Kollajdardy jasaǵan Amangeldi QIIаS, «EQ»
2022 jyldyń qańtar aıynda ǵana «Jetisý», «Áýejaı-Astana», «Jibek Joly», «Qazyǵurt», «Túrkistan-KRO-Áýejaı», «Áýejaı-Shymkent», «Áýejaı-Aqtaý» keden beketterinde deklarasııalanbaǵan qolma-qol aqsha qarajattaryn alyp ketýdiń 48 faktisi anyqtalǵan. Deklarasııalanbaǵan qolma-qol aqsha qarajattarynyń somasy
1 086 618 dollardy quraǵan. Ondaı zań buzýshylyqqa jol bergen azamattardy keden beketteriniń qyzmetkerleri UQK Shekara qyzmetiniń qyzmetkerlerimen birlesip ustaǵan.
Jalpy, 2022 jyldyń qańtar aıynda 47 ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly materıaldar jasalǵan (taýarlardy, qolma-qol aqsha qarajatyn, aqsha quraldaryn deklarasııalamaý nemese anyq emes kedendik deklarasııalaý, kedendik qujattardaǵy málimetterdi anyq emes málimdeý), bul zań buzýshylyqtar boıynsha 1 439 610 teńge aıyppul salynǵan.
Almaty qalasynda 2022 jyldyń qańtar aıynda jeke tulǵalarǵa 26 ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly materıaldar jasalǵan, ol azamattar 165 726 430 teńge, naqty aıtqanda 656 826 dollardy deklarasııalamastan alyp ótpek bolǵan, aıyppuly – 796 380 teńge.
Máselen, 21 qańtarda Almaty qalasynyń halyqaralyq áýejaıynda «Almaty – Ábý-Dabı» qatynasyndaǵy áýe reısine kedendik baqylaýdy júzege asyrǵannan keıin Qazaqstan azamaty toqtatyldy, onyń jeke tekserý barysynda 57 myń dollar mólsherinde qolma-qol aqsha tabyldy, bul ekvıvalentte 24 765 360 teńgeni qurady. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly materıal jasalyp, 30 630 teńge kóleminde aıyppul salyndy.
31 qańtarda «Almaty – Dýbaı» áýe reısi arqyly 99 myń dollar jáne 18 myń teńge (bul 42 949 170 teńgeni shamalaıdy) somasynda aqsha qarajatyn alyp ótpek bolǵan Qazaqstan azamaty toqtatyldy. Materıal odan ári tergeý úshin Almaty qalasy boıynsha Ekonomıkalyq tergeý departamentine berildi.
Tek elordada 2022 jyldyń qańtar aıynda jeke tulǵalarǵa 11 ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly materıaldar jasalǵan, ol azamattar 96 313 257 teńge, naqty aıtqanda 222 512 dollardy deklarasııalamastan alyp ótpek bolǵan, aıyppuly – 336 930 teńge.
Máselen, «Nursultan Nazarbaev» halyqaralyq áýejaıynda 21 qańtarda «Nur-Sultan – Ystanbul – Dýbaı» halyqaralyq áýe reısimen ushyp bara jatqan jolaýshylar kedendik baqylaýdan ótkennen keıin «Áýejaı-Astana» keden beketi qyzmetkerleri UQK Shekara qyzmetiniń qyzmetkerlerimen birlesip Qazaqstan azamatyn ustady. Ustaý kezinde 40 myń dollar somasyndaǵy deklarasııalanbaǵan aqsha qarajaty anyqtaldy. 25 qańtarda 45 765 dollar somasyndaǵy deklarasııalanbaǵan aqsha qarajatyn alyp ótpek bolǵan Qazaqstan azamattary ustalǵan. Al 28 qańtarda 38 myń dollar somasyndaǵy deklarasııalanbaǵan aqsha qarajatyn alyp ótpek bolǵan taǵy bir Qazaqstan azamaty ustalǵan.
