Eń basty másele – arnaýly jasaq pen arnaıy qural-jabdyqtardyń jetispeıtinin Prezıdent 7 qańtarda jasaǵan úndeýinde aıtty. Elimizdiń ár óńirinde bir ýaqytta burq ete qalǵan jappaı tártipsizdik quqyq qorǵaý organdary men armııanyń is-qımylynda birizdiliktiń, vedomstvoaralyq úılesimniń joq ekenin de kórsetip berdi.
Nege bulaı boldy? Áskerdegi kemshilikterge kim kináli? Máseleniń ýshyǵyp ketýine kimder jol berdi? El egemendigin alǵan 30 jyldyń ishinde kásibı ásker qura almaǵanymyz ba? Qazir qarasha halyqtan bastap, kúshtik qurylymnyń basy-qasynda bolǵan bilikti mamandardy tolǵandyrǵan suraqtar óte kóp.
Ulttyq ulannyń arnaıy maqsattaǵy bólimsheleriniń sanyn ulǵaıtý, olardyń jaýyngerlik daıyndyq deńgeıin arttyrý, arnaıy kólik quraldarymen jabdyqtaý jáne arnaıy bólimshe qyzmetkerleriniń eńbekaqysyn ulǵaıtý. Bul – Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń qoıǵan tórt tapsyrmasy. Tórteýiniń de Ulttyq ulanǵa qatysy bar.
Shtat sanynyń azdyǵy qolbaılaý bolyp tur
Osyǵan oraı biz Ulttyq ulan Áskerı keńesiniń hatshysy, polkovnık Saverdın IMIROVKE habarlasyp, qazirgi tańdaǵy áskerı bólimderdiń jasaqtalýy men mindetterine qatysty suraqtarymyzdy qoıǵan edik. Polkovnıktiń aıtýynsha, búginde Ulttyq ulannyń áskerı bólimderi elimizdiń barlyq oblys ortalyqtary men iri qalalarynda ornalasqan. Olarǵa qoǵamdyq qaýipsizdikti qadaǵalaý, úkimettik mekemelerdi kúzetý, asa mańyzdy memlekettik ǵımarattardy qorǵaý mindetteri júktelgen. Al ulandyq áskerı bólimderdiń jasaqtalýy men mindetteri «QR Ulttyq ulany týraly» jáne «Áskerı qyzmet jáne áskerı qyzmetshilerdiń mártebesi týraly» zańdarda aıqyndalǵan. «Osy zańdarǵa sáıkes Ulttyq ulandaǵy qyzmet áskerı qyzmet bolyp sanalady», dedi ol.
«Sarbazdar sanyn ulǵaıtý qordalanǵan máseleniń túıinin tarqata ala ma?» degen suraǵymyzǵa S.Imırov: «Ulandyqtar elimizdiń búkil aımaqtarynda ózderine tıisti áskerı boryshtaryn ótep keledi. Beıbit kúnderi atqaratyn kúndelikti tapsyrmalardy oryndaýda bizdiń áskerılerdiń sany jetkilikti. Alaıda keı aımaqtar men qalalardaǵy áskerı bólimder men bólimshelerdegi shtat sanynyń azdyǵy jaýyngerlik daıyndyq kezinde tótenshe tapsyrmalardy tolyq júrgizýge múmkindik bermeıdi», dep máseleni ashyǵynan jetkizdi. Polkovnık ásirese tótenshe jaǵdaılar men oqıǵalar kezinde tapsyrmalardy tolyq oryndaýǵa shtat sanynyń jetkiliksiz ekenin aıtty. «Tótenshe tapsyrma degende qoǵamdyq qaýipsizdiktiń buzylýy nemese jappaı tártipsizdiktiń bolýy mindetti emes, árıne. Bul qajettilik tehnogendi, tabıǵı sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılar kezinde de baıqalady. Máselen, iri jol-kólik apaty, alapat órt kezinde jeke quramdy jedel túrde qaıta jasaqtap, qaıta toptastyryp, tótenshe jaǵdaı bolǵan jerge qaraı attandyrýymyzǵa týra keledi. Al bul kezde ulandyq sarbazdar atqaryp júrgen kúndelikti mindetter orta jolda qalady nemese tolyqqandy oryndalmaıdy. Máselen, osyndaı kezderde túzeý mekemelerin kúzetetin jeke quramdy da tartýǵa týra keledi. Al negizinen mundaı obektilerdi kez kelgen ýaqytta qaraýsyz tastap ketýge bolmaıdy», deıdi ol.
