Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń buıryǵy №56

2014 jylǵy 24 qańtar, Astana qalasy Jalpy paıdalanymdaǵy avtomobıl joldaryn kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezinde oryndalatyn jumystar túrlerin synyptaýdy bekitý týraly «Avtomobıl joldary týraly» 2001 jylǵy 17 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýb­lıkasy Zańynyń 12-baby 2-tarmaǵynyń 25) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan jalpy paıdalanymdaǵy avtomobıl joldaryn kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezinde oryndalatyn jumystar túrlerine synyptaý bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Avtomobıl joldary komıtetine (Z.S. Saǵynov): 1) Osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde zańnamada belgilengen tártippen memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin buqaralyq aqparat quraldarynda, onyń ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda resmı jarııalanýyn jáne ony memlekettik organdardyń ınternet-portalynda ornalastyrýyn; 3) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy «Ádilet» respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń aqparattyq-quqyqtyq júıesine resmı jarııalaýǵa kóshirmelerin jiberýdi; 4) osy buıryq Qazaqstan Respýbıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin bes jumys kúni ishinde memlekettik tirkeý týraly jáne buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalaýǵa jiberý týraly málimetterdi Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Zań departamentine usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń qosymshasynda keltirilgen kúshi joıylǵan dep tanylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń normatıvtik quqyqtyq aktileriniń tizbesine sáıkes keıbir normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń kúshi joıyldy dep tanylsyn. 4. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Kólik jáne kommýnıkasııa vıse-mınıstri M. Q. Pishembaevqa júktelsin. 5. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr A.JUMAǴALIEV. 2014 jylǵy 24 qańtardaǵy № 56 Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń buıryǵyna qosymsha Qazaqstan Respýblıkasy Kólik kommýnıkasııa mınıstriniń kúshin joıdy dep tanylǵan normatıvtik quqyqtyq aktiler tizbesi 1) «Jalpy paıdanalymdaǵy avtomobıl joldaryn kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezindegi oryndalatyn jumystar túrlerin synyptaýdy bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2011 jylǵy 25 naýryzdaǵy № 166 buıryǵy (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 6875 bolyp tirkelgen), «Egemen Qazaqstan» gazetinde 2011 jylǵy 13 sáýirdegi № 145-146 (26548) sanynda jarııalandy. 2) «Jalpy paıdanalymdaǵy avtomobıl joldaryn kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezindegi oryndalatyn jumystar túrlerin synyptaýdy bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń mindetin atqarýshy 2011 jylǵy 25 naýryzdaǵy № 166 buıryǵyna ózgerister engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2011 jylǵy 23 qyrkúıektegi № 580 buıryǵy (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 7209 bolyp tirkelgen), «Zań» gazetinde 2011 jylǵy 13 qazandaǵy № 149 (1965) sanynda jarııalandy. 3) «Jalpy paıdanalymdaǵy avtomobıl joldaryn kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezindegi oryndalatyn jumystar túrlerin synyptaýdy bekitý týraly «Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2011 jylǵy 25 naýryzdaǵy № 166 buıryǵyna ózgerister engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2012 jylǵy 26 naýryzdaǵy № 131 buıryǵy (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 7491 bolyp tirkelgen), «Egemen Qazaqstan» gazetinde 2012 jylǵy 04 sáýirdegi № 130 (27203) sanynda jarııalandy. 4) «Jalpy paıdanalymdaǵy avtomobıl joldaryn kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezindegi oryndalatyn jumystar túrlerin synyptaýdy bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2011 jylǵy 25 naýryzdaǵy № 166 buıryǵyna ózgerister engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2012 jylǵy 20 jeltoqsandaǵy № 897 buıryǵy (normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 8269 bolyp tirkelgen), «Egemen Qazaqstan» gazetinde 2013 jylǵy 03 tamyzdaǵy № 182 (28121) sanynda jarııalandy. