QAZAQSTANDYQ BIRLIKTIŃ О́NEGELI ÚLGISI

Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti Nursultan Nazar­baev­tyń Qazaqstan halqyna “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múm­kindikteri” Joldaýy qazaq­standyqtar ǵana emes, sheteldik ta­nymal saıasatkerler, bedeldi halyqaralyq uıymdar bas­shy­lary tarapynan da úlken qyzy­ǵý­shy­lyq týǵyzdy. KEDEN ODAǴY BEK QURÝǴA JOL SALADY Nırmaly DJOShI, “Úndistan – Ortalyq Azııa” qory taldaý ortalyǵynyń dırektory, professor. Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zı­denti N.Nazarbaevtyń “Jańa on­jyl­dyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Q­a­zaq­stannyń jańa múmkindikteri” atty Qa­zaqstan halqyna Joldaýynda Qazaq­stan­nyń jalpy damý úderisindegi oń ná­tıjeler ǵana emes, ekonomıkalyq da­mýdyń jańa kezeńderine eldiń daıyndyǵy da kórinis tapqan. Sonymen qatar, bul Joldaýdyń mańyz­dylyǵy Qazaqstannyń sońǵy onjyldyqta qol jetkizgen tabystaryna jalpy baǵa berilgendiginde jatyr. Jahandyq qarjy jáne eko­no­mı­kalyq daǵdarys ekono­mı­kalyq ósimdi baıaýlatqanyn bilemiz. Biraq ol Qazaqstannyń damý úderisterine keri áser etpedi. О́ıtkeni, eldiń strategııalyq maqsaty áleýmettik-ekonomıkalyq qaıta jań­ǵy­rýyna yqpal etýge baǵyttalǵan bo­la­tyn. Bul maqsat oryndaldy. Bul Qazaqstandy adamı múmkindikter ındeksi joǵary damyǵan elder qataryna qosý jónindegi BUU-nyń 2009 jylǵa arnalǵan baıandamasynda atap ótildi. Joldaýda “Jol kartasyn” júzege asyrý úshin ornyqty damýǵa qol jetkizý jáne bul úderisterdi aldaǵy ýaqytta ári qa­raı tereńdetý qajettiligi de atap kórsetilgen. Al baǵdarlamanyń maqsaty – Qazaqstan ekonomıkasynyń báse­kelestikke qabilettiligin qamtamasyz etý. Qazaqstan Prezıdenti ónerkásip jáne aýyl sharýashylyǵy sek­tor­larynda eńbek ónimdiligin arttyrý qajettiligine, olardy ınnovasııalyq damytý tıimdiligin art­ty­rýǵa erekshe nazar aýdaryp otyr. Eko­nomıkany ártaraptandyrýdy je­del­detý qajettiligi qujatta oryndy kó­terilgen. Osyǵan baılanysty óńirlerdi birdeı damytý asa qajet ekendigi eskerilgen. Joldaýda usynylǵan energetıka sa­lasynan ózge basymdyqtar retinde óndirýshi, hımııa ónerkásibin jáne aýyl sharýashylyǵyn damytý da engizilip otyr. Prezıdent sondaı-aq, halyq­aralyq saıasattyń ózegine aınalyp kele jatqan azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý, onyń ishinde tamaq ónerkásibin damytý máselesin bóle-jara ataǵan. Qazaqstan basshysy atalǵan sharalardy júzege asyrýda jeke kásipkerlikti damytý asa mańyzdy ekendigin atap kórsetedi. Sonymen birge, Joldaýda energetıka salasynda ǵy­lymı-zertteý jumystaryn damytyp, kópbeıindi ınjenerlik ortalyqtar qurýdyń mańyzdylyǵyna da nazar aýdarylǵan. Qazaqstan Prezıdenti Joldaýynyń ortalyq pýnkti – Reseı, Qazaqstan jáne Belarýs elderi arasynda bastalǵan ıntegrasııalyq úderisterdi qýatty túrde ilgeriletý. 