Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Ranking sarapshylarynyń aıtýynsha, tehnologııalyq damýdyń taǵy bir mańyzdy faktory – tólem kartalaryn paıdalana otyryp, taýarlar men qyzmetterge aqy tóleý ınfraqurylymyn keńeıtý jáne kontaktisiz tólemderdiń tanymaldylyǵyn arttyrý. Eki jylda POS-termınaldar sany 3,5 ese kóbeıip, bıyl maýsymnyń sońynda 647 myń qurylǵyǵa jetken. POS-termınaldardyń 95 paıyzynan astamy kontaktisiz tólem fýnksııasymen jabdyqtalǵan. Qazir qazaqstandyq kásipkerler Apple Pay, Samsung Pay, Garmin Pay, QR-kod jáne byltyr jyl sońynan beri Google Pay-di belsendi qoldanyp júr.
«2021 jyldyń birinshi jarty jyldyǵynda qazaqstandyqtar Apple Pay jáne Samsung Pay-di paıdalaný arqyly 104 mlrd teńge somasyna 18,8 mln tranzaksııa jasaǵan. Bul kontaktisiz tólemder mobıldi telefon nemese aqyldy saǵattar kómegimen júzege asady. Mundaıdyń basty artyqshylyǵy – tólemniń qaýipsizdigi jáne qolaıly bolýy. Al Garmin Pay tehnologııasymen tólemdi tipti telefonsyz jasaýǵa da bolady. Barlyq tranzaksııa mobıldi banktik qosymshany engizý jáne paroldi (Face ID) engizýdiń qosymsha qajettiliginsiz «bir ret basý arqyly» lezde júzege asyrylady, qorǵanys qoldanbaly tehnologııalardyń ózi arqyly da, tólem júıeleriniń tehnologııalary arqyly da jumys isteıdi. Sondaı-aq Apple Pay, Samsung Pay, Garmin Pay jáne Google Pay sııaqty kontaktisiz tólemderdiń kómegimen ınternetke qosylmaı, tipti jeli nashar ustaıtyn jerde de tranzaksııalardy júzege asyra berýge bolady. Bul tutynýshylardyń múmkindikterin aıtarlyqtaı jeńildetedi jáne tólemdi yńǵaıly etedi», dep jazady sarapshylar.
2021 jyldyń alǵashqy alty aıynda OR-kodty qoldaný arqyly 1,3 trln teńge somasyna 192,8 mln tranzaksııa júzege asyrylǵan. Bul – onlaın-rejimde jasalǵan qolma-qolsyz tólemderdiń 26,4 paıyzy. Qazirgi ýaqytta eldegi 9 ekinshi deńgeıli banktiń klıentteri úshin – Apple Pay men Google Pay, al 6 banktiń tutynýshysy úshin Samsung Pay qoljetimdi. Taǵy 5 bank óz tutynýshylaryna QR-kodty qoldanýdy usynyp otyr. Osy úsh servısti de usynatyn 3 bank bar, olar – Halyk Bank, ForteBank jáne Jusan Bank. Sonymen qatar Garmin Pay tehnologııasyn qoldanýshylar arasynda Halyk Bank, ForteBank jáne Bank RBK bar.
«Bankter kontaktisiz tólem jasaý boıynsha tutynýshylardy da, bıznesti de yntalandyryp otyr. Ol úshin arnaıy usynystar, túrli aksııalar jasaıdy. Máselen, Halyk Bank POS-termınal arqyly kontaktisiz tólem jasaǵan tutynýshyǵa 1 paıyz bonýs beredi. Kaspi.kz QR-kodpen tólem jasaǵan klıentke 0,5 paıyz bonýs usynady. «Eýrazııalyq bank» kontaktisiz tólem úshin 2 paıyz bonýs berse, Bank RBK-da 1,5 paıyz keshbek bar», dep jazady Ranking.
Visa-nyń Ortalyq Azııa jáne Ázerbaıjan elderindegi óńirlik menedjeri Krıstına Dorosh otandyq Kapital basylymyna bergen suhbatynda sıfrly tólemniń damýyna kedergi bolyp otyrǵan eki negizgi faktordy aıtady.
«Birinshisi – qarjylyq saýattylyqtyń ártúrli deńgeıi. Saýattylyq qalada óte joǵary, al óńirler men shalǵaı eldi mekenderde óte baıaý taralyp jatyr. Mysaly, taýardy onlaın satyp alýdy, kommýnaldyq tólemdi mobıldi qosymsha arqyly tóleýdi adamdardyń barlyǵy bile bermeıdi. Osy faktor onlaın tólem damýyn tejep tur. Biraq biz óz tarapymyzdan óńir turǵyndaryna tehnologııalardy ıgerý boıynsha kómek beremiz. Ekinshi barer – ınfraqurylymnyń jetkilikti deńgeıde damymaýy. Nur-Sultan men Almatyda qolma-qolsyz tólem qabyldamaıtyn birde-bir saýda núktesi joq shyǵar. Al óńirlerde jaǵdaı basqasha. Alys aımaqtaǵy dúkenge tólem termınalyn ornatý bankter úshin ekonomıkalyq turǵydan asa tıimdi emes», deıdi sarapshy.
Eske salaıyq, sondaı tólem termınaldarynyń ornyn basatyn POS-termınaldar, joǵaryda atap ótkenimizdeı belsendi damyp jatyr. PwC Qazaqstan sarapshylarynyń málimeti boıynsha, 2021 jyly qolma-qolsyz tólem somasy 2019 jylmen salystyrǵanda 2,5 ese kóbeıgen. Smart Pay-di (QR, Apple Pay, Samsung Pay, Google Pay, Android Pay, Garmin Pay) qoldaný 33 ese artqan. Qazaqstan Qarjygerler qaýymdastyǵynyń deregine súıensek, qolma-qolsyz tólemderdiń 84 paıyzy onlaın júzege asyrylady.
Google Pay-di qazaqstandyqtar 2021 jyldyń sońynan bastap paıdalandy. Bul kontaktisiz tólem júıesi Visa jáne Mastercard kartalarymen jumys isteıdi. Emıtentteri – Halyk Bank, ForteBank, «Eýrazııalyq bank», Simply neobanki, «Hoým Kredıt Bank», Bank RBK, «Bank SentrKredıt», Jusan Bank.