Túrkistan oblysynda shetel valıýtasyn zańsyz áketýdiń 7 faktisiniń joly kesildi. Zań buzýshylar 170 750 dollardy alyp ótpek bolǵany úshin 214 410 teńge mólsherindegi aıyppul arqalady.
Qazaqstan-О́zbekstan baǵytynda 5-12 qańtar aralyǵynda «Jibek joly» keden beketinde jalpy somasy 121 050 dollardy alyp ótýdiń 4 faktisi anyqtaldy: 5 qańtarda 39 500 jáne 45 400 dollardy alyp ótpek bolǵan 2 azamat ustaldy, 11 jáne 12 qańtarda 25 800 jáne 10 350 dollardy alyp ótpek bolǵan 2 azamat ustaldy.
Qazaqstan-О́zbekstan baǵytynda 3-26 qańtar aralyǵynda «Qazyǵurt» keden beketinde jalpy somasy 37 200 dollardy alyp ótýdiń 2 faktisi anyqtaldy, 61 260 teńge aıyppul salyndy.
28 qańtarda Túrkistan – Ystanbul reısi, «Túrkistan-KRO-Áýejaı» keden beketinde 12 500 dollardy alyp ótpek bolǵan er adam ustalǵan.
«Aqtaý» halyqaralyq áýejaıynda «Áýejaı-Aqtaý» keden beketiniń qyzmetkerleri UQK Shekara qyzmetiniń qyzmetkerlerimen birlesip, 15 650 dollar somasyndaǵy shetel valıýtasyn «Aqtaý-Kýtaısı» reısi arqyly kontrabandalyq jolmen alyp ketýge tyrysqan er adamdy ustady. 31 qańtarda «Aqtaý-Dýbaı» reısi arqyly ketpekshi bolǵan 1987 jyly týǵan azamattan jarııalanbaǵan 10 700 dollar tabyldy. Eki derek boıynsha QR ÁQBtK-niń 551-babynyń 3-bóligi boıynsha ákimshilik is qozǵaldy (Taýarlardy, qolma-qol aqsha qarajatyn, aqsha quraldaryn deklarasııalamaý nemese anyq emes kedendik deklarasııalaý, kedendik qujattarda málimetterdi anyq emes málimdeý) jáne 10 AEK mólsherinde aıyppul salyndy. Aqsha ıelerine qaıtaryldy.
Shymkentte 18 qańtarda «Shymkent – Ystanbul» baǵytyndaǵy áýe reısimen Qazaqstan azamaty 10 180 dollar somasyndaǵy qolma-qol aqsha qarajatyn deklarasııalamaý faktisi anyqtalyp, 30 630 teńge aıyppul salynǵan.
Memlekettik kirister komıteti «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kedendik retteý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń 343-baby 1-tarmaǵynyń 7) tarmaqshasynda qolma-qol aqsha qarajaty kedendik deklarasııalaýǵa jatatynyn eske salady.
Kedendik deklarasııalaýdy júzege asyrý ótkiziletin qolma-qol aqshanyń jáne jol chekteriniń shyǵý tegi jáne maqsaty týraly málimetterdi kórsete otyryp, ákelinetin nemese áketiletin qolma-qol shetel valıýtasynyń, qolma-qol ulttyq valıýtanyń jáne jol chekteriniń barlyq somasyna jazbasha nysanda kedendik deklarasııa berý arqyly júrgiziledi.
Budan basqa, taýarlardy kedendik deklarasııalaý kezinde jeke tulǵalar 10 myń dollar balamasyna teń nemese odan aspaıtyn jalpy somadaǵy qolma-qol shetel valıýtasyn jáne (nemese) qolma-qol ulttyq valıýtany (baǵaly metaldardan jasalǵan monetalardy qospaǵanda) jáne jol chekterin kedendik deklarasııasyz Qazaqstanǵa ákelýge nemese Qazaqstannan áketýge quqyly.