ýaqyt talabyna saı jańa­sy­men almastyrý sekildi jumystar kútip tur. Tehnologııa bir orynda turmaıdy. Kúshtik qurylymdarymyz da zaman talabynan qalys qalmaýy kerek», dedi ol.

Polkovnıktiń aıtýynsha, ulandyqtar qoldanyp júrgen oq ótkizbeıtin arnaıy keýdeshe men qorǵanys qalqandary da eskirgen. Qalqandar óte aýyr, kóterip júrýge tym yńǵaısyz. Al qazir olardyń or­nyn jeńil ári yńǵaıly áskerı qal­qan­dar men qorǵanys keýdesheleri almas­tyr­ǵan. «Qalqan – eń birinshi áskerı qyz­met­kerdi qorǵaý úshin qajet qural. Al óz-ózin qorǵaı almaǵan sarbaz keshegideı jappaı tóbeles pen basbuzarlyq kezinde ózgege qalaı qalqan bola almaq? Bizge de áskerı tehnıkalyq, materıaldyq qural-jabdyqtardy jańartý kezinde osyndaı qajetti jabdyqtar asa qajet», dedi S.Imırov.

Ol sondaı-aq áskerı qyzmetkerlerdiń eńbekaqysyn kóterý – jaqsy moraldyq yntalandyrý ekenin de atap ótti. Memle­ketimizdiń áskerıler úshin qarjy jaǵy­nan tartynyp qalmaýy kerektigin alǵa tartqan polkovnık: «Jalaqyny ósirý – túptep kelgende áskerılerdi udaıy qorǵaý jáne olardyń ımıdjin kóterý degen sóz. Máselen, biz azamattardy Ult­tyq ulan qatarynda áskerı boryshyn óteýge shaqyramyz. Biraq kez kelgen adam úshin eń birinshi materıaldyq kómek pen qoldaýdyń asa mańyzdy ekeni beseneden belgili. Azamattyq borysh, konstıtýsııalyq mindet – munyń barlyǵy túsinikti. Biraq materıaldyq tartymdylyq, áleýmettik paket, naqty qarjylaı qoldaý bolǵanda ǵana kez kelgen azamat áskerı boryshyn óteýge, otbasynyń amandyǵy men Otanynyń tynyshtyǵy úshin baryn salýǵa tyrysady», degen oıyn bildirdi.

 

Quqyqtyq nıgılızm qurdymǵa jiberedi

«Qasiretti qańtar» bizdiń qandaı kem­­­shiligimizdi kórsetip berdi?» degen su­raǵymyzǵa S.Imırov: «Bul oqıǵa eń birinshi bizdiń jastarymyzdyń tár­bıe­sin­degi kem-ketiktiń kóp eke­nin ashyp berdi. Quqyqtyq jaýapkershiligimizdiń tómen­digin kórsetti. Keı azamattarymyz­dyń quqyqtyq nıgılızmi quqyqtyq na­­dan­­dyqqa alyp keldi. Múmkin olar kúni keshegi tártipsizdikke deıin buzaqy ne basbuzar bolmaǵan da shyǵar. Biraq toptyń ortasyna túskende olar ózderiniń aıqyn bet-beınelerin kórsetti. Jasap jatqan qylmystarynyń zańsyz ekenin, osy is-áreketteri úshin ákimshilik jaýap­kershilik pen qylmystyq jazaǵa tartylatynyn bile tura memleketke shyǵyn keltirdi, halyqtyń aq adal eńbegin rásýa etti. О́z quqyńdy talap etpes bu­ryn kez kelgen adam ózgeniń quqyǵy men eń­­be­­gin aıaqqa taptamaýy qajet. Ras, eli­miz­­de áleýmettik jaǵdaı tómendep ket­ke­ni shyn­dyq. Jumyssyzdyqtyń be­leń alǵa­nyn jasyryp-jaba almaımyz. Alaı­da bul búlik jasap, bótenniń dúnıe-múlkin qırata berýge bolady degen sóz emes», dep jaýap berdi. Sondaı-aq polkovnık óziniń myna tómendegi pikirin: «Men bir nárseni zor senimmen aıta alamyn. Tarazy basynda táýelsizdigimizdiń taǵdyry turǵanda Ulttyq ulannyń bir­de-bir sarbazy men áskerı qyzmetkeri aby­roısyzdyq tanytqan joq, olar syn sátte súrinbedi. Tipti jappaı tóbeles pen qarýly qaqtyǵys kezinde jaraqat alsa da, alǵashqy medısınalyq kómek alǵannan keıin qaıta qatarǵa qosylyp, áskerı min­det­terin ózgelermen qatar ıyq tiresip tu­ryp atqarǵan ulandyqtar bar. Qaqtyǵys ornyn tastap ketkeni týraly birde-bir fak­ti tirkelgen joq», dep maqtanyshpen jetkizdi.

