Is-sharaǵa moderatorlyq jasaǵan Ospan qajy Súleımenuly: «Aqmola oblysynyń Astrahan aýdanyna qarasty «Jańa Qulan» (qazirgi Kamyshenka aýylynyń) óńiriniń týmasy Saǵyndyq Jaılaýuly degen azamatty bir túnde tutqyndap, úıinen tabylǵan quran kitaptar, kózge túsken jazbalardy tegis órtep, qoldaryndaǵy bar qundy zattaryn keńestik jendetter tartyp alyp ketken edi», dep bastady sózin. «1931 jyly sol kezeńdegi saıasattyń kesirinen Saǵyndyq ımam «halyq jaýy» retinde tutqyndalǵany da málim. Artynda qalǵan eki inisi Saǵadat pen Saǵynaı, tórt qaryndasy Qadısha, Bıken, Aınajan, Dámet jáne jubaıy men balalarynyń bastan ótkizgen qıyndyqtaryn aıtyp jetkizý qıyn.
Saǵyndyq Jaılaýulynyń urpaqtary men 90 jyldan keıin kenje qaryndasy Dámet Jaılaýqyzynyń urpaqtary (jıen, jıensharlary) kóz aldaryńyzda tanysatyn bolady», dedi jıyn moderatory óz sózinde. Osylaısha, ǵasyrǵa jýyq ýaqyt bir-birin bilmegen týystar kitaphana tórinde tabysty. Is-sharaǵa qatysqan azamattar qasiretti jyldar salǵan jaranyń orny eshqashan jazylmaıtynyn aıtty.
«Aqmola óńirinen qasirettiń zardabyn shekken azamattar az emes. Evreı jurty jahandyq soǵysta mert bolǵan alty mıllıon azamatynan aıyrylǵanyn umytpaı, ǵalamnyń qaı túkpirinde júrse de, bir mınýt únsizdikpen ýaqytynda eske alady. Ahmet Baıtursynuly aıtqan alty mıllıon qazaqtyń teń jartysy keńestik júıe saıasatynyń qurbany boldy. Biz osyny udaıy jas urpaqtyń qaperine salyp otyrýymyz kerek», dedi konferensııada alǵash sóz alǵan Senat depýtaty Nurtóre Júsip. Budan soń sóz Alash ardaqtylarynyń rýhyna arnalyp quran baǵyshtaldy.
Keıinnen sóz sóılegen QMBD-nyń naıb múftıi Sansyzbaı Qurbanuly, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń dırektory Zııabek Qabyldınov, L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń professory Maqsat Alpysbes, zań ǵylymdarynyń kandıdaty Sabyr Qasymov bastaǵan ózge de azamattar saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna qatysty tarıhı derektermen bólisti.
«Búgingi konferensııanyń máni – halyqqa jasalǵan qııanatty qamtyp otyr. Kezinde ǵalymdar halyqty qyrǵan on alty memleketti ataǵan. Olar 100 mıllıonnan astam adamdy jer betinen joıǵan. Álgi on altynyń ishinde adam ómirin oıynshyqqa aınaldyrǵandardyń kósh basynda Keńes Odaǵy turǵan. Sol ókimettiń júrgizgen solaqaı saıasattyń kesirinen mıllıondaǵan adam baqılyq boldy. Soǵys saldarynan, ashtyqtan 61 mıllıon azamat kóz jumdy. Biz tarıhty eshqashan jadymyzdan shyǵarmaýymyz kerek. Myqty memleketterdiń arhıvi eshqashan jabylmaıdy. Nashar memleketter ǵana qylmysty jasyrady. Arhıvti 50-100 jylǵa jabatyn da solar. Qalaı bolǵan kúnde de biz qýǵyn-súrgin qurbandaryn jadymyzdan shyǵarmaýǵa tıispiz», dedi Maqsat Alpysbes óz oıymen bólisip.
Jıynda sóz sóılegen ózge de azamattar tarıhta qalǵan zulmatqa toly jyldardyń aqıqaty áli de ashyla túsetinin jetkizdi. Bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystar jalǵasyn taba beretinin de aıtty.
Esterińizge sala keteıik, is-sharany Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ǵylym komıtetiniń Memleket tarıhy ınstıtýty, L.N Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy, Nur-Sultan qalasy Bilim basqarmasyna qarasty Bilim berýdi jańǵyrtý ortalyǵy, «ALJIR» memorıaldy-mýzeı kesheni birlesip uıymdastyrdy.