«Kúni keshe elimizde bolǵan jappaı tártipsizdik kezinde Memleket basshysyna Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymyna múshe memleketteriniń bitimgershilik kúshterin engizý týraly sheshim qabyldaýǵa týra keldi. Nelikten? Sebebi elimizdegi kúshtik qurylymdy tolyq kontrterrorıstik operasııaǵa jumyldyrý kerek boldy. Al UQShU sarbazdary asa mańyzdy memlekettik obektilerdiń qaýipsizdigin saqtaýǵa baǵyttaldy. Osy turǵydan alǵanda Ulttyq ulannyń shtattyq sanyn el kóleminde ulǵaıtýdyń mańyzy óte zor», deıdi S.Imırov. «Árıne, dál qazir áskerı bólim men bólimshelerde shtat sanyn naqty qanshaǵa ulǵaıtý kerek ekenin dóp basyp aıtý qıyn. Qazirgi tańda bul baǵytta jumystar, qajetti esepteýler júrgizilip jatyr. Bir aıta keterligi – elimizdiń barlyq aımaǵynda sarbazdar sanyn ulǵaıtýdyń qajeti joq. Bul jerde krımınogendik, áleýmettik jaǵdaılary kúrdeli óńirlerge erekshe mán berý kerek. Osyndaı jerlerde týyndaǵan máselelerdi jedel sheshý úshin turaqty dıslokasııalyq Ulttyq ulan jasaqtary bolǵany durys. Eger mundaı jumystar naqty qolǵa alynatyn bolsa, bizge áskerı tapsyrmalardy oryndaý kezinde belgili bir manevrler jasaýǵa múmkindik týar edi. Eń bastysy, shtat sanyn ulǵaıtý kezinde basqa kúshtik qurylymdardy, mysaly Qorǵanys mınıstrliginen áskerılerdi tartýdyń qajettiligi bolmaıdy», deıdi polkovnık.
Áskerden qarjy únemdeýdiń qajeti joq
«Elimizde bolǵan jantúrshigerlik oqıǵalardan keıin eń aldymen jergilikti atqarýshy organdar kúshtik qurylymdardyń qajet ekenine kózi jetti dep oılaımyn, – dedi sózin jalǵaǵan ol. – Sondyqtan da qarýly kúshterdiń sanyn arttyrýǵa eń birinshi atqarýshy bılik múddeli bolýy kerek. Jergilikti ákimdikter kúshtik qurylymdarǵa, atap aıtqanda, Ulttyq ulan sarbazdaryna qajetti barlyq jaǵdaıdy jasaýlary kerek. Bir sózben aıtqanda, árbir sarbaz ben áskerı qyzmetker memleket pen jergilikti atqarýshy organnyń ózine qajetti barlyq jaǵdaıdy jasap jatqanyn, kóńil bólip otyrǵanyn naqty sezinýi kerek. Bul óte mańyzdy».
Áńgime barysynda áskerı daıarlyqty arttyrý máselesine keńinen toqtalǵan S.Imırov eń aldymen áskerı tehnıka men qural-jabdyqtardyń, qorǵanys quraldarynyń, terrorızmmen kúreske qajetti mobıldi baılanys pen qarý-jaraqtardyń, ınjenerlik-tehnıkalyq arnaıy quraldardyń, áskerı kólikterdiń zaman talabyna saı bolýyna mán berý qajettigin atap ótti. «Bizdiń tehnıkalyq jaraqtandyrýymyz buǵan deıin de máz emes edi. Al keshegi jappaı beıbereketsizdik pen tártipsizdik kezinde jáne asa mańyzdy áskerı mekemelerde bolǵan qarýly qaqtyǵys saldarynan taǵy biraz materıaldyq shyǵynǵa ushyradyq. Áskerı tehnıkalar zardap shegip, arnaıy qural-jabdyqtary jaramsyz bolyp qaldy. Endi bizdi osy shyǵynnyń barlyǵynyń ornyn toltyrý, qaıta jaraqtandyrý, ýaqyt talabyna saı jańasymen almastyrý sekildi jumystar kútip tur. Tehnologııa bir orynda turmaıdy. Kúshtik qurylymdarymyz da zaman talabynan qalys qalmaýy kerek», dedi ol.