2010 jyldyń 1 qańtarynan kúshine engen Keden odaǵynyń qurylýy Qazaqstannyń kózqarasy boıynsha aıryqsha jaǵdaı bolyp tabylady. Bul osy elderdiń rynogyna erkin kirýge jol ashady. Keden odaǵynyń negizgi aspektisi, kóp tarapty saýdany damytýǵa qýatty serpin berý ekeni belgili. Mundaǵy tirek Qazaqstanda eńbek ónimdiligin arttyrýǵa alyp keledi. Osyndaı ıntegrasııalyq úderister Dostastyqqa múshe ózge de táýelsiz memleketterde de kórinis tabýy múmkin. Teńizge shyǵatyn joly joq Qa­zaqstan úshin Keden odaǵy Qazaq­stannyń ózge elderdiń rynogyna shyǵa otyryp, jahandyq ekonomıkalyq úde­ris­terge aralasýyna, osy arqyly eko­no­mı­kasyn múmkindiginshe damytýyna jol ashady. Keden odaǵy 2010 jylǵy shildeden zor múmkindikteri bar óńirdegi eldermen ózara ekonomıkalyq belsendi is-qımyl jasaý maqsatyn kózdeıtin Birtutas ekono­mı­kalyq keńistik qurýǵa jol salýy múmkin. Buǵan Túrkimenstanmen temir jol kom­mý­nı­kasııalaryn tartý arqyly Qytaımen kólik baılanys­taryn jaqsartý jos­par­lary dálel bolady. Osyndaı baı­la­nys­tardyń álemniń basqa da qur­lyq­ta­ryn­daǵy memleketter men keń kólemde ózara is-qımyl ornatýǵa asa zor perspektıvaly ekeni daýsyz. Qazaqstan basshysy “Qazaqstan-2020” Strategııasy aıasynda ınvestısııa tartý qajettigin atap ótti. Sonymen qatar, jeke kásipkerlikti yntalandyrý jaýapkershiligin jergilikti jerlerge berý múmkindikterin qarastyrýdy, shaǵyn jáne orta kásip­or­yndarǵa jergilikti jerde qoldaý kór­setýdiń jaýapkershiligin aıqyndaýdy tapsyrdy. Prezıdent Joldaýynda Qazaq­stannyń ıntellektýaldyq resýrstaryn taný múm­kindigi óte oryndy kóterilgen. Osyǵan baı­lanysty Prezıdent N.Nazarbaev óz halqyn rýhtandyrý maqsatynda Ún­distannyń tuń­ǵysh Premer-mınıstri Djavaharlal Ne­rý­diń ataqty sózinen: “Tabys kim batyl qı­myl­dasa, sonyń úle­sine jıi túsedi” degen dá­ıeksóz keltirip, ári qaraı: “Al biz batyl qı­myldadyq” degen sózdi qosty. Prezıdent bul kontekste óz eliniń azamattaryna ozyq bilim men densaýlyq saqtaý qyzmetin, tur­ǵyn úımen qamtý, jumyssyzdyqty azaıtý, qart­tardyń zeınetaqysyn ósirý, bir sózben aıt­qanda, qazaqstandyqtardyń ómir súrý sa­pasyn kóterý arqyly áleý­met­tik sektordy ny­ǵaıtý qajettiligin óte durys kórsetken. Beı­bitshilik pen tu­raq­tylyqty qamtamasyz etý sharalary únemi júrgiziletin elde jo­ǵa­ry­da atalǵan maqsattarǵa qol jetkiziletini anyq. Ulttyq múddelerge baǵyttalǵan, son­daı-aq belsendi syrtqy saıasat eldiń ha­lyqaralyq bedelin kóteredi. Al Qazaqstan Úndistanmen yntymaqtastyqta kóp nár­seden utýy múmkin, sonymen qatar, Ún­distan tájirıbesinen kóp nárse úırendi. ORNYQTY SAIаSATTYŃ NÁTIJESI Mer Brakel Herman De KROO, Belgııa Parlamentiniń múshesi, Memlekettik mınıstr. Qurmetti Prezıdent myrza! Sizdiń Qazaqstan halqyna Joldaýyńyzdyń má­tinimen asa qyzyǵýshylyqpen tanystym. Me­niń Belgııa parlamenttik dele­ga­sııa­synyń basshysy retinde sapar barysynda Sizben bolǵan kezdesý kezinde Sizdiń elińiz ben halqyńyzdyń órkendeýi men beı­bitshilik úshin qoldanyp jat­qan erekshe kúsh-jigerińizdi rızashylyqpen atap ótken edim. Qazaqstandy halyqaralyq ta­nýdyń mańyzy – bul onyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy jáne Sizdiń elińizdiń mańyzdy osy 2010 jyl ishinde kóshbasshylyq fýnksııany atqarýy. Sizdiń “Qazaqstan-2020” Stra­tegııalyq josparyńyzǵa úlken nazar aýdara otyryp tanysyp