L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıteti qabyrǵasynda atalǵan bilim ordasynyń janyndaǵy «Alash» ǵylymı-zertteý ınstıtýty men «Aq jol» demokratııalyq partııasy birlesip uıymdastyrǵan «Alash Respýblıkasynyń 105 jyldyǵy jáne Qazaq Konstıtýsııasynyń qaınar kózderi: jańa derekkózder, zertteýdiń máseleleri men bolashaǵy» taqyrybynda halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti.
Jıynǵa qatysýshylar «Alash» ıdeıasy jaıly óz oıyn ortaǵa saldy. Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń prorektory, alashtanýshy ǵalym Dıhan Qamzabekuly tarıhymyzdy túgendeıtin ýaqyt jetkenin aıtty. «Osy ýaqytqa deıin sóz talastyryp keldik. Ádiletti Qazaqstanǵa qadam basqannan keıin urpaqtar sabaqtastyǵyn jalǵap, naqty tujyrymdamalar men zertteýler arqyly tarıhymyzdy aıshyqtaı túsý kerek», dedi.
Uly dalanyń tarıhyn ejelgi dáýirden bastap qazirge deıin zertteýdi odan ári jalǵastyrýǵa erekshe nazar aýdarý qajettiligi týraly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Táýelsizdik bárinen qymbat» baǵdarlamalyq maqalasynda aıtylǵan bolatyn. Atalǵan maqalada kóterilgen mindetterdi júzege asyrý maqsatynda Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty «Qazaqstan tarıhy ejelgi dáýirden búgingi kúnge deıin» atty 7 tomdyq irgeli ǵylymı eńbekti ázirleýdi bastap ketti. Atalǵan ınstıtýttyń dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Zııabek Qabyldınov qundy eńbekti qurastyrýǵa 400-ge jýyq maman tartylǵanyn aıtty. Tipti bul iske alys sheteldegi ǵalymdar da atsalyspaq. Bas-aıaǵy 2,5 jyldyń ishinde qundy eńbek jaryqqa shyǵady dep kútilýde. Bul eńbekte Álıhan Bókeıhan, Ahmet Baıtursynuly sııaqty «Alash» zııalylaryna jeke-jeke paragraftar arnalmaq.
«Aq jol» demokratııalyq partııasynyń tóraǵasy Azat Perýashov «Alash» partııasynyń murasyn zertteý bir bólek, zııaly qaýym usynǵan ıdeıalardy zaman aǵymyna qaraı ıkemdelip, júzege asýǵa tıis degen oıyn ortaǵa saldy. «Bizge ózge ıdeıa qajet emes. Odan artyq ta taba almaısyz. Bul – tutas ulttyń ıdeıasy», dedi ol.
Konferensııaǵa Japonııadan onlaın baılanysqa shyqqan Hokkaıdo ýnıversıtetiniń slavıan-eýrazııalyq zertteýler ortalyǵynyń dırektory Ýıama Tomohıko Alash zııalylary men Japonııa arasyndaǵy baılanystyń tek boljam emes shyndyq bolǵanyn aıǵaqtaıtyn derekterdi jarııa etti. Naqtylasaq, 1919 jyly Raıymjan Mársekov japon úkimetine hat jazyp, Alashorda úkimetin tanýdy, moıyndaýdy suraǵan, jas qazaq memleketine kómek berýin ótingen. Japondyq tarıhshy atap ótkenindeı, Mársekov óz sózinde sol kezde Alashorda ókilderinen bólek Japonııamen kelissóz júrgizip jatqan Kolchak úkimetin birde-bir ret atamaǵan jáne Alashordanyń qyzmetin derbes organ retinde sıpattap otyrǵan. Bul jaıynda uzaq jazýǵa bolady. Búginde japondyq tarıhshy tarıhı qujatty qazaq tiline aýdaryp jatqan kórinedi. Bul – «Alash» murasynyń jańa paraǵy ashyldy degen sóz!
