Alapesti keı kezde Hansen aýrýy dep te jatady. Bul dert aǵzasy «nashar qarsylyq etetin» adamdarǵa juǵý arqyly taraıdy. Alapes keń taraǵan jerlerde balalardy, ásirese alapespen aýyratyn adammen birge turatyndardy ár 6-12 aıda tekserip turǵan jón. Dáriger mamandar tutas denede, ásirese bette, qolda, arqada, jambasta jáne aıaqta aqtandaqtyń bar-joǵyn nazarǵa alý qajettigin aıtady.
Árıne, 297 otandasymyzdyń alapespen aýyrǵany jan jabyrqatatyn jaǵdaı. Alaıda bul kórsetkish eldegi alapes aýrýynyń tómendegenin baıqatyp otyr. Sońǵy 10 jylda – 5, aýrýdyń qaıtalanýymen 4 naýqas anyqtaldy. Búginde naýqastar arasynda balalar men jasóspirimder joq. Esepte turǵandardyń ortasha jasy – 68 jas. Eń jas azamat 40 jasta bolsa, eń eresegi – 91 jasta. Alapespen halyqtyń tek eresek toby ǵana aýyrady. Bul jaǵdaı atalǵan ınfeksııa oshaqtarynyń sóný kózine tán.
Qazaqstanda alapesti osydan júz jylǵa jýyq ýaqyt buryn, ıaǵnı 1929 jyldan bastap KSRO Halyq Komıssarlar Keńesiniń qaýlysymen Qazaq KSR-de leprozorıı uıymdastyrý týraly sheshim qabyldanǵan kezde emdeı bastady. Búginde Qazaq elindegi leprozorıı – erekshe emdeýdi ǵana emes, óz pasıentterin ońaltýdy da júzege asyratyn erekshe úlgidegi mamandandyrylǵan emdeý mekemesi. Leprozorıı Qyzylorda oblysynda ornalasqan. Eki dıspanseri bar. Pasıentterdiń arasynda turaqty medısınalyq kútimdi qajet etetin múgedekter, úısizder, bas tartýshylar, týystary joq jáne belgili bir turǵylyqty jeri joq naýqastar, áleýmettik baspanaǵa muqtaj adamdar bar. Alapespen aýyratyn naýqastar dertiniń qaıtalaný qaýpine baılanysty ómir boıy dıspanserge alynady.
Alapesti emdeýdiń búkil tarıhynda el dárigerleri ártúrli tásilderdi qoldandy. Bastapqyda is-sharalar negizinen naýqastardy anyqtaýǵa jáne oqshaýlaýǵa baǵyttaldy. Keıin hımııa terapııany júrgizý mindeti birinshi orynǵa qoıyldy. Búginde alapes aýrýynyń aldyn alý hám naýqastardy ońaltý – ózekti máseleniń biri sanalady.
– Búginde aýrýdyń aldyn alý máselelerine mańyzdy mán beriledi. Alaıda alapes aýrýynyń erte klınıkaǵa deıingi aldyn alý máseleleri ókinishke qaraı, áli zerttelýde. Bul rette, qaıtalama profılaktıka, alapes saldarlaryn (asqynýlaryn) emdeý, aýrýdyń qaıtalanýynyń aldyn alý basym mindet bolyp qala beredi, – deıdi Qazaq dermatologııa jáne ınfeksııalyq aýrýlar ǵylymı ortalyǵynyń dırektory Asylhan Ábishev.
Dárigerler naýqastarǵa qatysty stıgma men leprofobııany halyq arasynda ǵana emes, medısına qyzmetkerleri arasynda da bar dep otyr. Bul pasıentterdiń tolyqqandy medısınalyq jáne áleýmettik kómek alýyna teris áser etedi. Halyqaralyq uıymdardyń anyqtamasy boıynsha Qazaqstannyń alapeske qatysty endemıkalyq aýdandary aıqyn ımmýndyq jetkiliksizdigi bar adamdar turatyn ekologııalyq apat aýmaqtaryna jatady. Bul jaǵdaı dertke shaldyǵý qaýpin arttyrady.
