Bilim • 01 Qyrkúıek, 2022

Alǵashqy qońyraý syńǵyry

2682 ret kórsetildi

Búgin – mereke. Búgin – Bilim kúni. Qolyndaǵy bir tal gúlin dúrsildegen júregine jaqyn ustap mektepke aıańdaǵan búgingi ám burynǵy oqýshy bárimizdiń kóz aldymyzda. Emin-erkin, betperdesiz, karantındik shekteýsiz bastalǵan bıylǵy jańa oqý jylynyń taǵy bir ereksheligi bar.

Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»

Iá, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2022 jyldy «Balalar jyly» dep jarııalap, óskeleń urpaq memleketimizdiń jarqyn bolashaǵynyń kepili ekenin aıtqan bolatyn. Jáne osy bir ataýly jyldy jalań uran, merekelik sharalar emes, birinshi kezekte bılik tarapynan balalardy qorǵaý úshin densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qoldaý baǵytynda naqty ister qolǵa alynýy kerek ekenin atap ótken-di.

Jańa oqý jylyna – 80 jańa mektep

Oqý-aǵartý mınıstrligi jańa oqý jylynyń bastalýyna qaraı 80-ge jýyq jańa mektep ashylǵanyn habarlady. Jyl sońyna deıin barlyǵy 230-dan asa mektepti paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr. Bul týraly Oqý-aǵartý vıse-mınıstri Ǵanı Beısembaev: «Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha 2025 jyldyń sońyna deıin elimizde 1 myń mektep salynady. Byltyr 277 mektep paı­dalanýǵa berildi. Bıyl taǵy 230 mektepti ashý josparlanǵan. 1 qyr­kúıekke deıin 80 mektep ashyldy. Qa­zir jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, qalǵan mektepterdiń qurylysyn merziminde aıaqtaý úshin jumys júrgizip jatyrmyz.

Mektepterdi qarjylandyrý jáne onyń qurylysy zańdy túrde ákimdik­terdiń quzyrynda ekenin eske sala keteıik. Memlekettik satyp alýlar, jo­ba­lyq-smetalyq qujattardy daıyndaý, jer telimderin bólý, ınjener­lik ınfraqurylym, qurylys jáne iske qosý – jergilikti ákimdikterge júktel­gen osy úrdistiń barlyǵyn qarap, ońtaı­landyrý qajet. Qazir onymen arnaıy jumys toby aınalysyp jatyr. Ákim­dikterdiń mektep emes, úı salýǵa ruqsat berýi – bólek másele. Sonyń saldarynan qazirgi mektepter birden úsh aýysymǵa aınalady. Biz zań júzinde mundaı múmkindikti tolyǵymen joıýdy talap etemiz», dedi.

Elimizde ashylǵan jańa mekteptiń kópshiligi demografııalyq ósim belsendi jáne oqýshylar orny jetkiliksiz óńir­lerde salynyp jatyr. Bul Almaty, Aty­raý oblystary jáne Nur-Sultan, Almaty qala­lary. Taǵy 200-den asa mek­tep­te kúrdeli jóndeý jumystary aıaqtalýǵa jaqyn.

Qazaq synybyn tańdaǵandar kóp

Bıylǵy oqý jylynda 400 myń ba­laǵa alǵashqy qońyraý soǵylyp, 1-sy­nypqa barady. Oqý-aǵartý mınıs­tr­ligi taratqan aqparatqa súıensek, óti­nish berýshilerdiń 70%-dan kóbi qazaq sy­nybyn, ıaǵnı memlekettik tilde oqý­dy tańdady. Bul týraly atal­ǵan vedom­stvoǵa qarasty Mektepke de­ıingi jáne orta bilim komıtetiniń tór­aǵasy Gúlmıra Kárimova: «Birinshi synyp oqýshylarynyń basym bóligi Abaı, Shyǵys Qazaqstan, Batys Qazaq­stan, Qostanaı jáne Qaraǵandy oblystarynda, sondaı-aq Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynda baıqalady. Balalardy qazaq tilinde oqytatyn synyptarmen qamtýdyń jo­ǵary kórsetkishi Qyzylorda (89,6%), Ulytaý (86,6%), Mańǵystaý (86,2%), Jambyl (80,4%) oblystarynda bolyp otyr», dedi.

Mınıstrliktiń málimdeýinshe, ata-analarǵa yńǵaıly bolý úshin ótinishterdi qabyldaý tártibi avtomattandyrylǵan. Sondaǵy nátıje boıynsha ótinishterdiń 80%-y elektrondy formatta berildi. Dese de ata-analar qujattardy dástúrli formatta da tapsyra aldy.