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2014 jylǵy 24 qańtardaǵy №56 buıryǵymen bekitildi Jalpy paıdalanymdaǵy avtomobıl joldaryn kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezinde oryndalatyn jumystardyń túrlerin synyptaý 1. Jalpy erejeler 1. Osy Jalpy paıdalanymdaǵy avtomobıl joldaryn kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezinde oryndalatyn jumystardyń túrlerin synyptaý (budan ári – synyptaý) jalpy paıdalanymdaǵy avtomobıl joldaryn (budan ári – avtomobıl joldary) kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezinde oryndalatyn jumys túrlerin belgileıdi. 2. Synyptaý jol-jóndeý jumystarynyń kólemderin negizdeý jáne olardy oryndaý úshin respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterden bólinetin qarjy qarajattaryn esepteý úshin qoldanylady. 3. Osy Synyptaýda mynadaı anyqtamalar qoldanylady: 1) avtomobıl joldaryn basqarýshylar – avtomobıl joldarynyń menshik ıeleri bolyp tabylatyn nemese sharýashylyq júrgizý nemese jedel basqarý quqyǵyndaǵy avtomobıl joldaryn basqarý qyzmetin júzege asyratyn jeke jáne zańdy tulǵalar. 2) avtomobıl joldary men jol qurylystaryn paıdalanýdy basqarý - bul únemdi negizdelgen jol-jóndeý jumystarynyń strategııasyn ázirleý arqyly olarǵa dıagnostıkalaý men monıtorıng júrgizýdiń negizinde avtomobıl joldary men jol qurylystarynyń qajetti tehnıkalyq deńgeıin jáne kóliktik-paıdalaný jaı-kúıin qamtamasyz etý boıynsha uıymdyq jáne reglamentteıtin kesheni. 3) avtomobıl joldarynyń jaı-kúıine monıtorıng júrgizý – bul paıdalaný jáne qorshaǵan ortanyń yqpal etýi nátıjesinde múmkin bolatyn antropogendik ózgeristerdiń jaı-kúıin qadaǵalaý men baqylaý, baǵalaý men boljamdaý júıesi. 4) avtomobıl joldaryn marshrýtty jóndeý tásili - bul kólik qozǵalysy úshin qaýipti aqaýlyqtardy joıý jergilikti ýchaskelerdegi jol jabynynyń tegistigin qalpyna keltirý jumystaryn qosa alǵanda, marshrýt boıynsha oryndalatyn jóndeý kesheni. 5) jol jamylǵysy - bul avtokólik quraldarynan túsetin salmaqty qabyldaıtyn jáne ony topyraqqa beretin avtomobıl joldarynyń bólingen beldeýleriniń shegindegi kóp qabatty qurylǵy. 6) jol jamylǵysy qyzmetiniń jóndeý aralyq merzimi - bul jol qurylysynyń kóterý qabilettiligin (kúsheıtý) arttyrýmen baılanysty kezekti kúrdeli jóndeýge deıingi qurylys, qaıta jańartý nemese kúrdeli jóndeýden keıin joldy paıdalanýǵa tapsyrǵan kúnnen bastalǵan kezeń. 7) jol jabyny qyzmetiniń jóndeý aralyq merzimi - bul tozý qabatyn qalpyna keltirý jáne tegistilik pen kólik qozǵalysynyń qarqyndylyǵy boıynsha qajetti mańyzdylyǵyna deıin uqsas sapalaryn ornyna keltirýmen jáne aqaýlardy joıýmen baılanysty kezekti ortasha jóndeý oryndaýǵa qajettilik týyndaǵanǵa deıin qurylys, qaıta jańartý, kúrdeli nemese ortasha jóndeýden keıin joldy paıdalanýǵa tapsyrǵan ýaqyt kezeńi. 8) jol-jóndeý jumystarynyń strategııasy – bul bólinetin resýrstardy tıimdi paıdalaný kezinde avtomobıl joldary men jol qurylystary jelisiniń kóliktik-paıdalaný jaı-kúıin saqtaý jáne jaqsartý boıynsha asa tıimdi uzaq ýaqytty tehnıkalyq sheshimderdi jáne basqaratyn yqpal etýler kesheni. 9) jol júrý úshin tólem aqy alý baǵdarlamalyq-apparattyq kesheni – jol júrýge tólem aqy alý úshin arnalǵan avtomobıl joldarynyń jabdyqtar, baǵdarlamalyq qamtamasyz etý jáne elementter jıyntyǵy. 10) zııatkerlik kólik júıesi (ITJ) – avtomobıl joldaryn ákimshilik-sharýashylyq basqarý tapsyrmalaryn qyzmettik jáne aqparattyq deńgeıde sheshetin, ǵalamdyq qyzmetter men prosesterdi quraıtyn ıntegrasııalanǵan málimetterdi jınaý, óndeý jáne saqtaýdy; aqparattyń ortalyqtandyrylǵan ıntegrasııalanǵan massıvterin qamtamasyz etetin, ıntegrasııany qoldanbaly baǵdarlamalyq qamtamasyz etý jáne engizýdi qamtamasyz etý málimetterin basqarý, biryńǵaı bıznes-erejeler boıynsha málimetterdi túzetý jáne qol jetkizý, sharýashylyq-óndiristik esepterdi júrgizý júıesin, óziniń ishki sáýlettiligi, qyzmetteri, prosesterdi jáne joǵary sanattaǵy avtomobıl joldarynda kólik quraldarynyń qajetti ótkizý qabilettiligin jáne qaýipsizdigin qamtamasyz etetin málimetteri bar jol qozǵalysyn basqarý júıesin qamtamasyz etetin, óz quramynda Júıeni Basqarý Ortalyǵy bar jol qozǵalysyn basqarý men jol júrý úshin aqy jınaý jáne qozǵalysty basqarý kesheni. 11) kólik quraldarynyń qozǵalysyn baqylaý jáne monıtorıngine arnalǵan ólsheý quraldary, jabdyqtar men baǵdarlamalyq qamtamasyz etý – jalpy paıdalanymdaǵy avtomobıl joldary boıynsha avtokólik quraldarynyń qozǵalysyn baqylaýdy jáne monıtorıngti qamtamasyz etetin jabdyqtar kesheni. 