S&P: Kiriske kedergi kóp

«Bizdiń kózqarasymyz boıynsha, Reseı túsiniksiz geosaıası ahýal kezinde Qazaqstanǵa nemese Ýkraınany qoldap otyrǵan Eýropa elderine áser etý tetigine ıe bolý úshin, ne bolmasa qazaqstandyq munaı aktıvterinde úlesi bar batys kompanııalaryna (Qazaqstandaǵy munaı qubyry men munaı ken oryndarynyń aksıonerlerine Chevron, ExxonMobil, Shell jáne TotalEnergies kiredi) zııan keltirý úshin qubyr jelisi boıynsha munaı jetkizýdi toqtatyp tastaýy yq­tımal. Bul jaǵdaıda qubyrdyń ju­my­syndaǵy úzilister Reseı men Qa­zaqstan arasyndaǵy qarym-qatynasqa baı­lanysty bolmaýy múmkin, biraq soǵan qa­ramastan, oǵan zııan keltirýi múmkin», delinedi agenttik habarlamasynda.

Sondaı-aq olar soǵys kesirinen ınflıasııa joǵary deńgeıge jetetinin, al bıýdjettik shoǵyrlandyrý qarqyny báseńdeıtinin aıtady.

«Qaryz alýdyń ósýine baılanysty 2022 jyldan bastap Úkimettiń boryshtyq mindettemeleri onyń ótimdi aktıvterinen sál asyp ketedi.

«Sonymen birge paıyzdyq mólsher­le­me­lerdiń ósýi jáne ishki qaryz emıssııasyna táýeldilik jaǵdaıynda memlekettik qaryz alý quny ósedi. Bizdiń boljamdarymyz boıynsha, 2022-2025 jyldary qaryzǵa qyzmet kórsetýge jumsalǵan shyǵystardyń úlesi bıýdjet kiristeriniń ortasha eseppen 9,8 paıyzyn quraıdy», deıdi agenttik sarapshylary.

Qazaqstan qaryz ósimin báseńdetse, orta merzimdi fıskaldy boljam jaq­sarsa, boryshqa qyzmet kórsetý jáne óteý shyǵyndary tómendese, Úki­met shıki­zattyq emes kirister bazasyn aıtar­lyq­taı ulǵaıtsa nemese shyǵyn­dar­dy qysqartsa ǵana agenttik elimizdiń derbes reıtıngin qaıtadan «Turaqtyǵa» aýystyrýy múmkin.

«Bazalyq mólsherlemeniń shamadan tys ósýine baılanysty bıýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrý úshin qaryz alý quny da ósti. Bul týraly biz jáne Qarjy mınıstrligi kóktemde aıtqan bolatynbyz. Nátıjesinde, biz ınflıasııany tómendetýdiń ornyna nesıelik reıtıngtiń nasharlaýyna ıe boldyq. Bul qaryz alý qunynyń odan da kóp ósýine, ınvestorlardyń qashýyna jáne teńgeniń quldyraýyna ákelýi múmkin jáne bul ınflıasııa ósimine áser etedi. Osylaısha, bazalyq mólsherlemeniń ósýi ınflıasııany tómendetpeı, kerisinshe ósirdi», deıdi qarjyger Andreı Chebotarev.

Telegramdaǵy RiskTakersKZ kanaly «S&P anyqtaǵan táýekelderge súıene otyryp, bul Qazaqstannyń ekonomıkasyn ártaraptandyrý men eksportynyń sátsizdiginiń, sondaı-aq resýrstardy tym sheber paıdalana almaýynyń taǵy bir kórinisi dep qorytyndy jasaýǵa bolady», dep jazady.

«Bizdiń boljamymyzsha, S&P kelesi jyly jańa fıskaldyq erejeni engizýge kúmán keltiredi, bul Úkimettiń tómen fıskaldyq tártibin taǵy bir ret rastaıdy. Qazaqstan «alypsatarlyq» reıtıngke barynsha jaqyn. Bul Úkimettiń qate sharalardy jalǵastyryp jatqanyn bildiredi. Prezıdent reıtıngtiń nasharlaýyna baǵa berip, mınıstrler kabınetimen fıskaldyq tártiptiń mańyzdylyǵy men naqty reformalardyń qajettiligi týraly profılaktıkalyq áńgime júrgizedi dep senemiz», dep jazady kanal sarapshylary.

