Elbasynyń Munaı jáne gaz mınıstrligin qurý jónindegi Jarlyǵy der kezinde ýaqyt úrdisinen týyndaǵan oryndy sheshim boldy. Elimiz úshin qazirgi tańda munaı men gaz basty baılyǵymyz, respýblıka bıýdjetiniń basym bóligin osy sala toltyryp otyrǵandyqtan, sala jumysyna halqymyz úlken úmitpen qarap, úlken senim artady desem, artyq aıtpaǵan bolar edim.
Bárimizge málim, Qazaqstan Respýblıkasynda kómirsýtekterdiń negizgi qorlary elimizdiń batys aımaqtarynda, onyń ishinde Atyraý oblysynda ornalasqan. Jalpy, kólemi 1 mlrd. tonna munaıdy quraıtyn 75 ken orny bar, onyń ishinde qor kólemi 846 mln. tonnany quraıtyn 39 ken orny óńdelý ústinde, 7 ken ornynda daıyndyq jumystary júrgizilýde, 24 ken orny barlaýǵa deıingi jumystar satysynda.
Deı turǵanmen de, oblystyń aýa basseınin lastaýdyń negizgi úlesi (80-85%) munaı óndirý jáne munaı óńdeý kásiporyndarynyń úlesine tıedi. Kaspıı aımaǵynyń ekologııalyq jaǵdaıy atyraýlyqtardy qatty alańdatýda.
Sonymen qatar, elimizde 2020 jylǵa deıin kómirsýtegin óndirýdi 150 mıllıonǵa jetkizetin bolsaq, onyń jartysy Kaspıı teńizindegi Qashaǵan ken ornynan alynbaq. Bıylǵy jyly ADJIP-tiń Qarabatandaǵy munaı óńdeý kesheniniń qurylys-montaj jumysynyń aıaqtalýyna baılanysty, 9,5 myń adam jumystan qysqartylady, onyń 6,5 myńy – atyraýlyqtar. Osyǵan oraı mynadaı saýaldar týyndaıdy.
Birinshiden, bul jumyssyz qalǵandardyń taǵdyry ne bolmaq?
Ekinshiden, Kaspıı teńizi jaǵalaýynda ornalasqan eldi mekenderdiń, Atyraý qalasynyń ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartýda qandaı sharalar qolǵa alynyp otyr?
Úshinshiden, Soltústik Kaspıı kesheni Qashaǵan jobasynda 10 km-den astam tereńdikten alynatyn munaıdyń kúkirttiligi 25 paıyz, qysym 940 atmosfera, bul – Teńiz kesheninen 35 ese kóp degen sóz. Eger avarııalyq jaǵdaı týyndar bolsa, Kaspıı teńiziniń taǵdyry ne bolmaq?
Osy saýaldar salalyq mınıstrliktegilerdi beı-jaı qaldyrmaıdy ǵoı dep oılaımyn.
Uzaqqalı ELEÝBAEV, Májilis depýtaty.