12) Qysqy kútip ustaý jyldyń qysqy kúntizbelik aılarymen shektelmeıdi, qardan tazartý qajet bolǵan jaǵdaıda, taıǵaq jáne kóktaıǵaqpen kúresý kezinde (aýanyń ortasha jyldyq temperatýrasynyń ótý kezeńi Selsıı boıynsha nól gradýstan tómen), sondaı-aq aýa temperatýrasynyń Selsıı boıynsha nól gradýstan tómendeýimen jaýyn jaýý jáne qar, burshaq túrindegi qatty jaýyn-shashyn kezinde oryndalady. 4. Avtomobıl joldarynyń quramyna mynalar kiredi: bólingen beldeýler, joldardyń qurylymdyq elementteri, joldardy jaılastyrý jáne abattandyrý, sý jibergish jáne sý ótkizgish qurylystar, kópirler, jol ótkizgishteri, kólik aıryqtary, sý doǵalary, úńgi joldar, qorǵaý galereıalary, jol qozǵalysynyń qaýipsizdigin arttyrýǵa arnalǵan qurylystar men qurylǵylar, orman alqaptary, gúlzarlar, gúl baqtary, gúl baqshalary, qoldan otyrǵyzylǵan aǵashtar, memlekettik menshik bolyp tabylatyn jelili turǵyn úı ǵımarattary men jol-paıdalaný qyzmetteriniń keshenderi, jol júrý, ITJ úshin aqy alý baǵdarlamalyq-apparat kesheni jáne ólsheý quraldary, avtokólik quraldarynyń qozǵalysyn baqylaý jáne monıtorıngi úshin jabdyqtar men baǵdarlamalyq qamtamasyz etý, jáne belgilengen gabarıttiń sheginde olardyń tóbesindegi aýa keńistigi. 5. Avtomobıl joldary men jol qurylystaryn paıdalaný jumystaryn júrgizýge naqty bólingen qarjy resýrstary avtomobıl joldary men jol qurylystarynyń kóliktik-paıdalaný jaı-kúıin tekserý jáne dıagnostıkalaý materıaldary negizinde belgilengen ótkiziletin jóndeý is-sharalarynyń túrlerine jáne jol-jóndeý jumystarynyń ázirlengen strategııasyna qaraı bólinedi. 6. Avtomobıl joldaryn kútip ustaý, aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeýler kezinde oryndalatyn synyptalatyn jumys túrleri jol salasynda qoldanylatyn osy jumys túrleriniń normatıvtik-tehnıkalyq qujattarynyń talaptaryna sáıkes oryndalady. 2. Avtomobıl joldary men jol qurylystaryn paıdalanýdy basqarý 7. Avtomobıl joldary men jol qurylystaryn paıdalanýdy basqarý ózine kelesi uıymdyq jáne reglementtik is-sharalardy engizedi: 1) avtomobıl joldary men jol qurylystaryn dıagnostıkalaý jáne monıtorıng júrgizý; 2) jol-jóndeý jumystarynyń strategııasyn negizdeý jáne qajetti qarjy resýrstaryn josparlaý; 3) kólik qozǵalysynyń qaýipsizdigin jáne jaılylyǵyn uıymdastyrý jáne qamtamasyz etý; 4) avtomobıl joldary men jol qurylystaryn saqtaýdy qamtamasyz etý jáne olardy ýaqytynan buryn tozýdan aldyn ala saqtaý; 5) aldyńǵy qatarly tájirıbe jáne ǵylym men tehnıkaǵa qol jetkizý negizinde avtomobıl joldary men jol qurylystaryn jóndeý men kútip ustaýdy qosa alǵanda, jobalaý, salý, qaıta jańartý, paıdalaný boıynsha normatıvtik-tehnıkalyq bazany jetildirý; 6) tehnologııany jetildirý jáne avtomobıl joldary men jol qurylystaryn jóndeý men kútip ustaý jumystaryn uıymdastyrý; 7) avtomobıl joldary men jol qurylystaryn paıdalanýdy basqarý jumystaryn oryndaýdy uıymdastyrý, basqarý, retteý jáne baqylaý; 8) avtomobıl joldary men jol qurylystaryna túsetin jer ýchaskelerine quqyq bekitetin qujattardy resimdeý jáne qaıta resimdeý. 9) tehnologııalyq ilespe jáne jóndelgen ýchaskelerdiń monıtorıngin uıymdastyrýmen, avtomobıl joldaryn aǵymdaǵy, ortasha jáne kúrdeli jóndeý boıynsha jumystardyń sheginde avtomobıl joldarynyń tájirıbeli ýchaskelerin ǵylymı, tehnıkalyq súıemeldeý jáne monıtorıng. 8. Avtomobıl joldary men jol qurylystaryn dıagnostıkalaý men monıtorıng júrgizý is-sharalarynyń quramyna myna jumys túrleri kiredi: 1) joldar men jol qurylystaryn olardy kútip ustaý sapasyn baǵalaý arqyly júıeli túrde (kóktemgi, kúzgi jáne aılyq) tekserý; 2) joldar men jol qurylystarynyń tehnıkalyq deńgeıin jáne kóliktik-paıdalaný jaı-kúıin baǵalaý arqyly kózben sholý jáne aspaptyq tekserý, joldar men jol qurylystaryn pasporttandyrý; 3) joldardaǵy kólik qozǵalysynyń qarqyndylyǵy men quramyn esepke alý; 4) joldar men jol qurylystarynyń tehnıkalyq deńgeıi jáne kóliktik-paıdalaný jaı-kúıi týraly baǵdarlamalyq qamtamasyz etýge sáıkes málimetter bankisin qurý, únemi jańartý jáne jumys kúıinde ustaý; 5) ǵylymı-tehnıkalyq saraptama jáne obektilerdi ınspeksııalaý, sonyń ishinde jedel sheshimder qabyldaýdy talap etetin tótenshe jaǵdaılarda jáne ózge jaǵdaılarda materıaldar men jumystardyń sapasyn baǵalaý. 