Polkovnıktiń aıtýynsha, ulandyqtar qoldanyp júrgen oq ótkizbeıtin arnaıy keýdeshe men qorǵanys qalqandary da eskirgen. Qalqandar óte aýyr, kóterip júrýge tym yńǵaısyz. Al qazir olardyń ornyn jeńil ári yńǵaıly áskerı qalqandar men qorǵanys keýdesheleri almastyrǵan. «Qalqan – eń birinshi áskerı qyzmetkerdi qorǵaý úshin qajet qural. Al óz-ózin qorǵaı almaǵan sarbaz keshegideı jappaı tóbeles pen basbuzarlyq kezinde ózgege qalaı qalqan bola almaq? Bizge de áskerı tehnıkalyq, materıaldyq qural-jabdyqtardy jańartý kezinde osyndaı qajetti jabdyqtar asa qajet», dedi S.Imırov.
Ol sondaı-aq áskerı qyzmetkerlerdiń eńbekaqysyn kóterý – jaqsy moraldyq yntalandyrý ekenin de atap ótti. Memleketimizdiń áskerıler úshin qarjy jaǵynan tartynyp qalmaýy kerektigin alǵa tartqan polkovnık: «Jalaqyny ósirý – túptep kelgende áskerılerdi udaıy qorǵaý jáne olardyń ımıdjin kóterý degen sóz. Máselen, biz azamattardy Ulttyq ulan qatarynda áskerı boryshyn óteýge shaqyramyz. Biraq kez kelgen adam úshin eń birinshi materıaldyq kómek pen qoldaýdyń asa mańyzdy ekeni beseneden belgili. Azamattyq borysh, konstıtýsııalyq mindet – munyń barlyǵy túsinikti. Biraq materıaldyq tartymdylyq, áleýmettik paket, naqty qarjylaı qoldaý bolǵanda ǵana kez kelgen azamat áskerı boryshyn óteýge, otbasynyń amandyǵy men Otanynyń tynyshtyǵy úshin baryn salýǵa tyrysady», degen oıyn bildirdi.
Quqyqtyq nıgılızm qurdymǵa jiberedi
«Qasiretti qańtar» bizdiń qandaı kemshiligimizdi kórsetip berdi?» degen suraǵymyzǵa S.Imırov: «Bul oqıǵa eń birinshi bizdiń jastarymyzdyń tárbıesindegi kem-ketiktiń kóp ekenin ashyp berdi. Quqyqtyq jaýapkershiligimizdiń tómendigin kórsetti. Keı azamattarymyzdyń quqyqtyq nıgılızmi quqyqtyq nadandyqqa alyp keldi. Múmkin olar kúni keshegi tártipsizdikke deıin buzaqy ne basbuzar bolmaǵan da shyǵar. Biraq toptyń ortasyna túskende olar ózderiniń aıqyn bet-beınelerin kórsetti. Jasap jatqan qylmystarynyń zańsyz ekenin, osy is-áreketteri úshin ákimshilik jaýapkershilik pen qylmystyq jazaǵa tartylatynyn bile tura memleketke shyǵyn keltirdi, halyqtyń aq adal eńbegin rásýa etti. О́z quqyńdy talap etpes buryn kez kelgen adam ózgeniń quqyǵy men eńbegin aıaqqa taptamaýy qajet. Ras, elimizde áleýmettik jaǵdaı tómendep ketkeni shyndyq. Jumyssyzdyqtyń beleń alǵanyn jasyryp-jaba almaımyz. Alaıda bul búlik jasap, bótenniń dúnıe-múlkin qırata berýge bolady degen sóz emes», dep jaýap berdi. Sondaı-aq polkovnık óziniń myna tómendegi pikirin: «Men bir nárseni zor senimmen aıta alamyn. Tarazy basynda táýelsizdigimizdiń taǵdyry turǵanda Ulttyq ulannyń birde-bir sarbazy men áskerı qyzmetkeri abyroısyzdyq tanytqan joq, olar syn sátte súrinbedi. Tipti jappaı tóbeles pen qarýly qaqtyǵys kezinde jaraqat alsa da, alǵashqy medısınalyq kómek alǵannan keıin qaıta qatarǵa qosylyp, áskerı mindetterin ózgelermen qatar ıyq tiresip turyp atqarǵan ulandyqtar bar. Qaqtyǵys ornyn tastap ketkeni týraly birde-bir fakti tirkelgen joq», dep maqtanyshpen jetkizdi.