shyqtym. “Qazaqstan-2020” Strategııalyq josparyn júzege asyrýǵa qarastyrylǵan jaǵ­daılar erekshe kóńil aýdartady. Ásirese, bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne halyqty áleý­met­tik qorǵaý salalaryna sa­ly­natyn ınvestısııa kóptegen elderge úlgi bolady. Sondaı-aq turǵyn úımen qamtamasyz etý saıasatyn júzege asyrý, tur­ǵyn­dardy materıaldyq jaǵynan qorǵaý máseleleri, bul Qazaq­stan­nyń basty jetistigi dep bilemin. Al Qazaqstannyń syrtqy saıa­satyna toqtalsaq, Sizdiń eli­ńizde saıası turaqtylyq saq­ta­lyp otyr. Onyń ústine Qa­zaq­stan asa mol tabıǵı resýrstarǵa ıe. О́ńirde turaqtylyqtyń ny­ǵaıýyna, álemde beıbitshiliktiń or­nyǵýyna aıtarlyqtaı úles qosyp keledi. Bul jetistikter – Prezıdent N.Nazarbaevtyń ornyqty saıasatynyń nátıjesi. EKONOMIKALYQ ÁLEÝETI TOLYQ JETEDI V.ANDREIChENKO, Belarýs Respýblıkasy  Ulttyq jınalysy ókilder palatasynyń tóraǵasy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zı­denti N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan ha­l­qyna Joldaýy Qazaqstannyń áleýmettik-saıası damýyn ornyqty qamtamasyz etýge, memlekettiń ekono­mı­kalyq qýatyn nyǵaıtyp, eldiń halyqaralyq arenadaǵy bedelin kúsheıtýge baǵyttalǵan asa ma­ńyz­dy qujat bolyp tabylady. Joldaýda Qa­zaqstan basshysy osyǵan deıingi, ıaǵnı HHI ǵasyrdyń alǵashqy onjyldyǵyna bel­gilengen mindetterge qorytyndy ja­sady. Eldiń 2010 jylǵa deıingi damý stra­te­gııasynyń qalaı oryndalǵany týraly aq­parattar kórsetkendeı, Qazaqstan alǵa qoı­ǵan mindetterdi adam tańdanarlyq nátı­jelermen oryndaǵan. Mine, bul Memleket basshysynyń ustanǵan ba­ǵy­tyna adal­dy­ǵyn, basymdyqtardy asqan kóregendilikpen naqtylaı bil­gendigin, mem­lekettik jáne jeke sektordaǵy j­umystardy úıles­im­dilikpen rettegendigin, solarǵa baılanysty naqty qadamdar jasap, tıisti sheshimder qabyldaǵanyn kórsetip otyr. Prezıdent jahandyq qarjy-eko­no­mı­kalyq daǵdarysqa qarsy sharalardy erte qolǵa alǵany óte nátıjeli boldy. Álem­niń kóptegen memleketteri qarjy daǵ­dary­synyń qyspaǵyna túskeni belgili. Al daǵdarys Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna áser etpegenin atap kórsetkim keledi. О́ıtkeni, eldiń joǵary deńgeıdegi saıası basshylyǵy álemdik ekonomıkalyq daǵdarysqa qarsy is-sharalardy der ke­zinde qabyldap, halyqtyń ıntel­lek­týa­l­dyq kúshin jumyldyrdy jáne eldi jańa ekonomıkalyq ósimge daıyndaı bildi. Joldaýdaǵy mańyzdy element aldaǵy onjyldyqta Qazaqstandy áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵynan damytýdyń maqsaty men mindetterin naqty aı­qyn­daıtyn qujat – “Qazaqstan-2020” Strategııalyq jospary bolyp tabylady. Atal­ǵan josparda negizgi resýrstardy sho­ǵyrlandyrý arqyly júzege asyrylatyn basty bes baǵyt naqtylanǵan. Olar – eko­nomıkany ári qaraı damytýǵa da­ıyndyq, údemeli ındýstrııalandyrý men ın­fraqurylymdy damytý, adam kapı­ta­lyndaǵy ınvestısııa, halyqty sa­paly áleýmettik jáne turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmetpen qamtamasyz etý, sondaı-aq ultaralyq kelisim men ulttyq qaýip­siz­dikti nyǵaıtý jáne halyqaralyq baılanystardy