KASPII TEŃIZINIŃ TAǴDYRY ALAŃDATADY

Elbasynyń Munaı jáne gaz mınıstrligin qurý jónindegi Jar­lyǵy der kezinde ýaqyt úrdisinen týyndaǵan oryndy sheshim boldy. Elimiz úshin qazirgi tańda munaı men gaz basty baılyǵymyz, res­pýblıka bıýdjetiniń basym bóligin osy sala toltyryp otyrǵandyqtan, sala jumysyna halqymyz úlken úmitpen qarap, úlken senim artady desem, artyq aıtpaǵan bolar edim. Bárimizge málim, Qazaqstan Respýb­lıkasynda kómirsýtekterdiń negizgi qorlary elimizdiń batys aımaqtarynda, onyń ishinde Atyraý oblysynda ornalasqan. Jalpy, kólemi 1 mlrd. tonna munaıdy qu­raı­tyn 75 ken orny bar, onyń ishinde qor kólemi 846 mln. ton­nany quraıtyn 39 ken orny óńdelý ústinde, 7 ken ornynda daıyndyq jumystary júrgizilýde, 24 ken orny barlaýǵa deıingi jumystar satysynda. Deı turǵanmen de, oblystyń aýa basseınin lastaýdyń negizgi úlesi (80-85%) munaı óndirý jáne munaı óńdeý kásiporyndarynyń úlesine tıedi. Kas­pıı aımaǵynyń ekolo­gııalyq jaǵ­daıy atyraýlyqtardy qatty alańdatýda. Sonymen qatar,   elimizde 2020 jylǵa deıin kómirsýtegin óndirýdi 150 mıllıonǵa jetkizetin bolsaq, onyń jartysy  Kaspıı teńizindegi Qashaǵan ken ornynan alynbaq. Bıylǵy jyly ADJIP-tiń  Qara­batandaǵy munaı óńdeý kesheniniń qurylys-montaj jumysynyń aıaqtalýyna baılanysty, 9,5 myń adam jumystan qysqartylady, onyń 6,5 myńy – atyraýlyqtar. Osyǵan oraı mynadaı saýaldar týyndaıdy. Birinshiden, bul jumyssyz qalǵan­dardyń taǵdyry ne bolmaq? Ekinshiden, Kaspıı teńizi jaǵa­laýynda ornalasqan eldi mekenderdiń,  Atyraý qalasynyń ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartýda qandaı sharalar qolǵa alynyp otyr? Úshinshiden, Soltústik Kaspıı kesheni Qashaǵan jobasynda 10 km-den astam tereńdikten alynatyn munaıdyń kúkirttiligi 25 paıyz, qysym 940 atmosfera, bul – Teńiz kesheninen 35 ese kóp degen sóz. Eger avarııalyq jaǵdaı týyndar bolsa, Kaspıı teńiziniń taǵdyry ne bolmaq? Osy saýaldar salalyq mınıstr­liktegilerdi beı-jaı qaldyrmaıdy ǵoı dep oılaımyn. Uzaqqalı ELEÝBAEV, Májilis depýtaty.