Túrki dúnıesiniń terezesi

Jaqynda Astanadaǵy Túrki akademııasynda elimizdiń bir top belgili ǵalymdary jáne qoǵam qaıratkerleri basqosyp, aqtaryla aqjarqyn suhbat qurdy. Túriktaný salasyndaǵy ózekti máselelerdi kóterip, ózara talqyǵa saldy. Jalpy, Túrki akademııasynyń jumystarymen etene tanysyp, onyń álemdik deńgeıdegi biregeı ǵylymı-zertteý ortalyǵyna aınalýy úshin aqyl-keńesterin qosty.  Qoǵam qaıratkerleri men kórnekti ǵalymdardy ǵylym qyzmetkerleri mere­kesimen quttyqtaǵan Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli akademııa jaıly tolymdy málimet berip, atqarylǵan jumystar jaıly qysqasha baıandady. Belgili túrkolog Myrzataı Joldasbekov: «Tikeleı Elbasynyń bastamasymen qurylǵan Túrki akademııasy qatardaǵy kóp ınstıtýttardyń biri bolyp qalmaı, óziniń jeke ásem ǵımaraty bar bedeldi halyqaralyq akademııaǵa aınalýy kerek», dedi. Onyń aıtýynsha, akademııa ǵylymmen ǵana shektelmeı, túrki halyqtaryn jaqyndastyra túsetin irgeli ortalyq bolýy tıis. Barsha túrkilerdiń jan-jaqqa enshi alyp taraǵanǵa deıingi ortaq tarıhyn jazý Túrki akademııasynyń jetekshiligimen júzege asýy kerek.Sonymen birge, ol «akademııanyń túrki halqy úshin búgingi kúni tún uıyqtamaı, kúndiz otyrmaı júrgenderge arnalǵan túrki áleminiń aıtsa aýyz tolardaı óz syılyǵy bolýy tıis» degen oıyn bildirdi. Tanymal ádebıettanýshy Seıit Qas­qabasov: «Qazir tórteýdiń túgel bolyp tur­ǵany kóńilge qýanysh syılaıdy. Aldaǵy ýaqytta altaý ala bolmaı, Túrki akademııasy shańyraǵy astynda birikse, eńserilmeıtin is bolmas edi», – dedi. Túrki áleminiń belgili zertteýshileriniń biri Ádil Ahmetov sheteldegi túrkologııalyq ortalyqtarmen baılanysty kúsheıtýdi usyndy. «Mysaly, Brıtanııa kitaphanasynda túrki dúnıesine qatysty qundy málimetter jatyr. Kembrıdj ýnıversıtetinde de túrkologııamen aınalysatyn bir ortalyq bar. Ol jerde de túrki álemine qatysty kóp qoljazbalar kezdesedi. Olarmen de baılanys ornatsańyzdar utylmaısyzdar», dedi. Al Parlament Májilisiniń depýtaty Aldan Smaıyl: «Túrki akademııasy álemdik túrkologtardyń teńdessiz ortalyǵyna aınalýy tıis», degen pikirin bildirdi. Akademııaǵa zerttegen jetistikterin mektep oqýlyqtaryna engizip, joǵary oqý oryndaryna arnaıy baǵdarlama retinde usynyp otyrǵany lázim. Depýtat sonymen qatar, akademııa janynan jalpy túrik muralaryn túrki tilderine aýdaratyn ortalyq ashyp, túrik halyqtarynyń ortaq ensıklopedııa­syn ázirleýdi usyndy. Budan soń Parlament Senatynyń depýtaty Nurlan Orazalın, belgili fılosof Ǵarıfolla Esim, Memleket tarıhy ınstıtýtynyń dırektory Búrkit Aıaǵan, tanymal túrkolog Qarjaýbaı Sartqojauly, ataqty arheolog ǵalym Zeınolla Samashev syndy zııalylar da óz pikirlerin ortaǵa saldy. Jıyn sońynda jaqynda 75 jasqa tolǵan belgili tarıhshy, professor Qoıshyǵara Salǵarauly túbi bir túrki halyqtarynyń tarıhyn zerdeleý jáne nasıhattaý jolyndaǵy kóp jylǵy eńbegi úshin Túrki akademııasynyń qurmet gramotasymen marapattaldy. Zııalylar Túrki akademııasynda budan bylaı jıi jınalyp, keleli suhbat jasap turýǵa kelisip tarasty. Dastan KENJALIN, «Egemen Qazaqstan».