óristetý. Prezıdent N.Nazarbaevtyń ekono­mı­ka­lyq sektorǵa qatysty tereńnen oı­las­tyrylǵan usynystarymen ábden kelisýge bolady. Sebebi, ekonomıkany ár­ta­rap­tandyrý, básekelestikke qabilettilik pen eńbek ónimdiligin arttyrý jáne ın­no­vasııa engizý tabystyń qaınar kózi bolyp tabylady. Osy turǵydan alǵanda, Qa­zaq­stan men Belarýstiń kózqarastary, ıdeıa­lary bir-birine jaqyn keledi. Qazaqstan 162 iri jobany júzege asyrýdy maqsat etip otyr. Oǵan eldiń resýrstyq bazasy, ekonomıkalyq áleýeti jetedi. Qazaqstan Prezıdenti joǵaryda atalǵan mindetter men maqsattarǵa qol jet­kizýde memleket pen azamattardy ne­gizgi kúshti shoǵyrlandyrýǵa shaqyra otyryp, ekonomıkalyq sektordy sapaly túrde nyǵaıtýda sheteldik ınvestorlar men kásipkerliktiń róli aıryqsha eken­digin kóregendikpen naqtylap berip otyr. Munda Qazaqstan kóshbasshysy ınves­tor­lar úshin “asa tartymdy óńirlerde” tıisti jaǵdaılar jasaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótedi. N.Á.Nazarbaevtyń paıymdaýynsha, jańǵyrtýda qozǵaltqysh kúsh rólin kásipkerlik klass oınaýy qajet. Mem­leket basshysy osy pikirin óz Jol­da­ýynda taratyp aıtyp berdi. Buǵan dálel re­tinde Joldaýdaǵy óńirlerde ká­sip­kerlikti damytý jónindegi uzaq merzimdi birtutas bıýdjettik baǵdarlama qurý usynysyn alýǵa bolady. Ol “Bıznestiń jol kartasy-2020” dep atalady. Osylaısha onjyldyqtyń sońyna qaraı shaǵyn jáne orta bıznes qury­lym­da­rynyń IJО́-degi úlesi 40 paıyzǵa jetedi. Belarýs úshin postkeńestik keńistikte ıntegrasııalyq jobalar boıynsha jumys isteý, onyń ishinde Keden odaǵy aıasynda jumys isteýdiń úlken mańyzy bar. Son­dyqtan da biz Joldaý tezısterin tolyq qýat­taımyz. О́ıtkeni, Keden odaǵyndaǵy bir­lesken jumys bizdiń eldiń kásip­oryndaryna jańa múmkindikter ashyp, básekelestikti arttyrýdy jandandyrady. Joldaýda aıqyndalǵan ekonomıkalyq tapsyrmalardy sheshý Qazaqstannyń álemdegi damyǵan 50 eldiń qataryna qosylýyna qolaıly jaǵdaılar týǵyzady. Prezıdent N.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda áleýmettik salany damytý jaıyna qatysty keshendi máseleler alǵa qoıylǵan. Sonymen qatar, bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne sport salalaryn damytýdyń negizgi vektorlaryn da atap ótken. Mysaly, 2020 jylǵa qaraı mektepke deıingi balalardyń barlyǵy balabaqshamen qamtamasyz etilip, mek­tep­ter 12 jyldyq oqý júıesine kóshiriledi. Bilim berý salasyn, onyń ishinde joǵary oqý oryndarynda bilim sapasyn ozyq deńgeıge jetkizý úshin birqatar basym jobalardy júzege asyrý qajet. Bulardan bólek 2020 jylǵa qaraı qazaq­stan­dyq­tardyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵyn 72 jasqa deıin jetkizý mindeti qoıylyp otyr. Qujatta sondaı-aq adam den­saýlyǵyn jaqsartýda erekshe oryn ala­tyn buqaralyq sportty damytý, oǵan turǵyndardy tartý jaıy da atalǵan. Buǵan 2011 jyly Astana men Almaty qalalarynda ótetin Azııa oıyndary úshin salynyp jatqan ozyq úlgidegi sport keshenderi qyzmet kórsetedi. Qazaqstan Prezıdenti turǵyn úı-kom­mýnaldyq sektordy damytýǵa baılanysty naqty tapsyrmalar berip otyr. Elde turǵyn úı máselelerin