Qazaqstan • 18 Sáýir, 2022

Qadym zamanǵy qoljazbalar tanystyryldy

330 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Nıderlandtaǵy Leıden kitaphanasynan alynǵan Sáıf Saraıdyń «Gúlstany» (HIV ǵ.), Venadan tabylǵan Júsip Balasaǵunnyń «Qutty bilik» (HI ǵ.) dastanynyń kóshirmesi, Fransııadan alynǵan «Daftar Shyńǵys Nama» (Parıj tizimi), taǵy basqa qoljazbalar nemese olardyń kóshirmesi ótken aptanyń sońynda «Uly dala tarıhynyń jazba murasy» kórmesine qoıyldy. Arab, parsy, túrik, shaǵataı tilindegi qoljazbalar men sırek kitaptardyń qaı-qaısysy bolsyn ult mádenıetiniń altyn tamyry ispettes qundy dúnıeler.

Qadym zamanǵy qoljazbalar tanystyryldy

Elordadaǵy Ulttyq mýzeıde Máde­nıet jáne sport mınıstrligi Qol­jazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq orta­lyǵymen birlesip uıymdastyrǵan kór­meniń ashylýyna Mádenıet jáne sport mınıstri Dáýren Abaev, Par­lament Senaty men Májilisiniń depýtat­tary, Qazaqstandaǵy dıplomatııalyq mıs­sııa­l­ardyń basshylary men ókil­deri (Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, Túr­kııa, Iran), qoǵam, ǵylymı jáne sarap­ta­malyq qaýymdastyq, arhıvter, kitap­hanalar, mýzeılerdiń ókilderi qatysty.

Kórmege Qoljazbalar men sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynyń qorlarynda saqtalǵan ejelgi jazba eskertkishter, qoljazbalar men sırek kitaptar qoıyldy. Atap aıtqanda, VII ǵasyrda jazylǵan qasıetti Quran Kárim, Qoja Ahmet Iаsaýı, Nasr ıbn Muhammed Samarqandı, Mahbýbı, Ibn Hallıkan jáne taǵy basqa avtorlardyń shyǵarmalary. Uly dalamyzda Qypshaq, Qarahan, Altyn Orda dáýirlerinde hatqa túsip, álem jaýharlarynyń altyn júlgesine aınalǵan bul kóne týyndylar qazaq halqynyń tól mádenıetine jatatyn sırek qoljazbalar ekenin tanytý búgingideı jahandaný kezinde óte mańyzdy.

«Kóne jazba muralar tól máde­nıeti­miz ben tarıhymyzdy álemge áıgilep qana qoımaı, kópshilikke dáripteıdi. Ult rýhanııatyn odan ári nyǵaıtyp, jas urpaqtyń tarıhı sanasy tereńdeýine jol ashady. Osy rette biz Ulttyq mýzeıde qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵyndaǵy biregeı jazba derekterden arnaıy kórme uıymdastyryp otyrmyz. Maqsat – tarıhı muralardy keleshekpen baılanystyrý, elimizdiń sanǵasyrlyq tarıhyn aıqyndaıtyn baǵa jetpes muralaryn tanytý. Sonymen qatar ol dúnıelerdi ǵylymı aınalymǵa qosyp, ǵalymdar men zertteýshiler úshin qoljetimdi etý óte mańyzdy. Kór­me­de el tarıhyna qatysty birneshe ma­ńyzdy jazba qoıylǵan», dedi Mádenıet jáne sport mınıstri Dáýren Abaev kórmeniń ashylý saltanatynda.

Qadym zamandardan syr shertip qana qoımaı, tereń parasat, paıymnyń ozyq úlgilerin usynatyn qoljazbalyq jádigerler ultymyzdyń rýhanı, saıası, mádenı jáne tarıhı eskertkishteriniń qatarynan sanalady. Ulttyq mádenıetke ǵana emes, álemdik aqyl-oıdyń damýyna olja salǵan kóne muralar ǵylymnyń, bilimniń jáne mádenıettiń damýyna úlken áser etedi. Osy maqsatty kózdegen kórme barysynda tarıhı qoljazbalardy kópshilikke taratý baǵytynda jumys júrgiziledi. Nátıjesinde, jas ǵalym­darǵa bastapqy derekkózdermen jumys isteý múmkindigi týyp otyr.

«Mundaǵy Altyn Orda dáýiri áde­bıetine jatatyn Sáıf Saraı men Qu­tyb­ty qazaq jazba ádebıetiniń negizin qalaý­shy retinde tanýǵa bolady. О́ıtkeni Qutybtyń «Husyraý-Shyryny» nemese Sáıf Saraı eńbekteri shaǵataısha qypshaq tiliniń negizinde jazylǵan», deıdi Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynyń bas sarapshysy Almat Ábsalyqov.

«Uly dala tarıhynyń jazba mura­lary» atty kórmege Qaıyp hannyń túrik sultany II Ahmedke jazǵan hatynan úzin­di, sultan Kenesary, Jáńgir han, Aby­laı hannyń hattary jáne taǵy basqa qun­dy jádigerler qoıylǵan. Ulttyq mýzeı­degi kórmeni elorda jurtshylyǵy jyl sońyna deıin tamashalaı alady.