Jer komıssııasynan shyqqan shıkilik

Jýyrda Maı aýdanyndaǵy Maı aýyl­dyq okrýginiń turǵyny, «Bereke» sharýa qojalyǵynyń basshysy Qaırat Beıse­ke­nov aýdandyq jer komıssııasynyń ádiletsiz sheshim shyǵaryp, jyldar boıy paıdalanyp kelgen 35,8 gektar jerdi ózge bir turǵynǵa berip jibergenin aıtyp, shaǵymdanyp keldi. Aýyldyq okrýg aýmaǵyna enetin álgi jer telimin sharýa sońǵy 4 jylda mal ósirý úshin memleketten jalǵa alyp kelgen. 2021 jyldyń jeltoqsan aıynda arendalyq sharttyń merzimi aıaqtalýyna baılanysty aýdandyq jer qatynastary bólimine kelisimdi uzartý jóninde ótinish túsirgen eken, on­da­ǵylar jer zańnamasyna ózgerister en­gi­zilgenin, endi konkýrs ótkiziletinin túsindiripti. Sóıtip, jer ıesi 9 aı boıy aýdandyq gazettiń ár nómirin qarap, konkýrs habarlamasy qashan shyǵyp qalady dep alańdaýmen boldym deıdi.

– Jer telimi №6 lotqa ilikti. Konkýrs jarııa­lanǵan soń qajetti qujattardyń barlyǵyn tapsyrdym. Alaıda aýdandyq komıssııa meniń ol jerdi sońǵy 4 jyl qatarynan paıdalanyp kelgenimdi, qo­lymda jetkilikti mal men tehnıka baryn, tipti úshinshi toptaǵy múgedek eke­nim­di eskermesten osy jyldyń 7 qyr­kúıek kúni aýyl turǵyny Qaırat Je­kenovke berý týraly sheshim shyǵa­ryp­ty. Ol aýmaqty 2017 jyldan beri shabyndyq úshin paıdalanyp kelemin. Jyl saıyn kúzde birneshe qara malymdy soıyp, Pavlodarǵa jáne Semeıdiń Kýrchatov qalasyna aparyp ótkizemin. Odan túsken kiriske shańyraǵymdy asyrap otyrǵan jaıym bar. Otbasymda men, anam, zaıybym jáne kámelet jasyna jetpegen 4 balam bar. Bul aýmaq bizdiń otbasynyń kúnkórisi úshin óte qajet. Jer komıssııa­sy ádiletsiz sheshim shyǵaryp, bizdi kóp jyl paıdalanyp kelgen jaıylym men sha­byndyqtan aıyryp otyr, – dep muńyn shaqqan edi Q.Beısekenov.

Anyqtaǵanymyzdaı, konkýrs ótken ýaqyt­ta Qaırat Jeke­nov­tiń atynda sharýashylyq bolmaǵan ári qolynda eshbir tehnıka joq. Jeke aýlasynda ustaıtyn maly da sonshalyqty kóp emes, ózi «Qazaqstan temir joly» kompanııa­synda jumys isteıdi eken. Sonysyna qaramaı ótinishinde jerge 45 mln teńge ınvestısııa salyp, 3 jumys ornyn ashamyn dep kórsetken. Iаǵnı bul azamattyń aýylsharýashylyq jerin qalypty ustaı­ty­nyna kúmán mol, al jer telimin keıin ózge bireýge shabyndyq nemese jaıylym úshin berip qoımasyna eshkim kepil emes. Aýdandyq jer komıssııasy muny qalaı­sha eskermegen?

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń usaq sharýa qojalyqtaryn qoldaý jónindegi tapsyrmalaryn aıaqasty etip, konkýrsta ádiletsiz sheshim shyǵarǵan komıssııa músheleriniń jónsiz qylyǵy da áshkere boldy. Aýdandyq komıssııanyń otyrysynda Maı aýylynyń ákimi (ári atalǵan komıssııanyń múshesi) Anara Dúı­senbaevanyń Q.Jekenovti ashyq jaq­tap otyrǵany jıyn barysynan túsirilgen beınejazbada saqtalyp qalǵan. Ári ol komıssııa múshelerinen aýyldasyn qoldaýdy suraıdy. Bir qyzyǵy, konkýrs ótkizip otyrǵandar, sonyń ishinde aýdan ákiminiń orynbasary, komıssııa tóraǵasy Serik Soltanov tap­sy­ryl­ǵan qujattarǵa mán bermesten qolyn kótergen. Nátıjesinde, 11 músheniń 9-y Q.Jekenovke daýys berip, «Bereke» sharýa qojalyǵyn bir sátte jerinen aıyra salǵan.