ENERGY_MONITOR kanaly bolsa, el bıligi KTK boıynsha qazaqstandyq munaı tranzıtiniń stavkasyn qaıta qa­raýy kerek dep sanaıdy.

«S&P reıtıngtiń tómendeýin eks­porttyń 80 paıyzyn kóterip otyrǵan KTK qubyr jelisimen baılanystyrady jáne atalǵan qubyrdyń osal qyzmet etip otyrǵanyn atap ótedi. El ekonomıkasy qazirdiń ózinde osy munaı qubyrynan zardap shegip otyrǵandyqtan, memlekettiń Qazaqstan munaıyn KTK arqyly tranzıtteý tarıfterin qaıta qarastyratyn kezi keldi», deıdi kanal avtory.

Kanaldyń jazýynsha, qazir tranzıt stavkasy tonnasyna 38 dollardy quraıdy. Tranzıt úshin qazaqstandyq kompanııalar jylyna orta eseppen 2 mlrd dollar tóleıdi.

«2020 jyly KTK kompanııasy aksıonerler aldyndaǵy barlyq qaryzyn tóledi jáne alǵash ret dıvıdend berdi. 2,1 mlrd dollar kiristilik jaǵdaıynda KTK-nyń ortasha taza tabysy 750 mln dollardan asady, ol aksıonerler arasynda bólistiriledi («QazMunaıGaz» úlesi – 21 paıyz). KTK operatory salyq tóleminiń tórtten biri ǵana (85 mln dollar) Qazaqstanda qalady, qalǵany (3/4) Reseı Federasııasynyń bıýdjetine ketedi. Eger stavka kólemi 10 paıyzǵa tómendese qazaqstandyq júk jiberýshiler 200 mln dollar únemdeýshi edi. Al júk jiberýshiler shyǵynynyń tómendeýi memlekettik qazynaǵa jyl saıyn 50 mln dollar túsirýge kómektesedi», dep jazady kanal.

Qarjy sarapshysy Aıbar Oljaı jaǵdaıdy bylaı túsindiredi. «S&P analıtıkteri 2024 jyldan bastap mu­naı baǵasynyń tómendeýi bıýdjet ki­ri­sine qysym jasaýy múmkin dep boljaıdy. Onda defısıt artyp, qaryz alý kólemi ulǵaısa, bizge jalǵyz jol – bıýdjet shyǵyndaryn qysqartý ǵana qalady. Ol kezde halyq narazylyǵy artyp, áleýmettik tolqýlar bastalsa, Prezıdent pen atqarýshy bıliktiń pozısııasy myqty bolýǵa tıis. Sondyqtan buǵan jetkizbegen jón jáne oǵan qazirden bastap daıyndala berý kerek. О́zine tym kóp áleýmettik júkteme artyp alǵan memleket jan-jaqtan qaryz alyp ketkeni jáne ony qaıtarý bıýdjetke salmaq túsire bastaǵany baıqalady», deıdi ol.

Sarapshynyń aıtýynsha, 2021 jyly biz qaryzdy qaıtarýǵa 1,1 trln teńge jumsadyq. Inflıasııamen kúres úshin bazalyq stavka 14,5 paıyzǵa kóterilgeli, Úkimetke ishki naryqtan qaryz alý quny aıtarlyqtaı qymbattap ketti.

«Qazir jyldyq kýpony 15%-dan aspasa, memlekettik oblıgasııalar eshkimge qyzyq emes. Sonda boljam boıynsha, 2022-2025 jyldary qaryzdy jabýǵa ketetin shyǵyn úlesi bıýdjet túsimderiniń ortasha 9,8 paıyzyn quramaq. S&P Global Ratings óz sózin aıtty. Endi Fitch ne der eken? Fitch bizdiń sýverendi reıtıngti shamamen qazan-qarasha aılarynda jańalaıdy. Qazir BBB Turaqtymyz. Fitch te boljamdy túsiretin bolsa, onda barlyq kvazıkompanııanyń reıtıngi quldyraıdy. Bárimizge syrttan qaryz alý qymbattaıdy jáne ınvestor bizge keler aldynda uzaǵyraq oılanatyn bolady», dedi sarapshy.