Qoǵam • 20 Sáýir, 2022

Káriz júıeleri tozyp tur

42 ret kórsetildi

Talaı jyldan beri kópshilik úshin kókeıkesti máselege aınalǵan óńirdegi shaıyndy sýlardyń jaǵdaıy áli rettelmeı keledi. Taraz qalasynan shyqqan qaldyq sýlar oblys ortalyǵymen irgeles jatqan Jambyl aýdanynyń aýmaǵyna jaıylýda. Onyń qolqany qapqan kúlimsi ısinen bul kúnde jergilikti jurtshylyq ta zárezap bolǵan.

Máselen, Taraz qalasynan Jam­byl aýdanynyń ortalyǵy Asa aýylyna qaraı ary-beri ótken jolaýshylar bul jaǵdaıdy jaqsy biledi. Qaladaǵy káriz júıeleriniń tozǵandyǵynan eki ortadaǵy birqatar aýyl turǵyndary zardap shegip otyr. Bul máseleni jergilikti jurtshylyq ta talaı ret kótergen. Tipti ákimderdiń esep be­rý jıyndarynda da bul óńirdegi kúr­deli máselelerdiń biri retinde jıi aıtylatyn. Biraq jaýaptylar máse­leni basshylyqqa alǵanymen, áıteýir túr­li sebeppen sheshimin tappady. Jer­gilikti jurtshylyqtyń janaı­qaıy bolyp kele jatqan máseleni ­jýyr­da oblys ákimi Nurjan Nurjigitov kó­terip, tıisti sala basshylaryna tapsyrma berdi. Endi bul máseleniń qalaı retteletinin ýaqyt kórsetedi.

Taraz qalasyndaǵy káriz júıe­leriniń qurylysy ótken ǵasyrdyń elýinshi jyldary bastalǵan. Odan beri jetpis jyldan astam ýaqyt ótti. Másele sol kúıi qalyp keledi. Tipti búginde kóptegen eldi mekenniń turǵyndary paıdalanyp otyrǵan qudyqtardaǵy sý sapasy eshbir sanıtarlyq talaptarǵa sáıkes kel­meıdi. Bul da turǵyndardyń densaý­lyǵyna qaýip tóndiretin jaıttyń biri. Sonymen qatar káriz sýlaryn tazalaý qondyrǵysy elimiz boıynsha Taraz qalasynda ǵana joq eken. Al ýaqyt ótken saıyn qaladan shyqqan qaldyq sýlar Jambyl aýdanynyń aýmaǵyna jaıylyp, turǵyndardyń jaıly ómir súrýine kedergi keltirýde.

«Qalanyń qaldyq sýlary Jambyl aýdany, Qostóbe aýylynyń mańynda ornalasqan kólemi 197,07 gektardy quraıtyn súzgi alqabyna tógiledi. Qazirgi tańda qaladan alqapqa káriz júıeleri arqyly qabyldanyp jatqan qaldyq sý kólemi táýligine 65-70 myń tekshe metr bolsa, kóktemgi jáne kúzgi jaýyn-shashyn kezinde aǵyp kelip jatqan sý kólemi táýligine 100-120 myń tekshe metrdi qurap otyr. Aýmaqtaǵy Jambyl aýdanyna qarasty Birle­sý-Eńbek, Qostóbe, О́rnek, Ernazar, Tastóbe eldi mekenderinde qudyqtan alynǵan sý sapasy eshbir sanıtarlyq talapqa sáıkes kelmeıdi. Sondaı-aq sońǵy jyldary súzgi alqaptyń mańyndaǵy aýyl sharýashylyǵyna paıdalanyp otyrǵan jerlerde jer­asty sýlarynyń deńgeıi kóterilip, batpaqqa aınalýda», deıdi Taraz qalasynyń ákimi Erjan Jylqybaev.

Bul rette shahar basshysy ózekti máseleni sheshý úshin óńirdi shuǵyl túrde tehnogendik apattaǵy tótenshe jaǵdaı aýmaǵy retinde qabyldap, apattyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan is-sharalar júrgizý qajet ekenin aıtady.

Shynynda da, tozyǵy jetken káriz júıeleriniń jaǵdaıy aımaqtaǵy kúrdeli máseleniń biri. Aýyl turǵyn­darynyń sanıtarlyq talapqa saı kelmeıtin sý ishýi, aýanyń lastanýy, bári de úlken qater ekeni anyq. Degenmen atalǵan máseleni sheshý úshin óńirde tıisti sala basshy­la­ry áreket etip jatqanyn da jet­kizdi. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Jarylqasyn Aıtaqovtyń aıtýynsha, bıyl oblys ortalyǵyna káriz sýlaryn tazartý qondyrǵysyn salý boıynsha elimizdiń Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mı­nıs­trligi respýblıkalyq bıýdjetten beriletin nysanaly transfertter ese­binen Taraz qalasynda kárizdik ta­zartý qurylysyn salý jobasyn iske asyrý jónindegi «Jol kartasy» ázir­lenipti. Sondaı-aq ol 2018 jyly atalǵan másele boıynsha tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizde­me daıyndalǵanyn, endi sol qujatty qaıta qarap, jobalyq-smetalyq qu­jat ázirleý men memlekettik sarap­tama qorytyndysyn alý qajet eke­nin aıtty. Eger jobalyq-smetalyq qujat daıyndalǵan jaǵdaıda jobany iske asyrý úshin Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mı­nıs­trligine bıýdjettik ótinim berý kóz­delgen. Al qurylys jumystary 2024-2026 jyldarǵa josparlanǵan. Sonymen qatar oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Qudaıbergen Qorǵanbaev­tyń aıtýynsha, respýblıka kóleminde káriz tazartý ımarattaryn salýdy ha­lyqaralyq qarjy uıymdarynyń qar­jysyna iske asyrý týraly sheshim qabyldanyp, 53 qalanyń tizimine Taraz, Shý, Qarataý, Jańatas qalalary da engizilgen eken.

Bul másele bıyl ǵana kóterilip otyrǵan joq. Áýlıeata óńirin bas­qarǵan ákimderdiń bári de atalǵan jaıdan habardar bolatyn. Tipti máseleni sheshý úshin talaı ret talpynys ta bolǵan. Alaıda jurtshylyqtan sú­ıinshi suraýdyń sáti túspegen. Osy máselege baılanysty ótken jıynda da oblys ákimi Nurjan Nurjigitov atalǵan máseleniń mańyzdy ekenin jáne turǵyndardyń talaı jyldan beri kóterip kele jatqanyn, al­daǵy ýaqytta sheshilmese munyń kúr­deli máselege aınalatynyn es­kert­ken. Tipti uzaqqa sozylatyn qu­jat ázirleý jumystaryn kút­peı, máseleni tez arada sheshý jol­da­ryn qarastyrý kerektigin de aıtqan. Rasynda da, mundaıda qujat ázirleý jumystarynyń kóp ýaqyt alatyny belgili. Qazirgi kezde Taraz qalasynyń qoldanystaǵy súzý alańdarynyń tolýyna baılanysty qosymsha kar­ta­lardyń qurylysyna 20 gektar jer te­limi alynypty. Endi jumysty jedeldetý úshin tıisti zerdeleý júrgizilse, bul da kópten beri kele jatqan kúrdeli máseleni sheshýge degen oń qadamnyń biri bolatyn edi.

 

Jambyl oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Keshe

Aqjaınaq astana

Elorda • Keshe

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Keshe

Dımash pen Djekson

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar