Qazaqstan • 04 Aqpan, 2022

Qundy jazbalar mýzeıge tabystaldy

481 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Túrkistan qalasynda ornalasqan «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıi qory jańa qoljazba kitaptarmen tolyqty.

Qundy jazbalar mýzeıge tabystaldy

Bul dúnıelerdi uzaq jyl saqtap, kópshiliktiń ıgiligine aınalsyn degen nıetpen qoryq-mýzeı qoryna tapsyrǵan adam – 81 jasqa jetken Turmaǵanbet Lahabaev esimdi qarııa eken. Bul kisiniń aıtýyna qaraǵanda, ata-babasynan mıras bolyp kele jatqan bul kitaptarda asa qundy tarıhı, dinı-rýhanı uǵymdar jınaqtalǵan kórinedi.

«Ákem jaryqtyq meniń úsh jasymda qaıtys boldy. Bul muralardy jetpisten asyp kóz jumǵan anam maǵan amanattap ketti. Ur­paqtan-urpaqqa jetken qundy muralardy kóz­diń qarashyǵyndaı saqtaǵanymyz bolmasa, ishindegi jazýlardyń mán-mazmunyna, tarıhı qundylyǵyna mán bermeppiz. Qolymyzda birneshe ǵasyr saqtalǵan jazbalardy mýzeıge tapsyrýdy jón kórdik», deıdi Turmaǵanbet Adambekuly.

Bul kitaptarǵa ǵylymı saraptama jasaǵan qoryq-mýzeı qyzmetkeri Tolqyn Joldasovtyń aıtýyna qaraǵanda, qoljazbalardyń qazirgi jaǵdaıy máz emes. Basqy betteri tozyp jyr­tylǵan. Sol sebepti kitaptyń shyqqan jylyn, basylǵan jerin anyqtaı almaı otyrmyz. Bir kitaptyń muqabasy basqa kitaptan alyp japsyrylǵan. Ǵylymı sholý jumystarynyń ná­tıjesinde, bul jazbalardyń mátini túrki tilinde ekeni anyqtaldy. Al mazmunyna toq­talar bolsaq, Adam ǵaleısalam men shaıtan arasyndaǵy oqıǵalar baıandalǵan jáne adamǵa juqqan túrli rýhanı dertterdi emdeý joldary men ádisteri jazylǵany baıqalady. Bolashaqta, kitaptyń ishki mazmunyn tolyq anyqtaýǵa múmkindik bar eken.

Sondaı-aq qoryq-mýzeı qoryna tapsy­rylǵan taǵy bir kitapta, paıǵambar hıssalary men shıpa duǵalary jazylǵan. Kitapta Muhammed (s.a.ý) jáne tórt halıfa Ábýbákir, Omar, Osman, Álı esimderi, sonymen qatar paıǵambarymyzdyń nemereleri Hasan, Hýseın jaıly málimetter berilgen. Bul muranyń da saqtalýy tym nashar. Qoljazba eńbekterdi qaıta qalpyna keltirý jumystaryn júrgizý qajet etedi, deıdi mamandar.

Aýyl aqsaqaly tapsyrǵan taǵy bir eski mura – 1878 jyly Sankt-Peterbýrgte basylyp shyqqan gazet. Bul jádiger qatty zaqym­dalyp, usaq bólikterge bólinip ketken. Gazettiń mazmunyn anyqtaý úshin, tolyqtaı qaıta qalpyna keltirý jumystaryn júrgizý qajet kórinedi.

Sońǵy jańalyqtar