9. Jol-jóndeý jumystarynyń strategııasyn negizdeý jáne qarjy resýrstaryn josparlaý is-sharalarynyń quramyna myna jumystar kiredi: 1) jol jáne jol qurylystarynyń kólik-paıdalaný jaı-kúıi týraly derekterdiń biryńǵaı aqparattyń bankin qurý, ákimshilik etý jáne basqarý; 2) jol jáne jol qurylystarynyń kólik-paıdalaný jaı-kúıi týraly derekterdiń aqparattyq banktiń taldaýynyń negizinde kútip ustaý jáne jóndeý boıynsha jumystardy negizdeý; 3) joldar jelisiniń jaı-kúıin boljamdaý arqyly jol-jóndeý jumystarynyń strategııasyn óńdeý. Jol-jóndeý jumystarynyń aǵymdaǵy jáne perspektıvalyq josparlaryn, sonyń ishinde joldardyń jelisin kútip ustaý josparlaryn qurý; 4) joldar jelisin qajetti paıdalaný úshin jaı-kúıinde saqtaý jáne kútip ustaý úshin qajetti qarjy resýrstaryn josparlaý; 5) jol qozǵalysynyń qaýipsizdigin arttyrý jáne jol-kólik oqıǵalary (budan ári – JKO) shoǵyrlanatyn jerlerdi joıý baǵdarlamalaryn ázirleý. 10. Joldarda kólik qozǵalysynyń qaýipsizdigi men jaılylyǵyn uıymdastyrý jáne qamtamasyz etý is-sharalarynyń quramyna mynadaı jumystar kiredi: 1) avtokólik aǵyndary qozǵalysynyń tártibin oqyp-bilý, joldardy belgileý syzbasyn ázirleý, jol belgilerin dıslokasııalaý, qozǵalys jyldamdyǵyn retteý, qozǵalysty basqarýdyń avtomattandyrylǵan júıesin uıymdastyrý; 2) JKO taldaý, JKO bolǵan oryndardy tekserý, sebepterin anyqtaý jáne jol qozǵylysy qaýipsizdiginiń talaptaryn jaqsartý usynystaryn daıyndaý; 3) qozǵalys qaýipsizdigine qaraı asa qaýipti jol ýchaskelerin anyqtaý jáne avarııalardyń aldyn alýǵa arnalǵan profılaktıkalyq is-sharalardy ázirleý; 4) bólingen beldeýler sheginde qurylys jumystaryn óndirýdi kelisý; 5) kommýnıkasııalar men ınjenerlik jelileri bar avtomobıl joldary men qurylystardyń qıylysý men janasýyna tehnıkalyq talaptardy ázirleýdi kelisý; 6) jelili jol qyzmetteriniń jumyskerlerin joldarda jaralanǵandarǵa alǵashqy medısınalyq kómek kórsetý erejelerine úıretýdi uıymdastyrý; 7) jol boıyndaǵy sý kózderinde aýyz sýdyń jaı-kúıine sanıtarlyq qadaǵalaý júrgizýge kelisim jasasý jáne olardyń oryndalýyn baqylaý; 8) qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi is-sharalary, sonyń ishinde shyǵaryndy kózderinde jáne aspaptyq ólsheý jolymen baqylaý núktelerinde (postarda) shyǵaryndylardyń shekti ruqsat etiletin normatıvteriniń saqtalýyn baqylaýdy júzege asyratyn mamandandyrylǵan uıymdarmen kelisim jasasý; mindetti ekologııalyq saqtandyrý kelisimderin jasasý, qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi is-sharalarynyń josparyn ázirleý, О́ndiristik ekologııalyq baqylaý baǵdarlamalaryn ázirleý, qorshaǵan ortaǵa yqpal etýin baǵalaý, aýaǵa shekti ruqsat etiletin normatıvteriniń jobalaryn ázirleý, qaýipti qaldyqtardyń tólqujattaryn ázirleý jáne olardyń oryndalýyn baqylaýdy qosa alǵanda jol salasy uıymdarynda, jol sharýashylyǵy obektilerinde jáne jol boıy ınfraqurylymdarynda qorshaǵan ortany qorǵaý jáne jaı-kúıin qadaǵalaý men jetildirý. 9) órtke qarsy is-sharalardy qadaǵalaý jáne jetildirý jónindegi órtke qarsy qyzmetteri uıymdarymen sharttar jasasý, órtke qarsy sıgnal berýlerge, elektrmen jaryqtandyrýǵa jáne t.b. josparly tekserý jáne saraptama júrgizý jáne olardyń oryndalýyn baqylaý; 10) jol boıyndaǵy kommersııalyq servısteriniń obektilerin ornalastyrýdy kelisý; 11) avtomobıl joldary ótetin aýmaqtarda aýa-raıy boljamy týraly júıeli aqparatty alýǵa gıdrometqyzmetteri uıymdarymen sharttar jasasý; 12) boran qubylystaryn qadaǵalaý jáne qar ólsheıtin postylardy ólsheý; 11. Avtomobıl joldary men jol qurylystaryn saqtaýdy qamtamasyz etý jáne olardy ýaqytynan buryn tozýdan saqtap qalý is-sharalarynyń quramyna mynadaı jumystar kiredi: 1) avtomobıl joldaryn paıdalaný jáne olardy qorǵaý tártibin buqaralyq aqparat quraldarynda nasıhattaý; 2) iri gabarıtti jáne aýyr salmaqty kólik quraldarynyń jol júrýin kelisý; 3) úlken salmaqty kólikterdiń jol jamylǵysy men jol qurylystarynyń saqtalýyna yqpal etýine taldaý jasaý jáne qolaısyz aýa-raıy jaǵdaılarynda, sondaı-aq jol jamylǵysy jetkiliksiz myqtylanǵan álsiz ýchaskelerde úlken salmaqty kólikterdiń qozǵalysyn shekteýdi nemese uıymdastyrýdy qamtamasyz etý usynystaryn ázirleý. 12. Avtomobıl joldary men jol qurylystaryn jóndeý men kútip ustaý tehnologııasy men uıymdastyrýdy qosa alǵanda, olardy jóndeý men kútip ustaýdyń normatıvtik-tehnıkalyq bazasyn jetildirý jáne ózektendirý is-sharalarynyń quramyna mynadaı jumystar kiredi: 1) avtomobıl joldary men jol qurylystaryn jóndeý men kútip ustaýdy qosa alǵanda, jobalaý, salý, qaıta jańartý, paıdalaný jónindegi normatıvtik-tehnıkalyq bazany jáne normatıvtik-tehnıkalyq qujattardy tekserý, jańartý jáne jetildirýdi qosa alǵanda standarttaýdyń jáne olardy iske asyrýdyń perspektıvaly jáne aǵymdaǵy josparlaryn qurý; 2) avtomobıl joldary men jol qurylystaryn salý, jóndeý jáne kútip ustaý boıynsha jańa tehnologııalarǵa, mashınalarǵa jáne