Referendým • 19 Mamyr, 2022

Halyq belsendi bolýy kerek

502 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń pikirtalas alańynda Sarap eksperttik klýbynyń músheleri «Konstıtýsııalyq referendým – jalpyhalyqtyq daýys» taqyryby tóńireginde oı-pikirlerin ortaǵa saldy.

Halyq belsendi bolýy kerek

Klýb múshelerimen birge qoǵam qaırat­kerleri, saıasattanýshylar referen­dýmǵa qatysty mańyzdy máselelerdi kóterip, jalpyhalyqtyq daýys berý eldiń saıası júıesine qalaı áser etetinin talqylap, oı jarystyrdy.

Is-sharany «Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ basqarma tóraǵa­sy Qazybek Maıgeldınov júrgizdi. «Referen­dým azamattardyń memlekettik basqarý­ǵa neǵurlym keń qatysýyn kózdeı­tin, halyqtyń qoldaýymen elimizdiń jańa saıası júıege kóshýine barynsha yqpal etýge baǵyttalǵan», dedi ol óz sózinde.

Jýrnalıst, Amanat partııasy saıası bıýrosynyń múshesi Maqsat Tolyqbaı Jańa Qazaqstan uranynyń kún tártibinen túspeı turǵanyn, alaıda bul bastamanyń aldymen zań, qujat júzinde sóıleý kerektigin alǵa tartty.

«Qoǵam naqty qadamdardy kútedi. Sondyqtan referendým bılik úshin emes, aldymen halyq úshin kerek. Referen­dým­ǵa barǵanda aqparat bilip barý mańyzdy. Sebebi, Konstıtýsııanyń 33 baby­na tolyqtyrýlar engizilmek, biraq erteń daýys bererde osy ózgeristerdi qol­daısyń ba degen suraqqa «ıá» jáne «joq» degen eki jaýap qana bolady. Búgin­de referendým boıynsha túsinikti til­men jazylǵan qysqasha beınerolık­ter áleýmettik jelilerde jaqsy pikirler jınaýda. Túsindirý jumystary boıynsha áleýmettik jelilerdiń de múmkindigin paıdalanǵan durys», dep referendýmnyń ótýi qoǵam úshin mańyzdy ekenin atap ótti. Saıasattanýshy Islam Kýraev: «Refe­rendýmǵa halyq qatysý úshin, olarǵa úgit-nasıhat júrgizý kerek. Sarapshylar qaýymdastyǵy referendýmda daýys berý­ge shaqyra otyryp, halyqqa bul múm­kin­diktiń ne beretini týraly ashyp aıtýy qa­jet. Sonda halyq referendýmǵa barady. Halyqqa qarapaıym tilmen túsindirý óte mańyzdy» dedi.

Al Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasy Ákimshilik basqarý departamentiniń dırektory Janat Chýkeev referendým elimiz úshin irgeli ózgeristerge jol ashady dep sanaıdy. «Konstıtýsııalyq reforma – qoǵamdy demokratııalandyrýdyń shynaıy qadamy. Bul referendým sýperprezıdenttik modelden Parlamenttiń rólin kú­sheı­tý, halyqtyń eldi basqarýǵa qaty­sýyn keńeıtý, azamattardyń quqyq­taryn qorǵaýdyń konstıtýsııalyq tetikterin kúsheıtý sııaqty irgeli ózgeristerge jol ashady», dedi sarapshy. Sonymen qatar «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qorynyń resmı ókili, jýrnalıst Áıgerim Esenáli «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń kórinisi referendým ekendigin aıtty.

«Jańa Qazaqstan degenimiz – ádilet­tilik erejeleri qalyptasqan qoǵamy bar mem­leket. 2019 jyly alǵash sóz etken «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń ómirdegi, prak­tı­kalyq kórinisteriniń biri – referen­dým. Árbir azamattyń memlekettik qury­lym­nyń, reformalardyń, damý mehanızm­deri­niń bir bólshegi, qozǵaýshy kúshi retin­de jaýap­kershiligin arttyrýda úlesi zor tarı­hı prosess oń nátıjelerge bastaıtynyna seneıik», dep atap ótti qordyń res­mı ókili. «Elimizdiń árbir azamaty saıa­sı reformalarǵa qatysýy tıis. Referen­dýmnyń maqsaty da sol, memleket azamattardan quralady, referendým halyq únin estý jolyndaǵy tıisti mehanızm», dedi Elbasy Akademııasy jobalyq keńesiniń basshysy Bolat Buharbaı.

Otyrysqa qatysýshylar referendýmdy ótkizý ıdeıasyn qoldap, Konstıtýsııaǵa engiziletin túzetýler jobasy saıası ınstıtýttardyń qurylymdyq qaıta qurýlaryn qamtıtynyn atap ótti. Is-shara Referendýmdy qoǵamdyq qoldaý respýblıkalyq shtabynyń qoldaýymen ótkizildi.

Sońǵy jańalyqtar