Konferensııanyń ashylýynda ýnıversıtet rektory, akademık Erlan Sydyqov Abaı bastaǵan qazaq aqyndarynyń shyǵarmashylyǵyna yqpaly tıgen Dýlat Babataıulynyń jyrlary taǵylym men tárbıe mektebi ekenin jetkizdi.
«Qazaqtyń dúnıetanymyna tán otbasy tárbıesi, ulttyq salt-dástúrler Dýlat Babataıulynyń shyǵarmashylyǵynda kórinis tapqan. Aqyn sóz qudiretiniń, kórkem oılaý júıesiniń jańasha úlgisin pash etti. О́z dáýirinde ulttyń áleýmettik únin jetkizip, eldiń birligin jyrlady. Al qazirgideı almaǵaıyp zamanda ult birliginiń ózektiligi joǵary ekenin barshańyz bilesizder. Sondyqtan biz búgingi sharany Dýlat Babataıulynyń saf altyndaı jyrlaryn jas urpaqqa nasıhattaý úshin uıymdastyryp otyrmyz. Onyń órimdeı órilip, taspadaı taralǵan kórkem týyndylary qazaq ádebıeti tarıhynda temirqazyq juldyzdaı máńgi jarqyrap, ǵasyrdan ǵasyrǵa jalǵasyn taba beredi, – dedi ol.
Odan keıin Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi Baýyrjan Omaruly «Dýlat Babataıuly jáne zar zaman poezııasyndaǵy obrazdar júıesi» atty baıandamasynda aıtýly aqynnyń sóz órnegindegi kórkemdik týraly salmaqty sóz órbitti.
«Dýlat óleńderinde dáýirdi sıpattaıtyn «ker zaman», «azǵan zaman» tirkesteri qoldanylsa, Shortanbaı Qanaıuly keıin tutas bir aǵymdy sanaǵa sińirdi. Dýlattyń: «Osyndaı zaman kez boldy, Er degeniń ez boldy», dep túıindegen oıyn Kerderi Ábýbákir sol úlgi, sol mazmunmen «Zamanyń túgil el azdy, El ishinde er azdy», dep jalǵaıdy. Dáýir ahýaly, zaman ózgeristeri adam sanasyna, minez-qulqyna áser etpeı qoımaıdy. Mine, osy tusta zamanyna laıyq adamnyń psıhologııasy qalyptasa bastady. Muny zar zaman poezııasyndaǵy obrazdar galereıasynan kóremiz», dedi ǵalym.
Sondaı-aq keleli jıynda belgili ǵalymdar Shákir Ybyraev pen Tursyn Jurtbaı da azattyq jyrynyń aqtańgeriniń shyǵarmashylyǵy týraly parasatty oı qorytsa, belgili aqyn Nesipbek Aıtuly arqaly aqynnyń ádebıetimizde orny bólek ekendigin erekshelep aıtty. Sonymen birge basqa da ǵalymdar talanty tulǵanyń týyndylaryn jan-jaqty saraptaǵan baıandama jasady.
Mazmundy is-shara barysynda aqyn mereıtoıyna baılanysty konferensııa jumysyna joldaǵan Memlekettik hatshy Erlan Qarınniń quttyqtaý haty oqyldy. Sondaı-aq Amerıkada turatyn klassık jazýshy Muhtar Maǵaýın de konferensııa qatysýshylaryna hat joldapty. Onda: «Osy rette qazaqtyń úsh uly aqynyn bólip ataý kerek. Bular: Shortanbaı, Dýlat jáne Murat. Bul úsheýi de sol zamannyń ózinde qazaq halqynyń júreginen ózderine laıyqty oryn alǵan edi. Jattaldy, jalpy jurttyń kókeıinde bekidi. Murat sál keıinirek baspa betine shyqsa, Dýlat pen Shortanbaı sol HIH ǵasyrdyń ózinde-aq kitap bolyp áldeneshe qaıtara basyldy. Atap aıtaıyq, sarızm kezinde. Al orys otarshyldyǵynyń jańa kezeńi – keńestik qyzyl bılik tusynda Dýlat pen Shortanbaıǵa jáne Muratqa qatań tıym salynǵan edi. О́z halqyna jaý, kertartpa, zııankes dep jarııalandy. Áıtkenmen, halyq rýhyn múlde janyshtap, basyp ustaý múmkin emes. Bul azatker poezııa, onyń ishinde Dýlat shyǵarmalary da ártúrli jolmen tam-tumdap basylyp, qadarynsha zerttelip jatty. Al Qazaqstan táýelsizdik alǵan kezde burnaǵy barlyq sózge keńinen óris ashylǵan jáne keńinen zerttele bastady» jazylǵan.
Plenarlyq májilisten keıin konferensııa jumysy «Dýlat Babataıuly poezııasyndaǵy ulttyq murat taqyryby», «Dýlat Babataıuly tulǵasynyń zerttelýi jáne jańa izdenister» atty eki seksııa boıynsha jalǵasyn tapty.