sheship qana qoı­maı, ony aldaǵy ýaqytta damytýǵa tolyq múmkindikter bar ekenin, Úkimetke turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jań­ǵyrtýdyń 2020 jylǵa deıingi aýqymdy jos­paryn daıyndaýdy júktedi. Atap óteı­in, Qazaqstannyń qurylysqa ketetin shy­ǵyndy azaıtyp, resýrs únemdeıtin teh­nologııany engizý tájirıbesimen qazirgi kezde Belarýs Respýblıkasy tanysyp jatyr. Joldaýdaǵy taǵy bir mańyzdy másele, Qazaqstan kóshbasshysynyń quqyq qorǵaý salasyn reformalaýdy bastaǵanyn jarııa etýi der edim. Prezıdent osy týraly re­forma quqyq qorǵaý organdarynyń ju­mys sapasyn arttyrýy tıis ekendigin, aza­mattardyń, zańdy tulǵalar men ın­ves­tor­lardyń quqyq qorǵaý organ­daryna degen senimin nyǵaıtatynyn atap kórsetti. Qazaqstan basshysy eldiń syrtqy saıa­saty Qazaqstannyń qatysýymen ja­ha­n­dyq sheshimderdi qabyldaý úderisterinde pragmatıkalyq jáne teńdestirilgen ári belsendi bolatynyn ashyq bildirdi. Dál osyndaı baǵyt búginde Qazaqstannyń ha­lyqaralyq arenada ıe bolyp otyrǵan bedelin odan ary nyǵaıtatyny sózsiz. So­nymen qatar, Qazaqstannyń bedeldi halyqaralyq uıym – EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi osy pikirimdi dáleldeıdi. Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy barysyndaǵy basty da negizgisi Uıymnyń joǵary deńgeıdegi sammıtin ótkizý jáne onyń kún tártibin jarııa etýi. Kún tártibine qoıylǵan máseleler ózekti de ótkirligimen tanylyp otyr. Belarýs Respýblıkasy Ulttyq jınalysynyń ókilder palatasy EQYU-nyń Is basyn­daǵy tóraǵasy, Qazaqstan Respýb­lı­ka­sy­nyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevpen osy jylǵy naýryzdaǵy kezdesýde Belorýssııa taraby Qazaqstannyń Uıym sammıtin ótkizý usynysyn, sondaı-aq Qazaq­stan­nyń tóraǵalyǵy kezinde ózge de bast­a­ma­laryn tolyq qoldaıtynyn bildirdi. QAZAQSTANNYŃ SYRTQY SAIаSATY BUL­JY­MAS­TYǴYMEN EREKShELENEDI Iýrıı ANDREEV, TMD Atqarýshy komıtetindegi TMD Parlamentaralyq Assambleıasynyń ókili. Qazaqstan Prezıdentiniń “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” Joldaýy eldiń 2020 jylǵa deıingi damý strategııasyn júzege asyrýǵa arnalyp otyr. Qujatta atalǵan kezeń aralyǵynda naqty mindetter men maqsattar, oǵan qol jetkizýdiń joldary men tásilderi mazmundalǵan. Joldaý qazaqstandyqtar arasynda úlken qoǵamdyq pikir týǵyzýda, sondaı-aq Joldaýdy TMD Parla­men­t­ara­lyq Assambleıasy da asqan q­y­zy­ǵý­shylyqpen talqylady. Prezıdent kóptegen ıdeıalardy, atap aıtqanda, jańa tujyrymdama daıyndaý, Ulttyq qordy paıdalaný, arnaıy eko­no­mıkalyq aımaqtar men ındýstrııalyq park­terdi reformalaýǵa jańa qyrynan kelý sııaqty tartymdy ıdeıalardy usynyp otyr. Osynyń barlyǵy Qazaqstandy da­my­týdyń 2020 jylǵa deıingi stra­te­gııasyn júzege asyrýǵa tikeleı baılanysty. Memleket basshysy eldiń ishki jáne syrtqy saıasatyndaǵy negiz qalaýshy aspektilerin de taldap kórsetken. Al halyqaralyq qoǵamdastyq úshin Joldaýdyń syrtqy saıasatqa arnalǵan bólimi erekshe qyzyǵýshylyq týǵyzady. Prezıdent atap kórsetkendeı, Qa­zaq­stannyń syrtqy saıasaty eldiń Syrt­qy saıasat tujyrymdamasyna ne­gizdeletin