qural-jabdyqtarǵa hronometrajdy jumystar júrgizý arqyly normalar men baǵalardy ázirleý; 3) avtomobıl joldary men jol qurylystaryn jóndeý men kútip ustaý tájirıbesine engizý boıynsha nusqaýlyqtar men qorytyndylardy ázirleý arqyly tehnologııalar, mashınalar jáne qural-jabdyqtar boıynsha álemdik tájirıbege jáne ǵylym men tehnıkaǵa qol jetkizýdi oqyp-bilý; 4) tájirıbeli-saraptamalyq, tájirıbeli-qurastyrmaly jumystar jáne jańa materıaldar, qurylǵylar, tehnologııalar, mashınalar jáne qural-jabdyqtardy súıemeldeý jáne engizý boıynsha ǵylymı-tehnıkalyq súıemeldeý; 5) avtomobıl joldary men jol qurylystaryn jóndeý men kútip ustaý salasyndaǵy jumys baǵdarlamalyq ónimderin jetildirý jáne olardy jumys kúıinde ustaý; 6) avtomobıl joldary men jol qurylystarynyń uzaqtylyǵyn jáne únemdiligin arttyrý maqsatynda olardy jóndeý men kútip ustaý salasyndaǵy ózekti problemalar boıynsha izdestirý jáne ınnovasııalyq jumystary; 13. Avtomobıl joldary men jol qurylystarynyń paıdalanylýyn basqarýdy uıymdastyrý, úılestirý, retteý jáne baqylaý is-sharalarynyń quramyna mynadaı jumystar kiredi: 1) avtomobıl joldary men jol qurylystarynyń jelisin kútip ustaý boıynsha jol-jóndeý jumystarynyń oryndalýyn úılestirý jáne retteý; 2) joldar men jol qurylystaryn kezeńdi esepke alý, eseptilikti jasaý; 3) joldardy kútip ustaý men aǵymdaǵy jóndeý kezinde sapany baqylaýdy uıymdastyrý, baqylaý júıesin jetildirý jáne jol-jóndeý jumystarynyń sapasyn qamtamasyz etý, sapany baqylaýdy aspaptyq qamtamasyz etý; 4) azamattyq qorǵanys obektileri men múlikterin jáne jumyldyrý rezervterindegi qoımalardy saqtaý men kútip ustaýdy qamtamasyz etý; 5) avtomobıl joldary men jol qurylystaryn paıdalanýdy basqarýdyń qurylymy men ádisterin únemi jetildirý. 3. Avtomobıl joldaryn kútip ustaý 14. Avtomobıl joldary men jol qurylystaryn kútip ustaý jumystary jóndeý jumystaryn jyl boıy úzdiksiz júzege asyrady. Joldar men jol qurylystardy kútip ustaý jumystaryn ýaqtyly júrgizý maqsatynda olardy kózben kórip tekserý patrýldeý arqyly júzege asyrylady. Qarjylandyrýdyń bekitilgen normatıvine sáıkes, kútip ustaýǵa arnalǵan qarajattardyń sheginde, aqaýlardyń vedomosi boıynsha tekserilgen joldardyń nátıjeleriniń negizinde josparlanatyn, jol jáne jol qurylystarynyń zaqymdaryn aldyn alý jáne túzetý boıynsha jumystardy oryndaý kózdelýde. 15. Joldardy kútip ustaý jumystaryn júrgizý nátıjesinde jyl boıy kólik quraldarynyń úzdiksiz, qaýipsiz jáne jaıly qozǵalysy qamtamasyz etilýi qajet. 16. Kútip ustaý jumystary jobalyq qujattamany jasaýdy talap etpeıdi. Olardy qoldanystaǵy normatıvtik qarjylandyrýǵa sáıkes, kútip ustaýǵa bólingen qarajat sheginde aqaýlyqtar tizbesi boıynsha joldardy tekserý nátıjesiniń negizinde josparlaıdy. 17. Avtomobıl joldary men jol qurylystaryn kútip ustaý jumystary kóktemgi, jazǵy jáne kúzgi kezeńde kútip ustaý, qysqy kútip ustaý, joldardy kógaldandyrý jáne ózge jumystarǵa bólinedi. 18. Avtomobıl joldaryn kútip ustaý jumystarynyń quramyna operatorlardyń aıtýymen aqparatty jınaý, óńdeý jáne kún saıyn jyl boıy usyný kiredi, sonyń ishinde: 1) buqaralyq aqparat quraldaryn avtomobıl joldaryndaǵy jol júrýler týraly aqparattyq qamtamasyz etýdi qosa alǵanda, avtomobıl joldaryndaǵy jol júrýler týraly; 2) bolǵan JKO týraly; 3) tal jáne tasqyn sýlardy jiberý kezindegi jumystar týraly; 4) qysqy ýaqytta qar tazalaıtyn mashınalar men mehanızmderdiń jumysy týraly; 5) aqparattardy jınaý jáne óńdeý, jol jáne jol qurylystarynyń kólik-paıdalaný jaı-kúıi týraly derekterdiń biryńǵaı aqparattyq bankine ákimshilik etý jáne basqarý. 19. Avtomobıl joldary men jol qurylystaryn kóktemgi, jazǵy, kúzgi kezeńderde kútip ustaý kezinde, ıaǵnı jyl saıyn mynadaı jumystardy oryndaıdy: 1) avtomobıl joldary men jol qurylystarynyń jaı-kúıin jáne olardy paıdalaný erejeleriniń saqtalýyn patrýldik qadaǵalaý; 2) jer jamylǵysy men sý ótkizý júıesi boıynsha: sý ótkizgish jyralardy kóktemde qardan, al jazda qoqystardy paıdaǵa asyrýǵa tıeý, shyǵarý jáne berý arqyly jınalǵan qoqyspen balshyqtan tazalaý; jıekterdegi, ıirimdi ýchaskelerdegi keptirgish naýalardy qazý jáne sebý; jıekterdi josparlaý, shóptermen sebý; shabý jáne shabylǵan shópterdi jınaý; shabylǵan materıaldardy paıdaǵa asyrýǵa tıeý, shyǵarý jáne berý arqyly jer jamylǵysynyń jıekteri men shetterindegi butalardy qazyp alý, aǵashtardy, jabaıy ósetin butalardy tamyrymen julý; materıaldar qospastan jıekter men sebý bermderin josparlaý; jeke ýchaskelerdegi kólik quraldarynyń qaýipsiz