AǴAIYNDY ALAÝYZDYQ AZDYRDY

Qyrǵyzstanda oryn alǵan jáne jalǵasyp jatqan oqıǵalar baýyrlas elge qaterli synaq bolyp otyr. Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń tóraǵasy retinde jáne Qyrǵyz Respýblıkasynda oryn alǵan qantógisten keıin saıası úderisterdiń beıbit jolǵa baǵyttalýyna tikeleı muryndyq bolǵan Qazaqstan úshin bul synaqtyń erekshe mańyzdylyǵyn atap ótken jón. Qyrǵyzstandaǵy memlekettik tóńkeristen bir aıdan astam ýaqyt ót­kendikten, belgili bir qory­tyn­dylar jasaýǵa bolady. Kórshiles eldiń to­lyqqandy azamattyq qaq­ty­ǵys tabal­dyryǵynda bolǵany kóp­shi­likke má­lim jaǵdaı. Keıbir saıa­sat­tanýshylar men saıasatkerler tip­ti qyrǵyz mem­leketiniń ydyraý múm­kindigi jaıynda pikir bildirip úl­gergen bolatyn. Qa­zirgi kúnde syrttan saıası aralasýsyz bılikten aıyrylǵan Q.Bakıev pen burynǵy oppozısııa múshelerinen qurylǵan Ýaqytsha úkimette aýyz­bir­shilikke, ne bolmasa bir kelisimge ke­lý­ge esh­­qan­daı múmkindik qalmaǵany belgili. Qazaqstan aýmaly-tókpeli qaq­tyǵystyń birinshi kúninen bastap, EQYU tóraǵasy retinde, Reseı men AQSh memleket basshylary­men qaýipti jaǵdaıdan shyǵý týraly ózara ishki kelissózder men keńester ótkizip jatty. Qazaqstannyń Qyrǵyzstanǵa qatysty ustanymy shıelenistiń bi­rinshi kúninen aıqyndaldy. Qan­daı saıası qaıshylyqtar bolsa da, olar­dyń sheshimi tek kelissóz, ashyq ún­qa­tysý arqyly tabylýy tıis.  Osy us­tanymnyń kórinisi re­tin­de taǵynan taıǵan qyrǵyz eline qandy qaqty­ǵys­tan keıingi dáp kelesi kúni, ıaǵnı sáýir­diń 8-inde EQYU tóraǵasynyń arnaıy ókili J.Káribjanov bet burdy. Qyrǵyzstandaǵy ahýal jedel ári nátıjeli sheshim qabyldaýdy talap etti. Qazaqstannyń EQYU tór­aǵasy retindegi belsendi is-áre­keti nátıjesinde kórshiles eldegi qaterli oqıǵalar álemdik qoǵam­das­tyqtyń nazaryna salyndy.   Birneshe táý­lik boıy ótkizilgen N.Nazarbaev, D.Med­vedev jáne B.Obama aralyq keńesi nátıjesin­de 15 sáýirde kesh­ke qaraı Elba­sy­nyń buıryǵymen Qazaqstan áýe kúshteriniń ushaǵy Bakıevti aldyrý úshin qyrǵyz eline attandy.  Ra­syn­da da, burynǵy qyr­ǵyz prezı­dentiniń elinde qalýy ol úshin óte qaýipti edi. “Bul óz kezeginde jańa qantógisten, beıbit halyqtyń ajal qushýynan basqa túk te ákelmeıdi. Qazirdiń ózinde qaza bolǵan adam­dar sany seksennen asqany málim. Odan da kóp bolýy múmkin. Son­dyq­tan men Qazaq eliniń atynan jaqyn kórshi, jan qıyspas aǵaı­yn qyrǵyz halqyna, ómirden ozǵan adamdardyń týǵan-týystaryna qaıǵyryp kóńil aıtamyn”, – dedi osy oraıda Nursultan Nazarbaev. Q.Bakıevti Qyrǵyzstan aýma­ǵy­nan shyǵarý arqyly qantógistiń aldyn alý kórshiles elde turaq­ty­lyq ornatý jolyndaǵy asa ma­ńyz­dy, biraq tek alǵashqy qadam bol­ǵan edi. EQYU men qazaq tór­aǵa­lyǵynyń bitimgershilik áreketteri 20 sáýirde Uıymnyń Is basyndaǵy tóraǵasy, Qazaqstannyń Memle­ket­tik hat­shysy – Syrtqy ister mı­nıstri Qanat Saýdabaevtyń Bish­kekke jumys sapary arqyly óz jalǵasyn tapty. Erekshe atap keter jaǵdaı, bılik aýysqan sát­ten keıin bul Qyrǵyzstanǵa shet eldiń syrtqy ister mınıstriniń alǵashqy sapary edi. Ýaqytsha úkimet, saıası partııa­lar, azamat­tyq qoǵam, halyqaralyq qury­lym­dar ókilderimen, sheteldik dıp­lomattarmen kelissózder nátı­jesinde Qazaqstan taraby kórshi­les eldegi jaǵdaıdyń turaqta­nýy­na qatysty birqatar usynystar engizip, halyqaralyq qoǵamdas­tyq­tyń qyrǵyz halqyna járdemdesýin tıimdi úılestirý jónindegi ýaǵda­las­tyqtarǵa qol jetkizgen bolatyn. Qyrǵyzstandaǵy keleńsiz jaǵdaıdy retteý men qaqtyǵysty toqtatý –  bul bizdiń memleket úshin EQYU-ǵa tóraǵa retinde basyna alǵan mindettemelerine qatysty alǵashqy synaq boldy. Sarapshylar bul másele jaı­ynda: “Qazaqstan tóraǵalyǵyn­da­ǵy mundaı is-áreket TMD keńis­ti­ginde qaqtyǵys jaǵdaılardy ret­teýdi kózdeıtin halyqaralyq qu­ry­lymdardyń ózara árekettesýin­de­gi alǵashqy tabysty tájirıbe bol­ǵandyǵy anyq”, – dep atap ótti. Qyrǵyzstandaǵy saıası daǵda­rys­tyń beıbit sheshimin qamtama­syz etý Qazaqstanǵa EQYU-ǵa tór­aǵa el retinde úlken jaýapker­shi­lik júktegeni ras.  Qyrǵyz elindegi jaǵdaıdy retteýge Birikken Ulttar Uıymy men Eýroodaq­tyń da qos­qan úlesin moıyndaý qajet.  Alaıda, keń aýqymdy qaqty­ǵys­tyń aldyn alýda EQYU men oǵan tóraǵa eldiń sheshýshi ról atqarǵa­nyn sheteldik sarapshylar erekshe ataýda. Endigi maqsat – aıyrqalpaqty aǵaıynnyń jańa bılikke degen senimin ornatyp, eldegi toptardyń barshasyn aýyzbirshilikke tartý. О́kinishke qaraı, Qyrǵyzstandaǵy sońǵy kúnderdegi oqıǵalar taǵy da alańdatarlyq sıpat alyp otyr. Eldiń ońtústigindegi eki oblys ortalyǵy – Jalalabad pen Oshta Ýaqytsha úkimettiń jaqtastary men qarsylas­tary arasynda qaq­tyǵys boldy. Aýyr jaralanǵandar bar kórinedi. Onyń aldynda ta­ǵynan taıdyrylǵan eks-prezıdent Q.Bakıev­tiń soıylyn soǵýshylar atalǵan qalalardaǵy ákimshilik ǵımarattaryn basyp alǵan edi. Sóıtip, Jalalabad qalasynyń ákimshilik úıi Ýaqytsha úkimet jaqtastarynyń baqylaýyna kóship úlgerdi. Búginde Jalalabad pen Oshqa arnaıy maqsattaǵy áskerı­ler engizilip, olar qalalardaǵy jaǵ­daıdy baqylaýlaryna alǵan sy­ńaıly. Biraq bul tynyshtyqtyń qansha ýaqytqa sozylatyny belgisiz. Jalpy, qyrǵyzdar ekige jary­la beretin bolsa, el­diń tutasty­ǵyna, tipti memleket­ti­ligine qaýip tónetini anyq. Son­dyq­tan el turǵyndary bılikke ta­la­sýshy jaqtardyń múddesinen góri, eldik múddeni joǵary qoısa deısiń. Sóz oraıynda Almatyda ótip jat­qan “EQYU-nyń Eýrazııalyq ólshemi” Trans­azııa­­lyq parlament­tik forýmynda búgin, senbide osy taqyryp qozǵalatynyn aıta keteıik. Osyndaı sátte Qazaqstan bas­shy­sy Nursultan Nazarbaevtyń: “Yntymaq ketken jerde yrys tur­maıdy” degen sóziniń oryn­dy­lyǵy taǵy da tanyla túsedi. Qanat YSQAQ.