1-synyp oqýshylaryna arnal­ǵan oqý baǵdarlamasyndaǵy ózgeris­terge kelsek, osyǵan deıin de habarla­ǵanymyzdaı, qazaq tilinde bilim alatyn synyptardaǵy balalar tek qazaq tilin pán retinde oqıdy, orys tili 2-synyptan, aǵylshyn tili 3-synyptan bastap qosylady. Al orys tilinde bilim alatyn oqýshylar 1-synypta qazaq tili men orys tilin oqıdy, aǵylshyn tili 3-synyptan qosylady. Sondaı-aq 1-synyptarda «Kórkem eńbek» pániniń ornyna «Eńbekke baýlý» jáne «Beıneleý óneri» júrgiziledi. Aıtpaqshy, mınıstrlik Qazaqstandaǵy barlyq oqý oshaǵyna shahmat pánin fakýltatıv retinde bas­taýysh synyptarǵa engizýdi usyndy, alaıda ázirge mindetti pán emes.

Mektep formasynda ózgeris joq

Oqý baǵdarlamasynda ózgerister bolǵanymen, mektep formasyna qo­ıy­latyn talaptar ózgerissiz qaldy. Byl­­­tyrǵydaı zańnamalyq normalar qoldanylady. Iаǵnı oqýshylar buryn satyp alǵan nemese daıyndaǵan formamen mektepke erkin kele alady. Jaýapty mınıstrlikke ata-analardan keıbir mektepterde mektep formasyna qoıylatyn talaptar, ıaǵnı tús, kıim dızaıny boıynsha talaptar naqty jetkizýshilerge nemese óndirýshilerge sáıkes jasalǵany týraly shaǵymdar túsken. Osyǵan baılanysty keıbir óńirlerde bilim basqarmalary ata-analar qaýymdastyǵymen, qamqorshylyq keńesterimen kelisip, ár mektep óz talap­taryn qoımaýy úshin óńirde bir­yń­ǵaı tústi engizdi.

Biraq Mektepke deıingi jáne orta bilim komıtetiniń tóraǵasy Gúlmıra Kárimovanyń aıtýynsha, biryńǵaı tústi engizý balalardy burynǵy mektep formasyn kııýden shektemeıdi.

«Ata-analardyń nazaryn talap­tar­dyń ózgermegenine aýdarǵymyz kele­di. Mysaly, eger oqýshy mektepke satyp alynǵan nemese buryn sol mek­teptiń qamqorshylyq keńesi bekit­ken aǵa-ápkelerinen qalǵan formany kıip kele alady. Ata-analardyń ótinishinen keıin birneshe bilim basqar­masy qamqorshylyq keńestermen birle­sip, oblys boıynsha mektep for­ma­synyń birkelki túsin belgileýge sheshim qabyldady. Barlyǵy qoıý kók tústi tańdady. Biraq bul balalardy shektemeıdi, ıaǵnı olar burynnan bar mektep formasymen kele alady. Oblys boıynsha mektep formasynyń biryńǵaı túsin belgileý qoljetimdi formany (naryqta nemese dúkende) satyp alýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq oqý jylyna deıin ataýly áleýmettik kómek alatyn nemese jan basyna shaq­qandaǵy ortasha tabysy eń tómengi kún­kóris deńgeıinen tómen, jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan, tótenshe jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasylardan shyqqan 418 myń balaǵa kómek berilgenin atap ótemin. Olarǵa mektep formasy men keńse taýarlaryn satyp alý úshin «Jalpyǵa mindetti bilim berý» qorynan qoldaý kórsetildi», dedi G.Kárimova.

Sońǵy jańalyqtar

Muz qursanǵan Ekibastuz

Aımaqtar • Búgin, 21:12

Úmit sáýlesi

Saıasat • Búgin, 21:11

Ult saýlyǵy – uly baılyq

Saıasat • Búgin, 21:09

Sábıdiń ómirin saqtap qaldy

Aımaqtar • Búgin, 21:02

Qataıǵan júrekti jibitetin eriktiler

Aımaqtar • Búgin, 21:01

Teatr baǵytyn talǵam anyqtaıdy

Teatr • Búgin, 20:59

Túrlengen temekiniń bári zııan

Medısına • Búgin, 20:58

MÁMS: Baıbalam salýdyń qajeti joq

Suhbat • Búgin, 20:55

Sańlaqtyń sońǵy samǵaýy

Qazaqstan • Búgin, 20:50

Kitap kókjıegi keńeıip keledi

Rýhanııat • Búgin, 20:41

Álem chempıonaty: Derek pen dáıek

Fýtbol • Búgin, 20:37

«Nemis máshınesi» jolda qaldy

Fýtbol • Búgin, 20:36

Stýdenttik teatr festıvali

Teatr • Búgin, 20:34

«Kúmbirle kúıim, elimde!»

Aımaqtar • Búgin, 20:28

Túrkistanda 200-deı úı jylýsyz qaldy

Aımaqtar • Búgin, 18:15

Uqsas jańalyqtar