qozǵalysyn qamtamasyz etetin sebý arqyly jıekterdi jáne bermderdi sebý, kesý jáne josparlaý; ıirim ýchaskelerdi joıý; opyrylǵan, mújilgen jerlerdi jáne seń shyǵaryndylaryn tazalaý; jıekterdi sebý jáne bekitý; jeke elementterin aýystyrýmen jáne jańa materıaldardy paıdalaný arqyly jer tósemi, sý qaıtarǵysh, rezervter, bermder, qorǵanys, bekitý jáne rettegish qurylystarynyń jeke buzylýlaryn túzetý; kólik quraldarynyń qaýipsiz qozǵalysyn qamtamasyz etetin materıaldardy qosý nemese qospaý arqyly jıekterdi jáne bermderdi kesý jáne josparlaý; 3) bólingen beldeýler boıynsha: sý aǵysyn qamtamasyz etý úshin bólý jolaǵyn josparlaý; bólý jolaǵyndaǵy qoqysty jınaý, shyǵarý jáne paıdaǵa asyrýǵa berý; shabylǵan materıaldardy tıeý, shyǵarý jáne paıdaǵa asyrýǵa berý arqyly jol qozǵalysynyń qaýipsizdigine yqpal etetin aǵashtardy, butalardy, jabaıy ósetin butalardy shabý jáne tamyrymen julý; bólingen beldeýlerdi shabý jáne shabylǵan shópterdi, qamystardy jáne qýraılardy jınaý, tıeý, shyǵarý jáne paıdaǵa asyrýǵa berý; 4) kúrdeli jamylǵysy bar júrý bóligi boıynsha: júrý bóligin tazalaý jáne jýý; jaryqshaqtardy quıý; shuńqyrlardy joıý, sharyqshaqtardy, shuńqyrlardy, otyryńqy jerlerdi biteý, jol ýchaskesiniń jıekterin tegisteý; jergilikti ýchaskelerdiń tósemderindegi ıirimderdi joıý; tósemdegi shorlar men qaýipti tegissizdikti kesý, tozý qabatyn keıinnen kedir-budyr negizdi óndeý arqyly oıystardy biteý; júrý bóligin belgileý; sement-beton jamylǵylarynda jaryqshaqtardy jóndeý jáne toltyrý; apatty-qaýipti ýchaskelerdi baǵdarly tásilmen jóndeý (ıirimderdi joıý, negiz jáne jabyndardy jóndeý, shuńqyrdy jóndeý, jaryqtardy biteý, tegisteıtin qabattardy qondyrý, jol jıekterin bekitý, jabyndardy ústirtin óńdeý); avtomobıl joldaryna baǵdarly tásilmen jóndeý júrgizý kezinde joldardy kútip ustaý, sondaı-aq baǵdar boıynsha anyqtalǵan qozǵalys úshin qaýipti aqaýlyqtardy joıý jumystary, jergilikti ýchaskelerde jol tóseminiń tegistiligin qalpyna keltirýdi qamtıtyn jóndeý jumystary kesheni, onyń ishinde resaıklıng ádisimen júrgiziledi. Jóndeýdiń baǵdarly tásili kezinde jóndeý jumystary aralas baǵdardyń barlyq uzyndyǵynda, jergilikti ýchaskelerdegi jol tóseminiń mańyzdy aqaýlyqtary men buzylýlary shoǵyrlanǵan jerlerde oryndalady. Jumystar ári aqaýlyqtar tizbesi negizinde qoldanystaǵy erejelerge sáıkes resimdelgen tıisti aqaýlyqtary men atqarý smetalaryn joıý úshin qabyldanǵan jumystar tehnologııasy boıynsha joldardy kútip ustaýdy júrgizetin jol uıymdastyrý kúshterimen oryndalady; 5) jetildirilgen jamylǵysy bar júrý bóligi boıynsha: tutqyr materıaldary kóp ýchaskelerdi kútip ustaý; jaryqshaqtardy quıý; shuńqyrlardy joıý, sharyqshaqtardy, shuńqyrlardy, otyryńqy jerlerdi biteý, jol ýchaskesiniń jıekterin tegisteý; júrý bóligin belgileý; apatty-qaýipti ýchaskelerdi baǵdarly tásilmen jóndeý (ıirimderdi joıý, negiz jáne jabyndardy jóndeý, shuńqyrdy jóndeý, jaryqtardy biteý, tegisteıtin qabattardy qondyrý, jol jıekterin bekitý, jabyndardy ústirtin óńdeý); avtomobıl joldaryna baǵdarly tásilmen jóndeý júrgizý kezinde joldardy kútip ustaý, sondaı-aq baǵdar boıynsha anyqtalǵan qozǵalys úshin qaýipti aqaýlyqtardy joıý jumystary, jergilikti ýchaskelerde jol tóseminiń tegistiligin qalpyna keltirýdi qamtıtyn jóndeý jumystary kesheni, onyń ishinde resaıklıng ádisimen júrgiziledi. Jóndeýdiń baǵdarly tásili kezinde jóndeý jumystary aralas baǵdardyń barlyq uzyndyǵynda, jergilikti ýchaskelerdegi jol tóseminiń mańyzdy aqaýlyqtary men buzylýlary shoǵyrlanǵan jerlerde oryndalady. Jumystar ári aqaýlyqtar tizbesi negizinde qoldanystaǵy erejelerge sáıkes resimdelgen tıisti aqaýlyqtary men atqarý smetalaryn joıý úshin qabyldanǵan jumystar tehnologııasy boıynsha joldardy kútip ustaýdy júrgizetin jol uıymdastyrý kúshterimen oryndalady; 6) ótpeli jamylǵysy bar júrý bóligi boıynsha: tósemdi balshyqtan tazalaý; tósemdi sýmen shańsyzdandyrý; materıaldar qosý arqyly tósemdi keskindeý jáne nyǵyzdaý; tósemderge tas úgindileri men ılendilerdi úıý, katýndardy jınaý; shaǵyltasty jáne qıyrshyqtasty tósemderdiń qaptaldaryn qalpyna keltirý. 