bolady. Syrtqy saıasat tu­jy­rym­da­ma­sy­nyń buljymastyǵy ha­lyq­aralyq jaǵd­aı­dyń ýshyǵyp turǵan kezinde asa mańyzdy. Onyń kún tártibin qarjy-ekonomıkalyq, energetıkalyq, azyq-túlik jáne ekologııalyq daǵdarystar aıqyndaıdy. Olardy keń aýqymdaǵy halyqaralyq yntymaqtastyq qana retteı alady. Al Qazaqstannyń syrtqy saıasatyn Jol­daýdaǵy “Qazaqstan ulttyq múddelerdi qam­tamasyz etýge, eldiń halyqaralyq bedelin arttyryp, ulttyq, óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa ba­ǵyt­talǵan belsendi, pragmatıkalyq jáne teń­destirilgen syrtqy saıasat júr­gizetin bo­lady” degen joldar aıqyn kórsetip tur. Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy joǵary bedeli eldi 2010 jyly EQYU tó-ra­ǵasy etti. Uıym tóraǵalyǵy memleketke Uıym keńistiginde senimdi qatynastar ornyqtyrýǵa úlken múmkindikter beredi. Biz jumys istep jatqan Keden odaǵyna zor úmit artyp otyrmyz. Onyń nátıjeli qyzmeti Keden odaǵyna múshe mem­le­ket­termen qatar, TMD-ǵa qatysýshy barlyq elderdiń ózara yntymaqtastyǵyn ny­ǵaı­tady. Keden odaǵy elderi arasynda ka­pıtal men eńbek resýrstarynyń belsendi qoz­ǵalýyna ıgi yqpal etedi. Al úsh mem­lekettiń ıntegrasııalanýynyń kelesi kezeńi Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Na­zarbaev atap ótkendeı, 2012 jyldyń 1 qańtarynan Birtutas ekonomıkalyq keńistik qurý bolady. Qazaqstan buǵan qazirdiń ózinde daıyndalyp jatyr. ÁLEM QAZAQSTANǴA BASA NAZAR AÝDARDY Astrıd S.TÝMINEZ, Lı Kýan Iý atyndaǵy Memlekettik saıasat mektebiniń prorektory. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń basshylyǵymen Qazaqstan álemniń kóptegen elderi tap kelgen qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystan oıdaǵydaı ótti. О́tken jylǵy ekonomıkalyq ósimi 1,1 paıyzdy qurady. Bul – úlken je­tistik. Qazaqstan ekonomıkasy bıylǵy jy­ly da jaqsy damyp keledi. Eldiń taǵy bir jetistigi – 56 memleket múshe bolyp ta­bylatyn EQYU tóraǵalyǵyn qolyna bekem ustaýy. Batystyń demokratııalyq mem­leketteri Qazaqstandy damýǵa asa zor múm­kindigi bar, óńirde jáne álemde kósh­bas­shy bola alatyn demokratııalyq el dep tanydy. Prezıdent óz Joldaýynda eger mem­leket adam resýrstaryn júıeli ın­ves­tısııalaýdy jalǵastyra beretin bolsa, alǵa qoıǵan maqsatqa qol jetkizetindigin naqtylap berdi. О́te durys. О́ıtkeni, bilim men kadr daıyndaýǵa basymdyq berip, basa nazar aýdarǵan eldiń bolashaǵy zor bolmaq. Qujatta, sondaı-aq ǵylymda, ónerde, bızneste, kommersııalyq emes sektorda barlyq oblystar boıynsha lıderleri bolýy qajettigi aıtylǵan. Búginde álem Qazaqstanǵa basa nazar aýdaryp otyr. Onyń mánisi mynada: eldiń mártebesin kóteretin tabıǵı resýrstarǵa baı, onyń ústine Qazaqstan EQYU-ǵa tóraǵa retinde álemdik qoǵamdastyqtyń nazaryn ózine aýdaryp otyr. Mine, osy jaǵdaılar ózge áriptes elderdiń Qa­zaqstanǵa degen qyzyǵýshylyǵyn tý­ǵy­zýda. О́z kezeginde bul Qazaqstannyń ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýyna óz úlesin qosatyny anyq. Sonymen qatar bul quqyq normalary men demokratııalyq ınstıtýttar máselelerine nazar aýdarýdy kúsheıtedi. Prezıdent Joldaýynda, son­daı-aq