Ilgerileýge izashar qadamdar

О́ńirde ekonomıkalyq damýdyń alyn­ǵan asýlarynan alasarmaýdyń senimdi qadamdary jasalýda. Buǵan ústimizdegi jyldyń alǵashqy toqsanynda atqarylǵan jumystar berik negiz qalap otyr. Osy kezeńde ónerkásiptiń birqatar salalarynda serpindi damýdyń alǵysharttary jasalǵany aıqyndaldy. Oblys ákiminiń orynbasary Roza Kemalovanyń málimdeýinshe, bıylǵy jyldyń úsh aıynda 272,0 mlrd. teńgeniń ónerkásip ónimderi óndirilip, naqty kólem ındeksi 91,9 paıyzdy quraǵan. Jyl basynda «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» AQ munaı men gaz, «QazaqOılAqtóbe» munaı óndirýdi josparly túrde azaıtqanymen, aǵymdaǵy jyl sońyna deıin Aqtóbe ferroqorytpa zaýyty, «Qazkýper» JShS, «Aqtóbe rels arqaýy zaýyty» JShS sııaqty jańa­dan iske qosylǵan nysandar esebinen ónerkásiptiń ósý rezervteri barynsha paıdalanylady, sonyń esebinen 60 mıllıardtan astam teńgeniń ónimi óndiriledi dep kútilýde. Esepti merzimde  ken óndirý salasyna qaraǵanda óńdeýshi ónerkásiptiń anaǵurlym damý qarqyny baıqaldy. О́sim negizinen Indýstrııalandyrý kartasyna engizilgen jobalarǵa sáıkes paıda boldy. Sol arqyly 43,7 mlrd. teńgeniń ónimi shyǵaryldy. Birinshi toqsanda oblys ekonomıkasyna 62,0 mlrd. teńge ınves­tısııa tartylǵan. Bul ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 0,5 paıyzǵa kóp. Bıylǵy jylǵa tutastaı alǵanda Indýs­trııalandyrý kartasy jobalaryn júzege asyrý esebinen, sondaı-aq, shaǵyn jáne orta bıznes jobalaryn iske qosýdan byltyrǵy 496,0 mıllıardtan kem emes deńgeıde ınvestısııa tartý kútilýde. Oblysta qurylys jumystary qar­qyndy júrgizilýde. Bıylǵy birinshi toq­sanda 91,8 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Munyń ózi ótken jylǵy osy kezeńmen salystyrǵanda paı­dalanýǵa berilgen turǵyn úı alańy 23,5 paıyzǵa kóp degen sóz. Aýyl sharýashylyǵynda jalpy ónim óndirý 17,3 mıllıard teńge qurap otyr. Aldaǵy kezeńde aýyl sharýashylyǵy óndirisin ártaraptandyrýǵa, mal sharýashy­lyǵyn damytýǵa jáne aımaqtyń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa baılanysty jumystar jandandyryla túspek. О́ńirde tutynýshylardyń suranysy joǵary bolyp otyrǵany da baıqalady. Bólshek saýda aınalymy jyl basynan beri 7,1 paıyzǵa artqan. Júk aınalymy 12,0 paıyzǵa ósken. Syrtqy saýda aınalymynda da ilgerileýler bar. Import mólsherinde azaıý baıqalǵanymen, taýarlardy eksporttaý ósimge ıe. Oblysta shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa basa nazar aýdarylýda. Bul rette memleket tarapynan usynylyp otyrǵan múmkindikterdi paıdalanýdyń qaıtarymdy bola túskenin aıtý oryndy bolmaq. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda kóptegen sharýalar atqarylýda. Alaıda, birqatar aýdandarda shaǵyn kásiporyndar belsendiliginiń tómendep ketkenin jasyrýdyń da reti joq. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha 26 jobanyń 20-sy Aqtóbe qalasynyń enshisinde, al Muǵal­jar jáne Alǵa aýdandaryna eki jobadan tıesili bolsa, Yrǵyz jáne Shalqar aýdandarynyń úlesine bir-bir jobadan ǵana keledi. Qalǵan aýdandardan birde-bir joba túspegen. Azyq-túlik túrleriniń baǵasyn turaqtandyrý da turaqty nazarda ustalýda. «QazAgroMarketıng» AQ monıtorınginde ornalasqan azyq-túliktiń 64 túriniń 62 túri boıynsha Aqtóbedegi ónimder baǵasy respýblıkalyq deńgeıden aspaıdy. Aımaqtyń ekonomıkalyq áleýetiniń ósýimen turǵyndardyń áleýmettik hal-ahýaly da óse túsýde. Esepti kezeńde eńbekpen qamtý salasynda 2150 jumys orny quryldy, bul ótken jylǵy osy kezeńmen salystyrǵanda 101,1 paıyzdy qurady. Jumyspen qamtý qyzmeti arqyly 2013 jumyssyz eńbekpen qamtyldy, sondaı-aq, 1545 qoǵamdyq jumys orny uıymdastyryldy. Jumyssyzdyqty joıýǵa baǵyttalǵan sharalar da qaıtarymdy bola túsken. О́ńir ekonomıkasynyń ústimizdegi jyldyń alǵashqy toqsandaǵy damý qarqyny jańa tabystardan úmittendiredi. Qys qyspaǵynan qutylǵan aqtóbelikter jazdyń jaısań múmkindikterin paıdalana otyryp, eńbek ónimdiligin arttyrýǵa baǵyt ustaýda. Buǵan shaǵyn jáne orta bıznes nysandaryn tekserýge jyl aıaǵyna deıin moratorıı jarııalanýy da yqpal etýde. Alǵashqy toqsandaǵy qarqyndy eńbek yrǵaǵyn jal­ǵastyrýǵa jumylǵan kásiporyndar men shaǵyn jáne orta bıznes nysandarynyń qa­tary kún sanap óse túsýde. Qazirdiń ózinde josparly mejeden kórinýdiń alǵysharttary jasaldy deýge negiz bar. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan».  Aqtóbe oblysy.