7) topyraqty jáne topyraqty jaqsartylǵan tósemi bar júrý bóligi boıynsha: materıaldardy qosý arqyly paıda bolǵan shuńqyrlar, soraptar, basqa tegissizdikterdi joıý úshin tósemdi keskindeý; iri tegissizdikter paıda bolǵanǵa deıin júrgiziletin tegisteý-profılaktıkalyq is-sharalary; joldardy hlorly kalsıı, bıtým jáne basqa materıaldarmen shańsyzdandyrý; avtomobıl joldarynyń kepken ýchaskelerin kútip ustaý, ýaqytsha qorshaý, aýa naýalaryn ornalastyrý jáne sebý, jol tósemi men jol jamylǵysynyń ústinen sý ótýin qamtamasyz etý; 8) joldardyń jaǵdaıy jáne abattandyrý, qozǵalysty uıymdastyrý, baılanys, jaryqtandyrý obektileri boıynsha: shý jolaqtary, shýdan qorǵaý ekrandaryn salý jáne jóndeý; jetispeıtin belgilerdi, qorshaýlardy ornatý, buzylýlardy qalpyna túzetý, jol belgileri men qorshaýlardyń qalqandaryn tolyq aýystyrý, pannolardy, jol jıekteriniń tastaryn ornatý jáne jóndeý, joldy jaıǵastyrý elementterin qalpyna keltirý; sáýlet bezendirýleri men abattandyrý elementteriniń jeke buzylýlaryn jáne aqaýlyqtaryn jóndeý; avtopavılondar, kúrkeler, jol belgileri, qorshaýlar jáne avtomobıl joldarynyń basqa jaıǵastyrý elementterin syrlaý jáne aqtaý, tik jáne kóldeńen belgilerdi túsirý; kúrkeler, oryndyqtardy ornatý jáne jóndeý; jańa materıaldar qoldanbastan ótpeli, topyraqty jáne topyraqty jaqsartylǵan tósemderi bar jol boıyndaǵy servıs obektileriniń memlekettik menshiktegi demalys alańdary men kireberis joldaryn keskindeý; qorshaýlardy, sıgnal berý baǵandaryn, belgilerdi, qalqandardy únemi tekserý, bekitkishterin tartý, qalqandardy túzetý, shań men balshyqtan tazalaý, jýý; avtobýs aıaldamalaryn, dárethanalardy, kúrkelerdi, avtopavılondardy kezeńdi tekserý, shańnan, balshyqtan jáne qoqystan tazalaý, jýý; qozǵalysty uıymdastyrý, baılanys jáne jaryqtandyrý quraldaryn kútip ustaý, kútý jáne jaramdylyǵyn qadaǵalaý; júrý bóligin jáne jıekterdi bóten, jol qozǵalysynyń qýipsizdigine qaýip tóndiretin zattardan tazalaý; joldardy, kópirlerdi, jol ótkizgishterdi, úńgi joldardy, kólik aıryqtaryn, paromdyq ótkelderdi jáne basqa jol qurylystaryn elektrmen jabdyqtaý jelilerin tazalyqta jáne retke keltirip ustaý, isten shyqqan shamdardy, shamshyraqtardy, symdardy, kabelderdi, transformatorlardy, jaryq tireýlerin jáne basqa elektrmen jabdyqtaý elementterin aýystyrý jáne jańalaryn montajdaý, radıo baılanysyn, aqy alý júıesin, zııatkerlik kólik júıesin (ITJ), basqa tehnologııalyq jáne sıgnal berý baılanysynyń basqa quraldaryn, kabel jelilerin, sondaı-aq, baǵdarsham obektilerin, qozǵalysty uıymdastyrý quraldaryn, olardyń qyzmet etýi úshin baılanys kanaldaryn jalǵa alýdy qosa alǵanda, qozǵalysty dıspetcherlik jáne avtomattandyryp basqarý quraldaryn tazalyqta jáne retke keltirip ustaý; GPS qondyrý jáne paıdalaný; qozǵalysty uıymdastyrý, baılanys jáne jaryqtandyrý obektileriniń quraldaryn jeke buzylýlardan jáne aqaýlyqtardan jóndeý, pasporttaǵy derekterdiń talaptaryna sáıkes aqy alý jáne zııatkerlik kólik júıesin (ITJ), sonyń ishinde jol boıyndaǵy qural-jabdyqtar, derbes jumys stansııalary, Ortalyq basqarý pýnktiniń (OBP) uıymdastyrý tehnıkasy, baılanys quraldary, OBP serverlik, júıelik jáne beıne qural-jabdyqtarynyń toraptary men bólshekterin josparly jóndeý jáne aýystyrý; onyń kepildik qyzmet etý merzimi aıaqtalǵannan keıin pasport derekteriniń talaptaryna sáıkes, aqy alý jáne ITJ, qural-jabdyqtarynyń shyǵyndalǵan jáne tozyp qalǵan bólikterin, bólshekterin, elementterin jáne toraptaryn aýystyrý; jol jelilik telegraftyq nemese radıo baılanys jáne basqa tehnologııalyq jáne sıgnal-shaqyrý baılanysyn qalpyna keltirý; kabel jelilerin, jol júrýge aqy alý júıesiniń jáne ITJ tehnıkalyq keshenderin pasport derekteriniń talaptaryna sáıkes, ýaqtyly qalpyna keltirý; ólsheý quraldaryn, jabdyqtardy qondyrý, jóndeý jáne kútip ustaý, avtokólik quraldarynyń qozǵalysyn baqylaý jáne monıtorıng úshin baǵdarlamalyq qamtamasyz etý; jalpy paıdalanymdaǵy avtomobıl joldaryn kútip ustaý jáne jóndeýdi júzege asyratyn kólik quraldarynyń qozǵalysyn baqylaýǵa arnalǵan navıgasııalyq júıelerdi kútip ustaý, qondyrý jáne paıdalaný; júrginshiler bóligine «mysyq kóz» jol markerin qondyrý (qajet bolǵan jaǵdaıda); tıisti sertıfıkattardy, tarazy baqylaý arkalarynyń ólsheý quraldaryn alýmen jyl saıynǵy tekserýdi júrgizý; baqylaý posttaryn, arkalar men basqa metall qurylymdary nemese/jáne temir-beton buıymdaryn, aqparattyq jol belgilerin qondyrý jáne qajet bolǵan jaǵdaıda olardy jaryqtandyrý jáne elektrmen jabdyqtaý, sonymen birge jumys kólemderi smetalyq qujattamamen belgilenedi; ótý úshin aqy alý júıesiniń jáne ITJ júıesiniń baǵdardarlamalyq-apparattyq keshenin qondyrý, sonymen birge jumys kólemderi smetalyq qujattamamen belgilenedi; jol júrý úshin aqy alý baǵdarlamalyq-apparattyq kesheniniń, zııatkerlik kólik júıesiniń (ITJ) jabdyqtaryn jáne kólik quraldarynyń qozǵalysyn baqylaý