– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn usynǵan edi. Bul rette bizdiń ınstıtýt áleýmettanýlyq zertteýler júrgizý arqyly atalǵan tujyrymdamanyń júzege asýyna barynsha úles qosyp otyr. Mundaı zertteýler birneshe jyl qatarynan qolǵa alynyp keledi. Bıyl biz zertteý nátıjesin tanystyrý maqsatynda «Qoǵam kelbeti» jobasyn qolǵa aldyq. Búgingi is-shara – sol aýqymdy jobanyń bastamasy dep bilińizder, – dedi atalǵan ınstıtýt dırektorynyń orynbasary Alýa Joldybalına.
Bul áleýmettanýlyq zertteýler aqpannyń 7-18 kúnderi aralyǵynda ótip, oǵan bas-aıaǵy 6 800 respondent qatysty. 18 jastan asqan árbir qazaqstandyq azamattyń zertteýge qatysý múmkindigin arttyrý maqsatynda zertteý ádistemesi boıynsha kóp satyly stratıfıkasııalyq irikteme túri qoldanyldy. Instıtýttyń áleýmettanýlyq zertteýler bóliminiń basshysy Janna Kárimova osylaı dep otyr.
– Úı sharýashylyǵyndaǵy árbir respondent kvota boıynsha jasy, jynysy jáne ulty boıynsha irikteldi. Saýaldama face-to-face (betpe-bet) suhbat formatynda júrgizildi. Zertteý barysynda elimizdiń 17 óńirindegi 185 qalalyq jáne aýyldyq eldi mekenniń turǵyndary qatysty. Irikteme óńirlerdegi halyq sanyna qaraı proporsıonaldy esepteldi. Respondentterdiń áleýmettik-demografııalyq sıpattamalaryna nazar aýdaratyn bolsaq, irikteme kóleminde Qazaqstanyń eresek turǵyndarynyń negizgi parametrleri saqtalǵanyna kóz jetkizýge bolady. Osylaısha, 6 800 respondenttiń 60,4%-y qala turǵyndary bolsa, qalǵan 39,6%-y – aýyl azamattary. Sonyń 55,4%-y – áıelder, al 44,6%-y – er zamattar. Ulttyq quramy boıynsha irikteme jalpy respýblıkalyq kórsetkishterge sáıkes keledi, – dedi bólim basshysy.
J.Kárimovanyń aıtýynsha, zertteýdiń negizgi nátıjelerine mán bergen jón. Máselen, halyqtyń óz ómiri men ártúrli aspektige qanaǵattaný deńgeıin anyqtaý maqsatynda respondentterge birqatar suraq qoıylypty.
– Zertteý nátıjesinde respondentterdiń 65,5%-y taýarlar men qyzmetterdiń baǵasyna, 53,2%-y óz eldi mekeniniń ekologııalyq ahýalyna, 51,7%-y jol sapasyna, 45,6%-y medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyna jáne 44,7%-y kiris deńgeıine qanaǵattanbaıtyny anyqtaldy. Keıingi 9 aı kólemindegi ózgeristerge zer salatyn bolsaq, barlyq pozısııa boıynsha qanaǵattanbaýshylyq artqanyn baıqap otyrmyz. Osylaısha, 2021 jylǵy maýsym aıymen salystyrǵanda baǵa deńgeıimen qanaǵattanbaý kórsetkishi 4,4%-ǵa, medısınalyq qyzmet sapasymen qanaǵattanbaýshylyq 7,5%-ǵa, ekologııalyq ahýalǵa kóńil tolmaýshylyq 13,1%-ǵa artty, – dedi J.Kárimova.
О́ńirlerdegi nátıjege kóz júgirtsek, ásirese Batys Qazaqstan oblysynda 86,6% respondent tarapynan, Aqmola oblysynda 81,8% respondentten, Atyraý oblysynda 78,9% respondent tarapynan azyq-túlik baǵalary men qyzmet baǵalaryna alańdaýshylyq baıqalady. Ekologııalyq ahýalǵa kóńili tolmaıtyn respondentterdiń salmaqty úlesi 4 óńirde tirkelip otyr: Nur-Sultan qalasynda – 66,6%, Almaty qalasynda – 58,9%, Pavlodar oblysynda – 68% jáne Qaraǵandy oblysynda – 66,4%.
– Respondentterdiń jartysynan kóbisi, ıaǵnı 60,9%-y memleket halyq únine qulaq asady dep otyr. Sonymen qatar saýaldamaǵa qatysqan azamattardyń 33%-y kerisinshe, memleket óz azamattarynyń únine qulaq aspaıdy, búginde bul qaǵıdat Qazaqstannyń keıbir aımaqtarynda tolyqqandy jumys istemeıdi degen pikirde. Alaıda 2021 jylǵy maýsym aıyndaǵy derektermen salystyratyn bolsaq, mundaı kózqarastaǵy respondentterdiń úlesi azaıdy. Oń baǵany kóbinese aýyl turǵyndary, tabysy joǵary azamattar berip otyr. Qala turǵyndary, tabysy tómen jáne ortasha tómen tabysy bar azamattar bul qaǵıdattyń jumys isteýin teris baǵalaýda, – dedi A.Joldybalına.