Shyny kerek, qanquıly qaqtyǵys bas­talyp ketkende halyq arasynda «Nege polısııa qyzmetkerleri men áskerıler jappaı tártipsizdik bastalǵansha bosqa qarap turdy? Nege búliktiń aldyn almady? Nelikten birden qarý qoldanyp, búlikshilerdiń jolyn kespedi?» degen suraqtar kóp qoıyldy. Biz osy saýaldardy polkovnıkke de qoıǵan edik. Ulttyq ulan Áskerı keńesiniń hatshysy: «Birinshiden, biz kez kelgen jaǵdaıda aldymen gýma­nızm turǵysynan áreket etemiz. Biz eshqa­shan birinshi bolyp qarý qoldanyp, oq atpaımyz. Bul – gýmanızmniń eń joǵa­ry belgisi», dep jaýap qatty. Ol tipti áskerı qyzmetkerlerdi basyp alǵan jaǵ­daı bolsa da ulandyqtardyń zańǵa sáıkes qarý qoldana almaıtynyn ashyq málim­dedi. «Keshegi búlikshilerdiń jappaı tártip­sizdigi kezinde de ulandyqtardyń birde bireýi birde-bir oq atqan joq, – deıdi S.Imı­rov. – Tek kontrterrorıstik arnaıy operasııa bastalǵanda ǵana zań boıyn­sha bizge qarý qoldanýǵa ruqsat berildi. Mundaı kezde árıne biz lańkesterge qar­sy aıaýsyz kúres júrgizemiz. Al beı­bit ha­lyq­­qa qashanda gýmanızm tany­ta­myz. Qara­sha halyq áskerı boryshyn ótep jú­r­gen sarbaz ben qandaı da bir mańyz­dy obek­tilerdi kúzetip turǵan áskerı qyz­met­ker­­lerdiń ózderine qarsy qarý kezen­beıtinin túsinýleri kerek. Olar eń aldymen qoǵamdyq qaýipsizdikke jaýapty, alańǵa shyqqan adamdardyń azamattyq qu­qyq­tary men bostandyqtaryn qor­ǵaıdy».

«Ulttyq ulannyń «Jaýyngerlik ja­n­­uıadaı uıysqan, Ulttyq ulan – eli men hal­qyna qorǵan» degen urany bar. Men bizdiń sarbazdarymyz ben áskerı­lerimiz keshegi syn sátterde osy urandaryna berik bolyp qala aldy dep, zor maqtanyshpen aıta alamyn. Olar ózderine júktelgen mindetterdi abyroımen atqardy, el aldynda bergen anttaryna adal bolyp qaldy. Sol sebepti de Memleket basshysy Ulttyq ulan men polısııa qyzmetkerleriniń sapasy men sanyn kóterý týraly máseleni bekerden-beker kóterip otyrǵan joq. О́ıt­keni Prezıdent Ulttyq ulannyń azamattardyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtaryn, sondaı-aq dúnıe-múlikterin qorǵaı alatyn kúshine senip otyr. Biz sapalyq jáne sandyq turǵydan berik bolsaq, memlekettik turǵydan ǵana emes, odan da bıik maqsattardy abyroıly atqara alamyz. Al bul maqsattardyń aldynda – azamattardyń ómiri men quqyq­tary tur», dedi sózin túıindegen S.Imırov.

 

«UQShU-ǵa kúnimiz túspes edi...»

Al Ulttyq ulan Ardagerler keńe­siniń tóraǵasy, otstavkadaǵy general-maıor Qalıaqpar Toqyshev «eger bizde armııa sany jetkilikti bolsa, el ishindegi búlikti syrttan eshkimdi shaqyrmaı-aq, óz kúshimizben basýǵa bolar edi» degen pikirin jetkizdi. General-maıor tipti Ulttyq ulandy qaıta ja­raq­tandyrý, arnaıy maqsattaǵy bólim­shelerdiń sanyn ulǵaıtý, áskerı qyz­metshileriniń jeńildikterin arttyrý máseleleri sońǵy 30 jyl boıy sheshil­meı kele jatqanyn da málimdedi. «Biz bul máselelerdi burynnan kóterip kelemiz. Aqyr sońy el Prezıdenti talaı jyldan beri qordalanyp qalǵan osy problemalarymyzǵa bet burdy. Qandy qaqtyǵystan kúshtik qurylymnyń birneshe qyzmetkeri men qarapaıym adamdar qaza bolǵan «qaraly qańtardan» keıin búkil kem-ketigimizdi túzeýdi qolǵa alǵanymyz ókinishti, árıne. Almatyda bolǵan qaıǵyly oqıǵa jáne búkil elimizdi sharpyp ótken keshegi bassyzdyq, ásirese keıbir sheneýnikterge áskerdiń qajet ekenin dáleldep, kózin anyq jetkizdi», degen Q.Toqyshev ulandyqtardyń qalyń top bir sátte tap bergende qaýqarsyz bolyp qalǵanyn da jasyrmady.