jáne monıtorıng úshin ólsheý quraldaryn, jabdyqtardy jáne baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi ýaqtyly jóndeý jáne josparly almastyrý tólqujattaǵy málimetteriniń talaptaryna sáıkes reglamenttelgen merzimde júrgiziledi, sonyń ishinde: derbes jumys stansııalary, OBP uıymdastyrý tehnıkasy jáne baılanys quraldary; jol boıyndaǵy jabdyqtar, derbes jumys stansııalary, OBP uıymdastyrý tehnıkasy, RTZ basqarý jıyntyǵy, LVS kommýtatorlary. jol boıyndaǵy jabdyqtar, baılanys quraldary, OBP serverlik, júıelik jáne beıne qural-jabdyqtary; serverlik júıeli jáne beıne qural-jabdyqtary, al naqty: eki serverden turatyn klaster, málimetterdi saqtaýdyń dısktik júıesi, dabyl-shaqyrý kolonkalarynyń ortalyq modýlderi, ortalyq shaqyrý kolonkalary dıspetcherleriniń konsoli; jańa materıaldardy qospaý nemese qosý arqyly kúrdeli, kemeldengen, sondaı-aq aýyspaly, topyraqty jáne topyraqty jaqsartylǵan tósemi bar jol boıyndaǵy servıs obektilerine demalys alańdary men kireberis joldardy jóndeý; Qoldanystaǵy avtomobıl joldaryna jol qorshaýlaryn, aıaldama pavılondaryn, servıs pavılondaryn, kishi arhıtektýralyq pishinder, tikushaqtarǵa arnalǵan ushý-qoný alańdary, demalys alańdaryn jáne jol qozǵalysy qaýipsizdiginiń talaptaryn eskere otyryp, júrgizýshiler men jolaýshylardyń paıdalanýy úshin jaılylyqty qamtamasyz etý maqsatynda aýyspaly-jyldamdyq jolaqtaryn salý jáne qajet bolǵan jaǵdaıda olardy jaryqtandyrý jáne elektrmen jabdyqtaý, sonymen birge jumys kólemderi tehnıkalyq qujattamamen belgilenedi; 9) jasandy qurylystar boıynsha: júrý bóliginiń jıektas qorshaýlaryna belgi qoıý; tapsyrys berýshiniń nusqamasy boıynsha jol qaýipsizdigin negizge ala otyryp, súıeýler men tosqaýyl qorshaýlarynyń buzylýlaryn túzetý jáne qondyrý; kópirlerdiń metalldy elementteriniń súıeý qorshaýlarynyń boıaý qabatyn (boıama) jergilikti qalpyna keltirý; júrý bóliginiń jıektas qorshaýlaryna belgi qoıý; avtojoldardyń ústindegi jol ótkizgishteriniń mańdaı aldy arqalyqtarynyń astyna tik belgiler qoıý; avtojoldardyń ústindegi jol ótkizgishteriniń tirekterine tik belgiler qoıý; jınaý tehnıkasy ótkennen keıin jaıaý júrginshiler joldarynyń boıyndaǵy júrý bóligin balshyq pen bóten zattardan tazalaý; qar tazalaıtyn tehnıka ótkennen keıin jaıaý júrginshiler joldarynyń boıyndaǵy júrý bóligin qar men muzdan tazalaý; sý qaıtaratyn tútikterdi balshyqtan, tastardan jáne qardan tazalaý; sorǵylardan bolǵan deformasııalyq jikteriniń sý qaıtaratyn naýalaryn tazalaý; qabattardy ashyq tıpti deformasııalyq jikterge almastyrýǵa arnalǵan oıyqtardy balshyqtan tazalaý; ashyq tıpti deformasııalyq jikterdiń kúrdeli qurylystarynyń mehanızmderin tazalaý jáne maılaý; jaıaý júrginshiler joldaryn balshyqtan, qardan, qoqystan jáne bóten zattardan tazalaý; sýdy jiberýge arnalǵan jaıaý júrginshiler joldary shyǵyrlaryndaǵy terezelerdi tazartý; kópirdiń jaıaý júrginshiler joly men júrý bóliginiń arasyndaǵy tosqaýyl qorshaýlarynyń qısyq syzyqty bileýiniń astyndaǵy keńistikti balshyqtan, qardan jáne muzdan tazalaý; súıenish, tosqaýyl qorshaýlaryn, jol belgilerin kir men qardan tazalaý; arqalyqtardyń ústin kirden, jaǵylǵan topyraqtan, ósimdikterden tazalaý; arqalyqtardyń tirek toraptaryn jýý; tirek bólikterin qardan, kirden tazalaý; tirek bólikteriniń jumys isteıtin ústine grafıtti qurylystardy jaǵý; temir tirek bólikteri bekitkishteriniń burandamalaryn tartý; tirekterdiń bastaryn jáne fermalyq alańdardy qoqys pen kirden, qar men muzdan tazalaý; konýstar men eńis bekinisterin kirden, shópten jáne taldardan tazalaý; tirekterdegi muzdy ýatý jáne muzdy kesý; seń júrý jáne tasqyn sýlardy ótkizýdi uıymdastyrý; baıqaý quraldaryn (baspaldaqtar, arbashalar) tazalaý; kópir qurylystaryn aǵymdaǵy jáne kezeńdi tekserý; qoqystardy jáne kesilgen aǵashtardy paıdaǵa asyrýǵa tıeý, shyǵarý jáne berý arqyly kópir aımaqtarynan araqashyqtyǵy 15-25 metrdegi, aǵyny boıynsha joǵary jáne tómen butaly ósimdikterdi joıý jáne aǵashtardy shabý, kópir astyndaǵy aımaqtardy sanıtarlyq tazalaý; temir-beton qubyrlarynyń aralyqtaryn laı men balshyqtan tazalaý; shaǵyn kópirler men qubyrlardyń aralyqtaryn kúzde jabý jáne kóktemde ashý; sel júrýdi, tasqyn sýlardy jiberý, joldar men qurylystardy tasqynnan, muz basýdan, orman jáne dala órtterinen qorǵaý boıynsha saqtandyrý jumystary; paromdyq joldardy, retteletin sý ótkizgish qurylystardyń shandorly qalqalaǵyshtaryn kútip ustaý jáne qyzmet kórsetý; navıgasııalyq jabdyqtar quraldaryn ornatý jumystary, kó