Shyny kerek, qanquıly qaqtyǵys bastalyp ketkende halyq arasynda «Nege polısııa qyzmetkerleri men áskerıler jappaı tártipsizdik bastalǵansha bosqa qarap turdy? Nege búliktiń aldyn almady? Nelikten birden qarý qoldanyp, búlikshilerdiń jolyn kespedi?» degen suraqtar kóp qoıyldy. Biz osy saýaldardy polkovnıkke de qoıǵan edik. Ulttyq ulan Áskerı keńesiniń hatshysy: «Birinshiden, biz kez kelgen jaǵdaıda aldymen gýmanızm turǵysynan áreket etemiz. Biz eshqashan birinshi bolyp qarý qoldanyp, oq atpaımyz. Bul – gýmanızmniń eń joǵary belgisi», dep jaýap qatty. Ol tipti áskerı qyzmetkerlerdi basyp alǵan jaǵdaı bolsa da ulandyqtardyń zańǵa sáıkes qarý qoldana almaıtynyn ashyq málimdedi. «Keshegi búlikshilerdiń jappaı tártipsizdigi kezinde de ulandyqtardyń birde bireýi birde-bir oq atqan joq, – deıdi S.Imırov. – Tek kontrterrorıstik arnaıy operasııa bastalǵanda ǵana zań boıynsha bizge qarý qoldanýǵa ruqsat berildi. Mundaı kezde árıne biz lańkesterge qarsy aıaýsyz kúres júrgizemiz. Al beıbit halyqqa qashanda gýmanızm tanytamyz. Qarasha halyq áskerı boryshyn ótep júrgen sarbaz ben qandaı da bir mańyzdy obektilerdi kúzetip turǵan áskerı qyzmetkerlerdiń ózderine qarsy qarý kezenbeıtinin túsinýleri kerek. Olar eń aldymen qoǵamdyq qaýipsizdikke jaýapty, alańǵa shyqqan adamdardyń azamattyq quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaıdy».
«Ulttyq ulannyń «Jaýyngerlik januıadaı uıysqan, Ulttyq ulan – eli men halqyna qorǵan» degen urany bar. Men bizdiń sarbazdarymyz ben áskerılerimiz keshegi syn sátterde osy urandaryna berik bolyp qala aldy dep, zor maqtanyshpen aıta alamyn. Olar ózderine júktelgen mindetterdi abyroımen atqardy, el aldynda bergen anttaryna adal bolyp qaldy. Sol sebepti de Memleket basshysy Ulttyq ulan men polısııa qyzmetkerleriniń sapasy men sanyn kóterý týraly máseleni bekerden-beker kóterip otyrǵan joq. О́ıtkeni Prezıdent Ulttyq ulannyń azamattardyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtaryn, sondaı-aq dúnıe-múlikterin qorǵaı alatyn kúshine senip otyr. Biz sapalyq jáne sandyq turǵydan berik bolsaq, memlekettik turǵydan ǵana emes, odan da bıik maqsattardy abyroıly atqara alamyz. Al bul maqsattardyń aldynda – azamattardyń ómiri men quqyqtary tur», dedi sózin túıindegen S.Imırov.
«UQShU-ǵa kúnimiz túspes edi...»
Al Ulttyq ulan Ardagerler keńesiniń tóraǵasy, otstavkadaǵy general-maıor Qalıaqpar Toqyshev «eger bizde armııa sany jetkilikti bolsa, el ishindegi búlikti syrttan eshkimdi shaqyrmaı-aq, óz kúshimizben basýǵa bolar edi» degen pikirin jetkizdi. General-maıor tipti Ulttyq ulandy qaıta jaraqtandyrý, arnaıy maqsattaǵy bólimshelerdiń sanyn ulǵaıtý, áskerı qyzmetshileriniń jeńildikterin arttyrý máseleleri sońǵy 30 jyl boıy sheshilmeı kele jatqanyn da málimdedi. «Biz bul máselelerdi burynnan kóterip kelemiz. Aqyr sońy el Prezıdenti talaı jyldan beri qordalanyp qalǵan osy problemalarymyzǵa bet burdy. Qandy qaqtyǵystan kúshtik qurylymnyń birneshe qyzmetkeri men qarapaıym adamdar qaza bolǵan «qaraly qańtardan» keıin búkil kem-ketigimizdi túzeýdi qolǵa alǵanymyz ókinishti, árıne. Almatyda bolǵan qaıǵyly oqıǵa jáne búkil elimizdi sharpyp ótken keshegi bassyzdyq, ásirese keıbir sheneýnikterge áskerdiń qajet ekenin dáleldep, kózin anyq jetkizdi», degen Q.Toqyshev ulandyqtardyń qalyń top bir sátte tap bergende qaýqarsyz bolyp qalǵanyn da jasyrmady.
