Jarasqan Ábdiráshtiń «Kúzi» mektepke asyqqan balanyń kóńil kúıimen beriledi.
«Alaqaı-aý!
Alaqaı!
Alaqaı-aý!
Alaqaı!
Budan bylaı men endi
Emespin jaı «Balaqaı!»
Osydan da kólemdi
Oqı alam óleńdi...
Bardym búgin mektepke,
«Oqýshymyn!» men endi!».
Atalǵan óleńdi oqyp otyryp adamnyń bir sáttik qýanyshynyń ózi myń kúndik baqytqa teń ekenin, tipti odan da qymbat bolaryn baǵamdaısyz. Mundaı kóńil kúıdi bir túsinse, aqyndar ǵana túsinetin shyǵar degen oıǵa qamalasyz.
Al Tabyldy Dosymov kúzdi shekaradan kezdestiredi. Sol úshin de onyń óleńiniń aty «Shekaradaǵy kúz».
«Japyraqtar...,
Jelge ushqan japyraqtar,
Saǵynyshty soldattyń hatyn ap bar.
Márt tabıǵat bildirip kúz kelgenin,
Jer betine jiberip jatyr aqpar.
Jaýady japyraqtar...
Jasyl baqty, jaıqalǵan daladaǵy,
Sursyz álem keledi tonaǵaly.
Kúzdiń qońyr belgisin shekaradan,
О́tkizbeýge soldattyń joq amaly.
Tolǵatady dúnıe, tolǵatady,
Muńǵa toly nelikten soldat áni?!
Tabıǵattyń kıip ap sur shınelin,
Bir qońyr kúz keledi Jerge taǵy...».
Iá, Tabyldy Dosymov aıtqan sol kúz keldi. Taǵy sol sur shınelimen. Aınalasyna qaraıdy, barlaıdy, jazdan qalǵan jaıdary kóńil kúıge ózgeshe reńk bergisi keledi. «Kúz – árbir japyraq gúl bolatyn ekinshi kóktem» deıdi danyshpandar. Bul da onyń baǵasyn arttyrǵan sózdiń biri.
Aqyn Svetqalı Nurjannyń kúzin oqylyq. О́leńniń nyspy «Kúz ańqyǵan» dep atalady.
«Aı astynda balqıdy bozań qyrym,
Jupar lepti ańqytyp tozań nuryn.
Altyn saǵat baılanǵan nur shynjyrǵa,
Aıdyń kúmis tilinen, jyr, syńǵyrla.
Aq azýly aıazǵa ne mursha bar?
Júre turshy janymda, qońyr samal.
Qońyr samal qaǵady qońyraýyn,
Qońyr bozdaq muńǵa uıa omyraýym.
Tereńimdi terbeıdi bir maısa kúı,
Turǵan syndy jyr oqyp Syrbaı, Saǵı.
Kúı sóıleıdi. Men qalaı buzam kúıdi?
Shı sóıleıdi... Deminen kúz ańqıdy».
Aqyn úshin kúzdiń ár demi jyrdyń lebi ispetti. Onyń burqaǵy, tańy men keshi, túni men kúni jyr týdyrýǵa bir sebep. Tipti mezgildiń ózi Svetqalı aqynǵa óleń jazyp berip otyrǵandaı. Sosyn aqyn bul óleńin «Kózim jetip kúzdiń de ótkenine, Abaı shaldyń tyǵylam shekpenine», dep aıaqtaıdy.
Aqyn Qastek Baıanbaı úshin kúz sary boıaýdan turady.
«Sıpap ótken samalǵa
Terbeledi sary alma.
Sholyp edim baqshany,
Qaýyn bitken sap-sary.
Kórinedi shalǵaıdan
Bel-belester sarǵaıǵan.
Jarqyraǵan,
Jaınaǵan
Sary boıaý aınalam.
Jomart kúzdiń boıaýy
Dál osyndaı bolady».
Balalarǵa arnalǵan keremet týyndylardyń avtory Qastek aqynnyń kúzgi jyry jasóspirimderdiń tiline, jas ereksheligine saı jazylǵanyn birden ańǵaramyz. Baıaǵy kúz bala qııalynda, jyr tilinde erekshelenip tur.
Meıli qaı aqyn qalaı jyrlasa da, kúzdiń keıpin, beınesin tógilte jyrlaı aldy. Ana jerge qaraı qulap jatqan sansyz japyraqtar tasqyny shabytty aqyndardyń oıynan úzilgen jyr shýmaqtary sııaqty. Al ony lezde aq qaǵazǵa túsire qoıý aqynnyń sheberligine baılanysty. Taǵy da bir kúz keldi. Aqyndar qandaı jyr jazar eken?!
