Əlemdegi saıası ahýal asqynyp, ekonomıkalyq daǵdarystyń salqyny seıilmeı turǵan qazirgideı turaqsyz kezeńde ózin Otanynyń patrıotymyn dep sanaıtyn ərbir azamat eliniń erteńi men óziniń bolashaǵyn oılap, memlekettiń bəsekege qabilettiligin arttyrýǵa barynsha atsalysýǵa tıis. «Otanyn súıgen otqa janbaıdy, sýǵa batpaıdy» degendeı búginde elimiz təýelsizdiginiń berik, bolashaǵynyń jarqyn bolýy úshin atqaratyn qyrýar isterdiń, alatyn asqar belesterdiń aldymyzda turǵany belgili. Bul turǵyda Qasym-Jomart Kemelulynyń Joldaýy halyqqa úlken senim men serpilis berdi.
Memleket basshysy óz sózinde jańa Qazaqstannyń irgetasyn berik ornyqtyrý kezeńinde saıası jəne ekonomıkalyq reformalar nətıjeli júrgizilip, eleýli ózgeristerdiń bəri sóz júzinde emes, naqty istermen túıindelýge tıis ekenin basa aıtty. Osyǵan oraı kópshiliktiń kóńilinen shyǵatyn birqatar bastamalaryn usyndy. Demokratııalyq qundylyqtarǵa negizdelip, qoǵamnyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan bul irgeli sharalardy iske asyrý úshin Konstıtýsııanyń 30-dan astam babyna túzetýler engizilip, bıyldyń ózinde 20-dan astam zań qabyldanady dep kózdelip otyr.
Prezıdent ərbir bastamanyń qoǵamda jıi kóterilip, keńinen talqylanyp júrgen məselelerden týyndaǵanyn aıtty. Ərıne, jurtshylyqtyń barlyq usynys-tilegin birden eskerip, is júzine asyrý ońaı sharýa emes. Olardyń ərqaısysyn qazirgi múmkindikter turǵysynan janjaqty zerttep, saraptap, tereń oı eleginen ótkizý qajet. Jol daýda aıtylǵan bastamalardyń osyndaı talqylaýdan ótkeni anyq.
Sonyń ishinde otandastarymyz jańadan úsh oblys qurý týraly ıdeıany úlken yqylaspen qabyl aldy. Osy oraıda, Qasym-Jomart Kemeluly burynǵy Almaty oblysynyń ornyna Jetisý jəne Almaty oblystary qurylyp, Qapshaǵaı qalasy sońǵysynyń ortalyǵy bolatynyn aıtty. Odan əri sózin sabaqtap: «Qapshaǵaı qalasy halqymyzdyń birtýar perzenti Dinmuhamed Qonaevtyń esimimen tyǵyz baılanysty. Eger jurtshylyq Qapshaǵaıǵa Qonaevtyń esimin berý kerek dep usynys aıtsa, men bul pikirge qosylamyn», dedi. Memleket basshysynyń bul bastamasy qoǵamda, onyń ishinde əleýmettik jelilerde qyzý talqylanyp jatyr. Kópshilik azamattar, onyń ishinde Qapshaǵaı qalasynyń turǵyndary qala ataýyn sol kúıinde qaldyrýdy da qalaıtynyn aıtýda.
Bərimiz biletindeı, 1970 jyldary D.A.Qonaevtyń bastamasymen Ile ózeniniń boıynda jańa sý qoımasy turǵyzylyp, jańa úlgidegi qala salyndy. Qapshaǵaı sý qoımasy sol óńirdegi aýyl sharýashylyǵyn órkendetýge keńinen yqpal etti. Al Qapshaǵaı sý elektrstansasy aımaqtyń ekonomıkalyq, energetıkalyq əleýetin arttyrýda əli kúnge deıin zor ról atqaryp keledi. Jańa qalaǵa «Qapshaǵaı» dep ataý berýdiń ózi sol kezde jan-jaqty oılastyrylyp, Dinmuhamed Ahmetulynyń qoldaýyna ıe bolǵan.
Sondyqtan Qapshaǵaı qalasynyń ataýyn ózgertpeı, jańadan qurylatyn oblysty (Almaty oblysyn) «Qonaev oblysy» dep atasa, tarıhı sheshim bolar edi. Elimizde tulǵalardyń atymen atalatyn eldi mekender, əkimshilik-aýmaqtyq birlikter az emes. Mysaly, Semeı óńiri Abaı oblysy dep atalatyn boldy. Onyń ústine, adamdar, əsirese sheteldikter Almaty qalasy men Almaty oblysyn únemi shatastyryp júredi. Almaty qalasy – tarıhy tereńge ketken úlken megapolıs, qarjy, bıznes jəne mədenıet ortalyǵy. Sol sebepti «Almaty» ataýyn sol qalanyń atymen shektesek qate bolmas.
Al jańa óńir Qonaev oblysy dep atalsa, Qapshaǵaı qalasy boıynsha kóp ózgerister jasaýdyń qajeti joq, əri qarjylyq shyǵyndar da azaıady. Bul jaǵyn da eskergenimiz jón.
Sóz reti kelgende aıta keteıin, Qapshaǵaı qalasynyń tóńiregi burynnan týrıstik əleýeti mol demalys orny retinde belgili. Jazǵy maýsymda almatylyqtardyń kópshiligi sol mańnan tabylady. «Qaıda bara jatyrsyń?» degen suraqqa «Qapshaǵaıǵa demalýǵa bara jatyrmyz» dep jaýap beredi. Al onyń ataýyn «Qonaev» dep óz gertsek, jón suraǵan adamǵa «Qonaevqa shomylýǵa ne kúnge kúıýge bara jatyrmyz» dese, yńǵaısyz estilmeı me... Əleýmettik jelilerde osy jaǵy da basa aıtylýda.
Onyń ústine, Dinmuhamed Ahmetuly Qonaev Almaty oblysynyń aýmaǵynda týyp-ósken, sol óńirge ǵana emes, búkil Qazaqstanǵa ortaq tulǵa. Onyń esimin bir oblysqa bersek, artyq bolmas.
Jalpy, Qapshaǵaı qalasyn oblys ortalyǵy etý der kezinde qabyldanǵan óte durys sheshim dep sanaımyn. Ol da Túrkistan qalasy sııaqty kúni erteń-aq jan-jaqty órkendep-ósken səýletti shaharǵa aınalady. Búginde onyń turǵyndary 60 myńnan səl asatyn bolsa, jańa kəsiporyndar qurylyp, jańa jumys oryndary ashylǵan soń halyq sany da kóbeıip, jańa ekonomıkalyq ósý ortalyǵy bolatynyna senemin.
Prezıdent «Bul qadamdar aımaqtardy damytý isine tyń serpin beredi dep sanaımyn» dedi. Qalaǵa taıaý jerde, Ile ózeniniń jaǵasynda əıgili «Tamǵaly tas» eskertkishi bar. Endeshe, Qapshaǵaı qalasy oblys ortalyǵy ǵana emes, tarıhı týrızmdi de damytýǵa jol ashatyn aımaq bolatyny jəne jańa óndirister, jumys oryndary ashylyp, Almaty qalasyna túsip turǵan aýyrlyqty kóterýge úles qosary sózsiz.
Ersultan BEKTURǴANOV,
memleket jáne qoǵam qaıratkeri