Endi mundaı qaýipti ári kúrdeli kezeńmen betpe-bet kelmes úshin ne isteýimiz qajet? Áskerdegi reformany neden bastaýymyz kerek? Bul suraqtarǵa general oılanbastan: «Eń aldymen, áskerılerdiń únine qulaq asqan jón. Qoǵam qaýipsizdigin saqtap júrgen kúsh qurylymdarynyń bergen esebi men aıtqan pikirin nazarda ustaý qajet. Osyndaı qıyn sátterdi bastan ótkergen, syn saǵattarda súrinbegen áskerı qyzmetkerlerdiń aıtqanyn eren sanamaý durys emes. Sebebi olar áskerge naqty neniń jetispeıtinin, neniń qajet ekenin, qansha shtat sany, qandaı qorǵanys jáne basqa da arnaıy quraldardyń qajet ekenin jaqsy biledi. Osynyń barlyǵy eskerilýi qajet», dep jaýap berdi.
Q.Toqyshev kótergen ekinshi ózekti másele – áskerılerge beriletin jeńildikterge qatysty. Ol Ulttyq ulan sarbazdary men áskerı qyzmetkerleriniń áskerı rýhyn kóterý úshin bir kezderi tolyq tólenip kelgen búkil jeńildikterdi qaıtarý qajet dep sanaıdy. «Úshinshiden, kóp nárse jaýyngerlik ázirliktiń jaı-kúıine, ofıserlik quramnyń daıarlyǵy men olardyń kásibı daıarlyǵyna baılanysty. Al endi myna qarama-qaıshylyqqa qarańyz! Ofıserler áskerı akademııaǵa túsken kezde olardyń jalaqysy 30 paıyzǵa qysqartylady. Al ofıserlerdiń deni otbasyly, kópshiliginiń 4-5 balasy bar. Bul «tájirıbe» postkeńestik elderdiń ishinde tek Qazaqstanda ǵana qoldanylady. Al Reseı Federasııasynda áskerılerge tıesili búkil jeńildikter saqtalǵan. Úkimet osy úsh máseleni eskerip, jeńildikterdi qaıtarý kerek dep sanaımyn», dedi ol.
Bir jyl – óte az merzim
«Elimizde merzimdi áskerı qyzmetke shaqyrý qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes júrgiziledi. Bizde áskerı boryshty óteý merzimi – 12 aı, ıaǵnı bir jyl. Bul ýaqyt ásker qataryna qosylǵan sarbazdy tolyq jaýyngerlik daıarlyqtan ótkizý úshin jetkilikti me?» degen suraǵymyzǵa «Joq, árıne jetkiliksiz. Jalpy, bul durys emes!» dep jaýap berdi Q.Toqyshev. – Sebebi aldyńǵy 6 aıda sarbaz tek jańa áskerı ortaǵa boıyn úıretip, jaýyngerlik daǵdylarǵa beıimdele bastaıdy. Al naqty áskerı iske aralasý úshin jarty jyl ǵana qalady. Árıne, óte az ýaqyt. Kez kelgen jas óren ózin naǵyz jaýynger jáne áskerı mamandyqtar boıynsha kásibı maman retinde seziný úshin kem degende eki jyl qyzmet etýi kerek. Al qazir serjanttyq quramdaǵy sarbazdar jarty jyl kishi komandır retinde oqıdy. Al eki aı óter-ótpesten ol úıine qaıtýǵa daıyndala bastaıdy. Oǵan budan ári qaraı eshnárse mańyzdy da qyzyq ta emes. Bir jyl degen óte az merzim! Áskerı qurylymdardyń qataryn jastar kelip tolyqtyryp, olardy jaýyngerlik oqý-jattyǵýǵa beıimdeımin degenshe bir jyl tez óte shyǵady. Osylaısha, jarym-jartylaı oqyǵan maman kez kelgen syn sátte súrinip keteri sózsiz».
Osy tusta «áskerı merzimdi uzartýǵa bizdiń múmkindigimiz bar ma?» degen zańdy saýal týyndaıdy. Buǵan Q.Toqyshev «Bul Memleket basshysy – Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń Joǵarǵy Bas qolbasshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń quzyryndaǵy másele. Barlyǵy el Prezıdenti qabyldaǵan is-sharalaryna qaraı sheshiledi. Jalpy, bul suraqty búkil qoǵamnyń talqysyna salý qajet. Osy salanyń bilikti mamandarynyń aıtar oı-pikirin sarapqa salǵan jón», dep jaýap berdi.