memleket zańnamalarynyń sa­pasyn arttyrý, adam quqyǵy men mem­le­ket múddesin qorǵaý qajettigin atap ótti. Jal­py, qazaqstandyq saıasat asa joǵary mindetterdi jaýapkershilikpen oryndap keledi. UIYMǴA TО́RAǴALYQ ÁRIPTESTIK AÝQYMYN KEŃEITEDI Mevlıýt ChAVÝShOGLÝ, Eýropa Keńesi Parlamenttik Assambleıasynyń prezıdenti. Eýropa Keńesi Parlamenttik Assam­bleıasy Qazaqstannyń qol jetkizgen tabystaryn tolyq qoldaıdy. Eýropa Parlamenttik Assambleıasy men Qazaqstan Parlamenti arasyndaǵy 2004 jyly bekitilgen yntymaqtastyq týraly kelisimge sáıkes Qazaqstan ókilderi Assambleıa jumysyna eleýli úles qosyp keledi. Osyǵan baılanysty jaqynda Parla­ment­tik Assambleıa Eýropa Keńesiniń múshesi bolyp tabylmaıtyn el­der­men yntymaqtastyqty jaq­sartýǵa baǵyttalǵan “De­mo­kra­tııa úshin áriptestik” baǵdarlamasy aıasynda qatynastardyń ári qaraı tereńdeıtinine senimdimin. Qazaqstannyń EQYU-ǵa tó­raǵa bolýy Qazaqstan men Eýropa Keńesi arasyndaǵy ynty­maq­tas­tyq­ty nyǵaıtýǵa kómektesedi dep bilemin. О́ıtkeni, EQYU Eýropa Keńesiniń Eýropadaǵy standarttar men demokratııalyq qundylyq­tardy qoldaý máselesinde áriptes bolyp tabylady. Osy múmkindikti paıdalana otyryp qurmetti Prezıdent, Sizdiń elge tóraǵalyq kezinde alǵa qoıǵan barlyq min­detter men maqsattardyń tabysty oryndalýyn tileımin. Prezıdent myrza, Siz “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” Joldaýyńyzda elińizdiń aldaǵy onjyldyqta damý strategııasyn jarııa ettińiz. Onyń ishinde demokratııalyq úderisterdi jalǵastyrý da bar. Bul má­se­lelerde Parlamenttik Assambleıa qoldaý kórsetetinine Sizdi sendirgim keledi. EKONOMIKASYN QULDYRATPAǴAN SANAÝLY ELDIŃ BIRI – QAZAQSTAN Vıktor GÝMINSKII, Belarýs Respýblıkasy Ulttyq jınalysynyń ókilder palatasy turaqty komıssııasynyń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentimen yntymaqtastyq jónindegi jumys tobynyń jetekshisi. Álemdik qarjy-ekonomıkalyq daǵ­da­rys Qazaqstan ekonomıkasynyń qar­qyn­dy ósýin tejegenimen, eldiń eko­no­mıkalyq damýyn toqtata almady. Mem­lekettiń qarjy júıesi oıdaǵydaı qor­ǵalyp, shaǵyn jáne orta kásiporyndarǵa, agroónerkásip keshenine qoldaý kórsetildi. Aıaqtalmaǵan qurylystardyń barlyq shyǵynyn memleket óz moınyna aldy. Osynyń nátıjesinde yntymaǵy jarasqan kópultty Qazaqstan álemge tanyldy, áleýmettik-ekonomıkalyq zor tabystarǵa jetti. Jyl ótken saıyn eldiń halyq­ara­lyq arenadaǵy bedeli nyǵaıyp, demo­kratııalyq jolmen ilgeri jyljyp keledi, halyqtyń ál-aýqaty jaqsara túsýde. Eldi údemeli ındýstrııalyq-ınn­o­va­sııalyq damytýdyń memlekettik baǵ­dar­lamasy jáne ındýstrııalandyrý kartasy daıyndalǵan. Bul jerde sóz jalpy kólemi 6,5 trıllıon teńge ınvestısııany quraıtyn 162 joba týraly bolyp otyr. Ol – eldiń IJО́-niń 40 paıyzdan astamy. Olar júzege asqanda, aldaǵy úsh jylda 200 myńnan astam jańa jumys orny ashylady. Mine, bul Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaq­stan­nyń jańa múmkindikteri” Joldaýynda jarııa etilgen 2020 jylǵa deıingi damý strategııasynyń biri parasy ǵana. Belarýs pen Qazaqstan saıası ún­qa­tysýdy belsendi júrgizýde. Eki