Máselen, kúni keshe akademık N.Batpenov atyndaǵy Travmatologııa jáne ortopedııa ulttyq ǵylymı ortalyǵynda fıbrın gıdrogelin qoldaný arqyly tize býynynyń shemirshegin hırýrgııalyq qalpyna keltirýdiń jańa ádistemesin klınıkalyq zertteý bastaldy. Bul ádisteme Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń 2021-2022 jyldarǵa arnalǵan ǵylymdy baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý baǵdarlamasy aıasynda ázirlendi.
– Bul – Memleket basshysynyń medısınalyq-bıologııalyq zertteýlerdiń basymdyǵy jáne eldiń damýyna ǵylymnyń úlesin arttyrý týraly tapsyrmalaryn iske asyrýdyń alǵashqy praktıkalyq nátıjeleriniń biri. Ǵylymdy qarjylandyrýdyń eki esege jýyq ulǵaıýynyń nátıjesinde otandastarymyzdyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan kóptegen ǵylymı ıdeıa men ázirlemeni qoldaý múmkindigi artty. Qazaqstandyq ǵalymdar QazVac vaksınasyn jasap shyǵardy. Aıthojın atyndaǵy Molekýlıarlyq bıologııa jáne bıohımııa ınstıtýty qant dıabetin emdeýge arnalǵan jobany engizip jatyr. Búgin bastalǵan býyndardy qalpyna keltirýge arnalǵan gıdrogeldiń klınıkalyq zertteýleri – Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵy N.Batpenov atyndaǵy Travmatologııa jáne ortopedııa ulttyq ǵylymı ortalyǵymen birlesip júzege asyratyn ǵylymı baǵdarlamanyń bir bóligi. Bul qazirgi tańda Bilim jáne ǵylym mınıstrligi qarjylandyratyn 59 ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamanyń biri ekenin de aıta ketken jón. Onyń barlyǵy naqty ómirlik máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan, – dedi Ǵylym komıtetiniń tóraǵasy Janna Qurmanǵalıeva.
Jańa ádistemeniń negizgi ázirleýshisi – Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵynyń diń jasýshalary zerthanasynyń meńgerýshisi Vıacheslav Ogaı.
– Modıfıkasııalanǵan fıbrın gıdrogelinen, pasıenttiń óz diń jasýshalarynan turýy gıdrogeldiń biregeıligi sanalady. Sonyń nátıjesinde, zaqymdalǵan shemirshekti qalpyna keltirý kúsheıip, jedeldetiledi. Jańa tehnıka pasıentterdiń ómir súrý sapasyna jaqsy áser etip, múgedektikti azaıtady dep josparlanyp otyr. Nátıjesinde, tize býynyn endoprotezdeýge muqtaj adamdar sany azaıady, – dedi V.Ogaı.
Dárigerler oń jaq tize býynynyń artrozy bar 28 jastaǵy naýqasqa ota jasady. Al klınıkalyq synaqtarǵa barlyǵy 25 pen 60 jas aralyǵyndaǵy 80 erikti qatysady. Olardyń arasynda býyndarynda jasyna baılanysty ózgerister paıda bolǵan egde jastaǵy adamdar, sondaı-aq kásibı jaraqat alǵan jas sportshylar bar. Klınıkalyq zertteýler halyqaralyq klınıkalyq zertteýler standartyna (GCP) sáıkes júrgiziledi. Pasıentterdiń quqyqtaryn, qaýipsizdigin jáne ál-aýqatyn qorǵaýdy qamtamasyz etý maqsatynda olardyń jeke derekteri jarııaǵa jatpaıdy.
– Biz operasııalyq aralasýdyń ekinshi kezeńin ótkizip otyrmyz. Birinshi kezeńi osydan bir aı buryn ótken bolatyn. Sol kezde naýqastyń shemirsheginde aqaý baryn baıqadyq. Negizi, aqaýdyń ornyn toltyrý qıyn. Qazaqstanda tize-býyn aýrýlaryna shaldyqqan adam sany kóbeıip keledi. Sol sebepti naýqastarǵa kómegimiz tısin dedik. Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵymen bul máseleni talqylaı kele, naýqastan alynǵan mıkromaterıaldy jiberdik. О́z kezeginde olar bizge terapııa jasaý úshin daıyn diń jasýshalaryn ósirip berdi. Buǵan 4 apta ýaqyt ketti. Bul shamamen 10 mln jasýshaǵa teń. Muny biz ımplant retinde qoldanyp otyrmyz, – dedi Artroskopııa jáne sporttyq jaraqattar respýblıkalyq ortalyǵynyń jetekshisi Erik Raımaǵambetov.
Mamandardyń aıtýynsha, Qazaqstanda býyn aýrýlaryna shaldyqqandar sany udaıy artyp keledi. Máselen, statıstıkalyq málimetterge sáıkes, keıingi 5 jylda býyn aýrýlaryna shaldyqqandardyń sany 100 myń halyqqa shaqqanda 4 223,7-den
5 283,2 adamǵa deıin ósti. Býyn patologııasy egde nemese qart adamdarǵa ǵana áser etpeıdi. Iаǵnı 19 jasqa deıingi 0,1%, 29 jasqa deıingi 0,2% bolsa, 39 jasqa deıin 3,5%. Al 50 jastan asqan naýqastarda mundaı aýrýdyń úlesi kúrt artady. Býyn aýrýlarynyń damýy birneshe jylǵa jalǵassa, múgedektikke ákelýi múmkin.
Osylaısha. elimizde biregeı zertteýdiń 1-2-kezeńi bastaldy. Zertteý jumysy jyl sońyna deıin jalǵasady. Odan keıin birneshe ortalyqta klınıkalyq zertteýler júrgiziledi. Sonyń nátıjesi bıomedısınalyq ónimdi tirkeý, ony jappaı óndirý jáne osy prosedýrany qajet etetin barlyq qazaqstandyq úshin keńinen qoldanylýǵa tıis.