Al jastar, jalpy bizdiń qoǵam bul ózgeriske daıyn ba? Q.Toqyshev bul máselege qatysty: «Keńes Odaǵy kezinde jastar sanaly túrde eki jyl áskerı boryshyn ótep keldi. Qazirgi jastarmen ıdeologııalyq turǵydan jan-jaqty jumys isteý kerek. Al bul jumys – otbasyndaǵy tárbıeden, BAQ arqyly jasalatyn úgit-nasıhat jumystarynan, áskerı komıssarıattardyń kásibı qyzmetinen bastalady. Eń bastysy, qarapaıym halyqqa túsindirý jumystaryn júrgizý kerek», dedi.
Sońǵy kúnderi elimizde bolǵan oqıǵalar túrli «boljamdar» men san qıly «aqparattardy» kóbeıtip jibergeni ras. Sondaı «málimdemeniń» biri – «lańkester elimizdegi áskerge shaqyrý naýqanyn esepke alǵan, olar sarbazdardyń áli áskerı ant qabyldamaǵan kezin paıdalanýǵa tyrysqan» degen sóz. Bul jaıynda general bylaı dedi: «Bul alypqashpa áńgimelerdiń biri. Árıne, keshegi lańkesterdiń shabýyly aldyn ala daıyndalǵan dep aıtylyp jatyr. Alaıda dál áskerge shaqyrý naýqanyn «ańdyp» turdy degenge kelispeımin. Sebebi jappaı tártipsizdiktiń týyndaýy áskerge kelip-ketýshilerge baılanysty emes. Jyl aıaǵyna qaraı sarbazdardyń aldyńǵy leginiń áskerı qyzmetten ketkeni ras. Qatarǵa jańa qosylǵan jas sarbazdardyń sapqa endi turǵany da shyndyq. Biraq búlikshiler men lańkester dál osy tusty «paıdalanyp ketýge tyrysty» degen qur qańqý sóz dep sanaımyn. Alaıda, bul aralyqtyń belgili bir mezette óziniń rólin oınaǵany ras. Sebebi buryn kelgen áskerı qyzmetkerler jańa jyl aldynda saptan ketti. Al jeltoqsan aıynyń sońynda shaqyrylǵan jas sarbazdar qańtardyń sońynda ant qabyldaýy kerek. Olarǵa áskerı ant qabyldaǵanǵa deıin eshqandaı jaýyngerlik jaýapkershilik artylmaıdy.
«Qasiretti qańtardan» kúshtik qurylymdar qandaı sabaq alýy kerek?» Bul suraqqa oraı general-maıor: «Áleýmettik jeliler men túrli messendjerlerde alǵashqy kúnderi «ishki ister organdarynyń qyzmetkerleri sherýshilerdiń jaǵyna shyǵyp ketti» degen syńaıly alypqashpa áńgimeler jurtqa tarap ketti. Bul – bir. Ekinshi másele, polısııa qyzmetkerleri men ásker sanynyń jetispegeni anyq sezildi. О́zińiz oılap qarańyzshy, 300 qyzmetkeri bar áskerı bólimshege myńnan astam búlikshi tap berdi. Bastapqyda áskerıler alańǵa qarýsyz bardy. Sebebi beıbit sherýdi syrttaı baqylaımyz dep qana oılady. Al bizdiń ásker eshqashan óz halqyna qarsy qarý kezenbeıdi. Muny ulandyqtar jaqsy biledi. Biraq sonda da osyndaı kezderi bólek qarýly áskerı bólimderdi jasaqtap, rezervte daıyn ustap turý kerek edi. Bolashaqta osy eki máseleni jiti nazarda ustaýymyz qajet.
TÚIIN. Bıyl 10 qańtarda Ulttyq ulan 30 jyldyq mereıtoılaryn atap ótýleri kerek edi. О́kinishke qaraı, dál sol kúni ulandyqtar lańkesterdiń qolynan qaza bolǵan qos sarbazyn aqtyq saparǵa shyǵaryp saldy. Dál sol kúni elimizde Jalpyulttyq aza tutý kúni jarııalandy. Bul – egemen el bolǵaly beri jarııalanǵan 11-nshi qaraly kún. Endi qaıta Týymyz tómen túspesin!
