Kollajdy jasaǵan Záýresh Smaǵul, «EQ»
Qys maıtońǵysyz bolǵanymen, kóktem sýyq. Qazir oblys ortalyǵyndaǵy kópqabatty páterlerdiń turǵyndary jaýrap otyr. Ásirese, shetki shaǵyn aýdandarda. Bilim oshaqtary men mektepke deıingi mekemeler, aýrýhanalar, mádenıet salasynyń ǵımarattary da salqyndady.
– Ásirese, balalar men tósek tartyp jatqan naýqastarǵa qıyn bolyp tur. Qozǵalmaǵannan keıin jylyna da almaıdy ǵoı. Qaqaǵan qysta dál mundaı sýymap edi. Jylý aqysyn ýaqytynda tóleımiz, biraq tıisinshe sapaly qyzmetin kóre almaı otyrmyz. Máseleniń mánisi nede eken? – deıdi qala turǵyny Qonys Esenbaev.
Kókshetaý – respýblıkadaǵy jylý tarıfi eń arzan qalalardyń biri. Jergilikti jerdegi ortasha tabys mólsherine sáıkes deýge de bolar. Tarıfti kóterý – tyǵyryqtan shyǵar jol emes. Túptep kelgende, tolǵandyryp otyrǵan jaıdyń tórkini basqada. Máselen, oblys ortalyǵyndaǵy №1 jylytý qazandyǵy sonaý 1977 jyly salynyp, paıdalanýǵa berilgen. 45 jyl boıy úzdiksiz jumys istegendikten, ábden tozyp, eskirgen. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, budan ári bul qazandyqtardy paıdalaný múmkin emes. Qazandyqta bolǵan kezimizde kóz ashtyrmaıtyn kók tútindi, tozǵan peshterden ushyp jatqan ushqyndy kózimizben kórdik.
– Qazandyq agregattaryn kúrdeli jóndeýden ótkizýimiz qajet. Qosalqy jabdyqtardyń baǵasy ýdaı. Onyń ústine mundaǵy elektr jelileri de tozyp tur. Aldaǵy jylý maýsymyna daıyndyq úshin 2 mlrd teńgeden astam qarajat qajet. Qazir álemdegi geosaıası jaǵdaıǵa baılanysty temir qymbattady. Birneshe jyldan beri tólemaqy ýaqytynda tólenbeı, qordalanyp qalǵan qaryz da bar. Sý men elektr qýatyna qaryzymyzdan bólek, qala turǵyndarynyń da bereshegi de kóp, – deıdi «Kókshetaý jylý» mekemesiniń bas dırektory Rýslan Maqyshev.
Mine, qala turǵyndarynyń kóńilin kúpti etip otyrǵan jaı – osy. Keler qysqa qapysyz qamdana alamyz ba? Qazirdiń ózinde 3,5 mlrd teńge qaryz qordalanyp qalǵan. Qaryzǵa batqan soń kásiporyn jóndeý jumystaryn júrgize almaı otyr. Jergilikti bılik qazandyqty jańǵyrtýǵa qarajat bólýge daıyn bolǵanymen, qajetti somanyń kólemi áli belgisiz. О́ıtkeni jańǵyrtý jumystary qanshalyqty deńgeıde júrgiziledi. Aldymen sony esepteý qajet.
– Biz jyl saıyn óz múmkindigimizshe jylý berý maýsymyna daıyndyq júrgizemiz. Bıýdjettiń shamasyna oraı konkýrstyq rásimder daıyndalýda. Maýsym aıynda jóndeý jumystaryn bastaımyz. Tozyǵy jetken qazandyqty qaıta jańǵyrtqannan da jylý elektr ortalyǵyn salǵan áldeqaıda utymdy. Maýsym aıynda jóndeý jumystary bastalady, – deıdi oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Danııar Qýanyshbaev.
Endi biraýyz sóz jylý elektr ortalyǵy jaıly. Kókshetaý – elimizdegi jylý elektr ortalyǵy joq jalǵyz qala. Ortalyq salý týraly másele bıik minberlerden san márte kóterilgen. Sońǵy on jylda birneshe ınvestor kelip, ýáde de berilgen. Biraq áli júzege aspaı keledi. San márte saraptama da jasaldy.
– Qazandyqtyń jaıy shynymen alańdatarlyq. Jylý elektr ortalyǵyn salýǵa qajetti qujattardy Energetıka mınıstrligi daıyndaýda. Sáýir aıynyń ortasyna deıin aıaqtalyp qalýy múmkin. Odan ári konkýrs uıymdastyrylady, – deıdi Parlament Senatynyń depýtaty Nurlan Bekenov.
Kóktemniń qara sýyǵyna jaýraǵan qala turǵyndary taǵy bir ýádeniń jylýymen serpilip qalǵandaı. Áıtpese, qaryzǵa batyp, qaýsaǵan qazandyq sup-sýyq úı ishinde úreı týdyryp otyr.
Kókshetaý