Keıinnen atalǵan keleńsizdiktiń izi­men óńir jýrnalısteri shý shyǵarǵany sol edi, istiń nasyrǵa shabatynyn birden sezgen aýdan ákimdigi Q.Jekenovke ótinip júrip, shuǵyl túrde «jerden bas tartamyn» degen qaǵaz jazǵyzyp alady. Sonyń negizinde oblystyq jer qatynastary basqarmasynyń pármenimen aýdandyq komıssııa sheshiminiń kúshi joıyldy. Basqarma basshysy Rýslan Dáýitbaevtyń sózine súıensek, shabyndyqqa qaıtadan konkýrs ótkiziledi. Oǵan deıin Qaırat Beısekenovke bos turǵan jerdiń shóbin shaýyp, malyn jaıa berýine ruqsat. Al aýdandyq komıssııanyń qazirgi quramyn ózgertýge usynys jasalyp otyr.

Atap óterligi, mundaı keleńsizdik ótken tamyz aıynda Baıanaýylda da oryn aldy. Shalǵaı aýylda talaı jyl adal eńbegimen mal ósirip otyrǵan sharýanyń jerin aýdan ortalyǵynda turatyn, ne maly, ne tehnıkasy joq adamnyń qolyna ustata salǵan. Abyroı bolǵanda, qojalyq basshysynyń shaǵymyna qatysty sot ádil sheshim shyǵaryp, komıssııa sheshimi joıyldy.

Jalpy, quqyq qorǵaý organdary aýdandyq jer komıssııalaryna kimder múshe bolyp otyrǵanyn bir tekserip ótse, artyq bolmas edi. Bilýimizshe, aýdan­dardaǵy mundaı komıssııalarǵa BAQ ókilderi men antıkor, quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri múshe emes. Baqylaýsyzdyq saldarynan álgindeı zańsyz áreketterge jol berildi.

Pavlodar oblysy ákiminiń orynbasary Meıram О́teshov Maı aýdanyndaǵy máseleni jeke nazaryna alatynyna, arnaıy baryp qaıtatynyna ýáde berdi. Meıram Oljabaıulynyń aıtýynsha, qazir oblys­ta jaıylymdyq jáne shabyndyq jerler jetkilikti. Tek astyq jáne kókónis-kartop ósirýge beıimdelgen aýdandarda másele ótkir bolyp tur. Pavlodar aýdanynda – 73,8 myń, Tereńkól aýdanynda – 51,7 myń, Aqsý qalasynyń aýyldyq aımaǵynda 33,8 myń gektar jaıylym jetispeıdi. Jalpy sany 38 eldi meken aınalasynda mal óristeri tarlyq etip otyr.

– Jyl basynan oblysta aýyl sharýa­shylyǵy maqsatyndaǵy jerlerge 26 konkýrs ótkizilip, jeke turǵyndar men sharýa­shylyqtarǵa 255 myń gektar ja­ıy­lymdyq jer úlestirildi. Taǵy 120 myń gektarǵa konkýrstar jyl so­ńyna deıin oınatylmaq. О́ńirde qazir 8,3 mln gektar jaıylymdyq jer tir­kel­se, onyń 4,7 mln gektary jeke azamattar men aýyl sharýashylyǵy taýa­ryn óndirýshilerge bekitilip berilgen. Sondaı-aq bos jatqan 1,9 mln gektar jer anyqtaldy, onyń 900 myń gektary mal órisine jarap tur. Jaıylymdardyń jetispeýshiligin sheshý maqsatynda mem­leket menshigine qosymsha 71,5 myń gek­­tar jer qaıtaryldy, – deıdi oblys ákiminiń orynbasary.

Jalpy, oblys boıynsha qazir qosymsha 175,5 myń gektar mal jaıylymy qajet. M.О́teshov bul máseleni jaqyn arada sheshýge bolatynyn aıtady. Alaıda sharýashylyqtarda mal basy jyl sa­ıyn ósip kele jatqanyn eskersek, taıaý arada óristerge qatysty túıtkil odan ári kúrdelene túsetini anyq. Sondyqtan má­se­lege basqa qyrynan úńilip, jańasha she­shimder qabyldanýy kerek. Mysaly, aımaq sharýalary gıdroponıkalyq jolmen mal azyǵyn ósirýge árekettense, olardy nesıelik seriktestikter qoldaýǵa ázir. Elimizdiń ońtústiginde maldy qorada ustaýǵa, ony barlyq qajettilikpen qam­typ, jemshópti qoldan ósirýge erekshe den qoıylýda. Osy tájirıbe jýyq arada bizdiń óńirde taralýy múmkin.

Jyl basynda paıdalanylmaǵan jaıylymdardyń jalpy aýdany 568,7 myń gektardy quraǵan. Osy ýaqytqa deıin memlekettik menshikke 181,8 myń gektar qaıtarylypty.

Pavlodar oblysy