Endi mundaı qaýipti ári kúrdeli kezeń­men betpe-bet kelmes úshin ne isteýimiz qajet? Áskerdegi reformany neden bas­taýymyz kerek? Bul suraqtarǵa gene­ral oılanbastan: «Eń aldymen, áskerıler­diń únine qulaq asqan jón. Qoǵam qaýipsizdigin saqtap júrgen kúsh qurylymdarynyń bergen esebi men aıtqan pikirin nazarda ustaý qajet. Osyndaı qıyn sátterdi bas­tan ótkergen, syn saǵattarda súrinbegen áskerı qyzmetkerlerdiń aıtqanyn eren sanamaý durys emes. Sebebi olar áskerge naqty neniń jetispeıtinin, neniń qajet ekenin, qansha shtat sany, qandaı qorǵanys jáne basqa da arnaıy quraldardyń qajet ekenin jaqsy biledi. Osynyń barlyǵy eskerilýi qajet», dep jaýap berdi.

Q.Toqyshev kótergen ekinshi ózekti másele – áskerılerge beriletin jeńil­dikterge qatysty. Ol Ulttyq ulan sarbazdary men áskerı qyzmetkerleriniń áskerı rýhyn kóterý úshin bir kezderi tolyq tólenip kelgen búkil jeńildikterdi qaıtarý qajet dep sanaıdy. «Úshinshiden, kóp nárse jaýyngerlik ázirliktiń jaı-kúıine, ofıserlik quramnyń daıarlyǵy men olardyń kásibı daıarlyǵyna baılanysty. Al endi myna qarama-qaıshylyqqa qarańyz! Ofıserler áskerı akademııaǵa túsken kezde olardyń jalaqysy 30 paıyz­ǵa qysqartylady. Al ofıserlerdiń deni otbasyly, kópshiliginiń 4-5 balasy bar. Bul «tájirıbe» postkeńestik elderdiń ishinde tek Qazaqstanda ǵana qoldanylady. Al Reseı Federasııasynda áskerılerge tıesili búkil jeńildikter saq­talǵan. Úkimet osy úsh máseleni eske­rip, jeńildikterdi qaıtarý kerek dep sanaımyn», dedi ol.

 

Bir jyl – óte az merzim

«Elimizde merzimdi áskerı qyzmetke shaqyrý qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes júrgiziledi. Bizde áskerı boryshty óteý merzimi – 12 aı, ıaǵnı bir jyl. Bul ýaqyt ásker qataryna qosylǵan sarbazdy tolyq jaýyngerlik daıarlyqtan ótkizý úshin jetkilikti me?» degen suraǵy­myzǵa «Joq, árıne jetkiliksiz. Jalpy, bul durys emes!» dep jaýap berdi Q.To­qyshev. – Sebebi aldyńǵy 6 aıda sarbaz tek jańa áskerı ortaǵa boıyn úıretip, jaýyngerlik daǵdylarǵa beıimdele bastaıdy. Al naqty áskerı iske aralasý úshin jarty jyl ǵana qalady. Árıne, óte az ýaqyt. Kez kelgen jas óren ózin naǵyz jaýynger jáne áskerı mamandyqtar boıynsha kásibı maman retinde seziný úshin kem degende eki jyl qyzmet etýi kerek. Al qazir serjanttyq quramdaǵy sarbazdar jarty jyl kishi komandır retinde oqıdy. Al eki aı óter-ótpesten ol úıine qaıtýǵa daıyndala bastaıdy. Oǵan budan ári qaraı eshnárse mańyzdy da qyzyq ta emes. Bir jyl degen óte az merzim! Áskerı qurylymdardyń qataryn jastar kelip tolyqtyryp, olardy jaýyngerlik oqý-jattyǵýǵa beıimdeımin degenshe bir jyl tez óte shyǵady. Osylaısha, jarym-jartylaı oqyǵan maman kez kelgen syn sátte súrinip keteri sózsiz».

Osy tusta «áskerı merzimdi uzartýǵa bizdiń múmkindigimiz bar ma?» degen zańdy saýal týyndaıdy. Buǵan Q.Toqyshev «Bul Memleket basshysy – Qazaqstan Qa­rý­­ly Kúshteriniń Joǵarǵy Bas qol­bas­­shy­sy Qasym-Jomart Toqaevtyń qu­zy­ryn­daǵy másele. Barlyǵy el Prezı­den­ti qabyldaǵan is-sharalaryna qaraı sheshi­ledi. Jalpy, bul suraqty búkil qoǵamnyń talqysyna salý qajet. Osy salanyń bilikti mamandarynyń aıtar oı-pikirin sarapqa salǵan jón», dep jaýap berdi.

