Tóleýbek Aralbaı 1950 jyly 18 naýryzda Semeı qalasynda dúnıege kelgen. О́nerge qushtar ol bala kezinen-aq qaladaǵy Pıonerler Saraıynyń drama úıirmesine qatysty. Onyń ónerdegi eń alǵashqy ustazy ataqty V.Meıerholdtiń shákirti, repressııaǵa ushyrap, Semeıge aıdalyp kelgen rejısser I.Vıshnevskıı boldy.
1964-1966 jyldary Semeı oblystyq mýzykalyq drama teatry janyndaǵy stýdııany oqyp bitirgen soń teatrdyń qazaq tobyna qabyldanyp, alǵashqy rólderin oryndady.
1970-1973 jyldary áskerı boryshyn ótegen soń Qazaq Memlekettik M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatry janyndaǵy eki jyldyq stýdııaǵa oqýǵa túsip, belgili sahnager R.Seıtmetovtiń klasyn 1975 jyly bitirip shyǵady da, kórkemdik keńestiń sheshimimen qara shańyraq teatrdyń akterlik tobyna qabyldanady. Teatr spektaklderine stýdııada oqyp júrgende-aq qatysqan onyń alǵashqy róli O.Bókeevtiń «Qulynym meniń» dramasyndaǵy Jigit edi. Sodan beri ol sahnanyń úlken sheberine aınaldy. Shyǵarmashylyq qýaty mol, dıapazony keń akterdiń tragedııalyq bolsyn meıli: Sofokldyń «Edıp patshasyndaǵy» Edıp (aýd.H.Erǵalıev, rej.Á.Mámbetov), Shekspırdiń «Iýlıı Sezarindegi Oktavıı, (aýd.Á.Kekilbaev,rej.Q.Jetpisbaev), «Korıolanyndaǵy» Korıolan (aýd.Á.Kekilbaev, rej.Á.Mámbetov), «Gamletinde» Klavdıı (aýd.H.Erǵalıev, rej.Iý.Hanıngo-Beknazar), A. Chehovtyń «Súıikti meniń aǵataıymda» (rej. A. Maemırov, aýd. A. Maemırov) Serebrıakov, O. Bókeıdiń «Qar qyzynda» - Sıyrshy shal (rej. J. Jumanbaı); komedııalyq bolsyn meıli: M.Áýezovtiń «Aıman-Sholpan» komedııasynyń eki qoıylymynda da Maman (rej.Á.Mámbetov, E.Obaev), S.Ahmadtyń «Kelinder kóterilisindegi» Tilshi jigit (aýd.A.Súleımenov, rej.R.Seıtmetov), I.Savvın, J.Táshenovtiń «Kóshede júrgen paqyrdy, ákim bol dep shaqyrdysyndaǵy» Nurtaza (rej.Á.Mámbetov), Ý.Gadjıbekovtiń «Arshyn-mal alanyndaǵy» Sultanbek (aýd.Q.Muhamedjanov, rej.T.Ál-Tarazı); B. Brehtiń «Peri qatynynda» Polkovnık (aýd. A. Yqsan, rej. E. Nursultan); dramalyq bolsyn meıli: T.Ahtanovtyń «Antyndaǵy» Baraq sultan (rej.Á.Mámbetov), Molerdiń «Jendetterindegi» Mýarron (aýd.A.Súleımenov.rej.V.Majýrın),Ǵ.Músirepovtiń «Amangeldisindegi» Amangeldi (rej.A.Áshimov), Sh.Aıtmatovtyń «Ǵasyrdan uzaq kúnindegi» Edige (aýd.Sh.Murtaza, rej.Á.Mámbetov), Á.Kekilbaevtyń «Abylaı hanynda» Buhar jyraý (rej.B.Atabaev), K.Ashırdiń «Qabyl – Adam ata perzentindegi» Ibilis (rej.K.Ashır), Iran-Ǵaıyptyń «Men ishpegen ý bar ma» dramasyndaǵy» Abaı (rej.A.Áshimov), «Estaıdyń Qorlanyndaǵy» Estaı (rej.B.Atabaev), N.Abdyqadyrovtyń «Shyńǵyshannyń sońǵy muhıtyndaǵy» Shyńǵyshan (rej.N.Abdyqadyrov), S.Muqanovtyń «Móldir mahabbatyndaǵy» Jaqypbek (rej.Á.Rahımov), Gaýptmannyń «Ymyrttaǵy mahabbatyndaǵy Haıger (rej.R.Andrıasıan), M.Kárimniń «Aı tutylǵan túnindegi» Dárýish (Á.Kekilbaev, rej.O.Kenebaı), A. Qunanbaıulynyń «Qarasyndaǵy» (rej. J. Jumanbaı) – 2-adam taǵy da basqa kóptegen beıneleri bolmys tolyqqandylyǵymen, parasat deńgeıimen erekshelenip turdy. Munyń bir dáleli - akterdiń «Ǵasyrdan da uzaq kún» spektaklindegi Edige róli úshin 1985j. Qazaqstan jáne Orta Azııa teatrlarynyń Tashkentte ótken I halyqaralyq teatr festıvalinde «Er adam rólin úzdik oryndaǵany úshin» mártebeli júldesin jeńip alýy.
Akter T.Aralbaıdyń qazaq kınosyna da eńbegi sińdi. Ár jyldary túsirilgen «Ajdaha jyly», «Shoqan Ýálıhanov» (rej.A.Áshimov),, «Azıat» (rej.L.Aranysheva), «Qyzjylaǵan», «Mustafa Shoqaı», (rej.S.Narymbetov), «Reketır», «Lıkvıdator» (rej.A.Sataev) kórkem fılmderinde, sondaı-aq «Toǵysqan taǵdyrlar», «Sarancha» (rej.A.Qarpyqov) tele serıaldaryndaǵy rólderimen sheber akter retinde jaqsy tanyldy.
Akter, rejısser shyǵarmashylyǵynyń eleýli bir qyry – ustazdyq. 1993 jyldan beri Respýblıkalyq J.Elebekov atyndaǵy estrada-sırk kolledjinde «akterlik sheberlik» páninen sabaq bergen T.Aralbaıdyń shákirtteri búginde respýblıka teatrlarynda, ózge de óner ordalarynda jemisti eńbek etip keledi.
T.Aralbaıdyń ulttyq sahnadaǵy óneri joǵary baǵalanyp:
1995j. «Qazaqstannyń eńbek sińirgen artısi» ataǵyna ıe boldy,
1998j. «Astana» medaliniń ıegeri,
2006j. «Qurmet» ordeniniń ıegeri,
2016j. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 25 jyl» merekelik medalin aldy,
2017j. «Parasat» ordeniniń ıegeri,
2018 j. «Úzdik ekinshi plandaǵy akter» nomınasııasy boıynsha Qazaqstan Teatrlar Assosıasııasnyń «Sahnager» Ulttyq teatr syılyǵynyń ıegeri atandy.
