Pikir • 30 Naýryz, 2022

Qart qalanyń tamyryna qan júgiredi

543 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Semeı – qazaqtyń tarıhı, rýhanı qalasy. Keshegi Keńes zamanynda óndiristik qala bolǵany da barshaǵa aıan. Eń ókinishtisi, 1997 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysymen birikken soń óndiristik oryndary jabylyp, turǵyndarynyń biri basqa jaqqa aǵyldy, endi biri jumys tappaı sabyldy. Qysqasy, osy ýaqyt ishinde Semeıdiń kósegesi kógere qoıdy deı almaımyz. Múmkin saıası jaǵynan, jalpy Shyǵys óńiri óńiri úshin tıimdi bolǵan da shyǵar, ol jaǵyn dóp basyp biz aıta almaımyz.

Qart qalanyń tamyryna qan júgiredi

Quldyraǵan, quryǵan ón­diris oshaqtaryn qaıta-qaıta aıtyp, jazǵanmen maı túspes. Endigi kezekte Jańa Qazaqstan qurý jolyndaǵy shynaıy, halyq úshin tıimdi usynys-pikirlermen bólisip otyrǵanymyz jón shyǵar.

Kúni keshe semeılikterdiń tile­gine qulaq túrgen Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev kezekti Joldaýynda Abaı oblysyn qurý­dy usyndy. Ortalyǵy Semeı qala­sy bolatyndyǵyn shegelep aıtty. Qudaı-aý, alań-eleń zamanda mundaı jaqsylyq bolady dep kútpegen edik. Shynyn aıtý kerek, bul jolǵy Joldaýdy uıyp, altyn ýaqytty qıyp tyń­da­­dyq. Halyq senimi aqtaldy. Kómes­­kilenip, sónip bara jatqan semeı­likterdiń qýanyshynda shek bolma­dy. Áleýmettik jelide tarap jatqan beınerolıkten kór­gendeı, Prezıdent qýanysh­ty jańalyq­ty aıtqanda sener-senbesimizdi bilmeı abdyrap qaldyq. Bir-birimizge qarastyq. Qýa­ny­shymyz qoınymyzǵa syımaı, bir-birimizben qushaqtastyq. Kózi­mizge qýanyshtyń ystyq jasy irkildi.

El durys túsinsin, kemeden aǵy­tylǵan qaıyqtaı, Shyǵystan bóli­nip bara jatqanymyzǵa «alaqaı­laǵan» joqpyz. Semeıdiń tamyryna qan júgirip, turalap qalǵan tirshiliktiń qaıta jandanatynyna qýandyq. Áıtpese qazaqtyń qaı pushpaǵy bolsyn – óz jerimiz, óz elimiz.

Endigi kezekte bárimiz bir kisideı qart qalamyzdy qaıtsek damyta­myz degen suraq tóńireginde oılanýy­myz kerek. Bar júkti Prezıdentke artyp qoıýǵa bolmaıdy. О́zimiz áreket etýimiz kerek. Birinshiden, elge ja­n­ashyr, jarqyn bolashaqqa jol bas­taıtyndaı basshyny saılap alý kerek shyǵar. Sodan keıin ár sala mamandary óz oılaryn or­taǵa salyp, ony basshylyq tyń­dasa deımiz. Anaý shuryq-tesik joldar jóndelip, qarańǵy kóshe­lerge jaryq tartylady. Ol sózsiz dep oılaımyn. Meniń oıymsha, et óndirisi, teri ıleý kom­bına­ty qaıta iske qosylyp, aýyl sharýa­shy­lyǵyn damytýǵa qaıta bir serpin berilýi tıis.

Sonymen qatar Semeı – tanym­dyq týrızmdi damytýǵa taptyrmas óńir. Jıdebaı, Qońyr áýlıeni aıtpaǵanda, qala ishinde qanshama tarıhı ǵımarat bar. Keshegi alashordashylardyń bas qosqan ǵımaraty, turǵan úılerine deıin saqtaýly. Atap aıtsaq, búginde Beıbitshilik araly dep júrgen jerimizdiń ózi tarıhqa tunyp tur. Odan beri Nevzorovtar mýzeıi­niń qory qandaı baı?! Shoqan Ýálıhanovpen tonnyń ishki baýyndaı dos bolǵan F.Dostoevskııdiń mýzeı úıi tur. Abaıdyń ádebı-memorıaldyq mýzeıine at basyn bursańyz, hakimniń ómir jolymen tolyqtaı derlik tanysyp shyǵasyz. Tize bersek, kóp. Abaı kelip júrgen kitaphana ǵımaraty da osy mańda. Mine, baı tarıhymyzdyń biregeı bóligi Semeıde. Toqeterin aıtar bolsam, joǵaryda atap ótken tarıhı núktelerdiń bári bir aýmaqta ornalasqan. Aldaǵy ýaqytta týrıs­tik marshrýt jasap qoıyp, syrttan kelgen qonaqtardy alyp ótýge bolady. Bul degenimiz – sha­hary­myzǵa quıylatyn qar­jy. Semeı serpilip, qonaqtar qalamyzǵa aǵylyp jatar kún alys emes dep oılaımyn. Sonymen qatar Abaı oblysy bolǵannan keıin «Abaı» ortalyǵy ashylýy kerek dep esepteımin.

Iá, semeılikter eńse tiktep, erteńgi kúnge nyq senimmen qaraı­tyn ýaqyt jetti. Biz, Semeı qala­­sy­­nyń turǵyndary, Jańa Qazaq­standy birge quramyz.

 

Mereı QART,

aqyn