Al jastar, jalpy bizdiń qoǵam bul ózgeriske daıyn ba? Q.Toqyshev bul má­selege qatysty: «Keńes Odaǵy kezinde jastar sanaly túrde eki jyl áskerı boryshyn ótep keldi. Qazirgi jastarmen ıdeo­logııalyq turǵydan jan-jaqty jumys isteý kerek. Al bul jumys – otbasyndaǵy tár­­bıe­den, BAQ arqyly jasalatyn úgit-nasıhat jumystarynan, áskerı komıs­sarıattardyń kásibı qyzmetinen bastalady. Eń bastysy, qarapaıym halyqqa túsin­dirý jumystaryn júrgizý kerek», dedi.

Sońǵy kúnderi elimizde bolǵan oqıǵa­lar túrli «boljamdar» men san qıly «aq­pa­rattardy» kóbeıtip jibergeni ras. Sondaı «málimdemeniń» biri – «lańkester elimizdegi áskerge shaqyrý naýqanyn esepke alǵan, olar sarbazdardyń áli áskerı ant qabyldamaǵan kezin paıdalanýǵa tyrysqan» degen sóz. Bul jaıynda general bylaı dedi: «Bul alypqashpa áńgimelerdiń biri. Árıne, keshegi lańkesterdiń shabýyly aldyn ala daıyndalǵan dep aıtylyp jatyr. Alaıda dál áskerge shaqyrý naýqanyn «ańdyp» turdy degenge kelispeımin. Sebebi jappaı tártipsizdiktiń týyndaýy áskerge kelip-ketýshilerge baılanysty emes. Jyl aıaǵyna qaraı sarbazdardyń aldyńǵy leginiń áskerı qyzmetten ket­ke­ni ras. Qatarǵa jańa qosylǵan jas sarbaz­dardyń sapqa endi turǵany da shyndyq. Biraq búlikshiler men lańkester dál osy tusty «paıdalanyp ketýge tyrysty» degen qur qańqý sóz dep sanaımyn. Alaıda, bul aralyqtyń belgili bir mezette óziniń rólin oınaǵany ras. Sebebi buryn kelgen áskerı qyzmetkerler jańa jyl aldynda saptan ketti. Al jeltoqsan aıynyń sońynda shaqyrylǵan jas sarbazdar qańtardyń sońynda ant qabyldaýy kerek. Olarǵa áskerı ant qabyldaǵanǵa deıin eshqandaı jaýyngerlik jaýapkershilik artylmaıdy.

«Qasiretti qańtardan» kúshtik qury­lym­dar qandaı sabaq alýy kerek?» Bul suraqqa oraı general-maıor: «Áleýmettik jeliler men túrli messendjerlerde alǵash­qy kúnderi «ishki ister organdarynyń qyzmetkerleri sherýshilerdiń jaǵyna shyǵyp ketti» degen syńaıly alypqashpa áńgimeler jurtqa tarap ketti. Bul – bir. Ekinshi másele, polısııa qyzmetkerleri men ásker sanynyń jetispegeni anyq sezildi. О́zińiz oılap qarańyzshy, 300 qyzmetkeri bar áskerı bólimshege myńnan astam búlikshi tap berdi. Bastapqyda áskerıler alańǵa qarýsyz bardy. Sebebi beıbit sherýdi syrttaı baqylaımyz dep qana oılady. Al bizdiń ásker eshqashan óz halqyna qarsy qarý kezenbeıdi. Muny ulandyqtar jaqsy biledi. Biraq sonda da osyndaı kezderi bólek qarýly áskerı bólimderdi jasaqtap, rezervte daıyn ustap turý kerek edi. Bolashaqta osy eki máseleni jiti nazarda ustaýymyz qajet.

TÚIIN. Bıyl 10 qańtarda Ulttyq ulan 30 jyldyq mereıtoılaryn atap ótýleri kerek edi. О́kinishke qaraı, dál sol kúni ulandyqtar lańkesterdiń qolynan qaza bolǵan qos sarbazyn aqtyq saparǵa shyǵaryp saldy. Dál sol kúni elimizde Jalpyulttyq aza tutý kúni jarııalandy. Bul – egemen el bolǵaly beri jarııalanǵan 11-nshi qaraly kún. Endi qaıta Týymyz tómen túspesin!

 

Sońǵy jańalyqtar

Dollar 10 teńgege qymbattady

Qarjy • Búgin, 16:23

Referendýmǵa latvııalyq baqylaýshylar keledi

Referendým-2022 • Búgin, 15:25

Saıajaıdan esirtki zerthanasy tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 13:07

Uqsas jańalyqtar