mem­lekettiń prezıdentteri men premer-mı­nıs­trleri TMD, EýrAzEQ jáne UQShU aıa­synda únemi kezdesip otyrady. Budan basqasha bolýy múmkin emes. О́ıtkeni, bir júıeden shyqqan baýyrlas elder boldyq, bul jańa júıede de baýyrlas bolyp qal­maqpyz. Qazaqstan da, Belarýs ta ót­ken jyly ekonomıkasynyń quldy­raý­y­na jol bermegen sanaýly elderdiń biri boldy. Qazaqstan aldaǵy jyldary údemeli ındýstrııalandyrý jáne ınfra­qur­y­ly­m­dar­dy damytý esebinen ornyqty eko­no­mı­kalyq ósimge jetýdi maqsat etip otyr. Pre­zıdent N.Á.Nazarbaev mynadaı má­limet keltirdi: ár qazaqstandyq bir jylda 17 myń dollardyń ónimin óndiredi. Da­myǵan elderde bul kórsetkish 90 myń dol­lardan asady. Qorytyndy qarapaıym: eń­bek ónimdiligin arttyrý kerek. Jol­daýda, sondaı-aq jańa ekonomıkany qozǵaltýshy kúsh kásipkerlik ekendigi ataldy. Osyǵan baılanysty shaǵyn jáne orta bıznesti damytý maqsatynda eldiń aımaqtarynda “Bıznestiń jol kartasy – 2020” baǵdarlamasy daıyndalyp jatyr. Qazaqstan Prezıdentiniń Joldaýymen jan-jaqty tanysa otyryp, Ulttyq qaýipsizdik jónindegi turaqty komıs­sııa­nyń tóraǵasy retinde 2010 jyly da Qa­zaq­stannyń ishki saıasaty men ulttyq qaýipsizdigi qoǵamdastyqta turaqtylyq pen kelisimdi qamtamasyz etý, qaýipsizdikti bir­lesip nyǵaıtý bolyp qala beretinin rızalyqpen atap ótpekpin. Qujatta Qazaqstan ulttyq múddeni qamtamasyz etip, eldiń halyqaralyq bedelin kóteretin, sondaı-aq óńirlik jáne ja­han­dyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan pragmatıkalyq jáne teńdestirilgen syrtqy saıasat júrgizýdi jalǵastyratyny kórsetilgen. Qazaqstan syrtqy saıasaty basymdyqtarynyń arasynda EQYU-ǵa tóraǵalyq etý jáne eksporttyq múm­kindikterdi júzege asyrý da bar. Meniń oıymsha, bul birinshi kezekte Keden odaǵyna múshe elder men Ortalyq Azııa, Kavkaz jáne Taıaý Shyǵysqa baılanysty. Qazirgi kezde Belarýs tarapynan Qazaqstannyń ındýstrııalandyrý kartasyna qatysý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Bizdiń usynysymyzǵa oraı uzaq merzimdi qamtıtyn jobalar paketi Qazaqstannyń ındýstrııalandyrý kartasyna kirgizildi. Onyń qatarynda agroónerkásip keshenine, máshıne jasaý, taý-ken óner­ká­sibi, energetıka, metall óńdeý, qurylys ın­dýstrııasy, medısına, kólik, aq­parattyq tehnologııalarǵa qatysty jo­balar bar. Bizdiń osy usynystarymyz Qa­zaq­stannyń ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq damýyna ózindik úles qosady dep bilemiz. BIZ NEGE QAZAQSTANDY TAŃDADYQ? Tıtýldy graf ÝORVIKSKII. Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zı­denti N.Á.Nazarbaevtyń “Jańa on­jyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” Joldaýy Qazaqstannyń ınvestısııa tartýǵa jáne ınvestısııa salýǵa degen umtylysyn taǵy da dáleldedi. Bizdiń kompanııa Ońtústik Amerıka jáne Ońtústik-Shyǵys Azııanyń múmkindikterin zerttegen edi. Konıýnktýra rynogyn jan-jaqty taldaý qorytyndysynda biz Qazaqstandy tańdap aldyq. Sebebi, Qazaqstanda ınvestorlardyń jumys isteýine jaǵdaılar jasalǵan, saıası-eko­nomıkalyq jaǵdaıy ornyqty, ın­ves­torlarmen jumys isteýde tájirıbesi bar. Qazaqstan basshysy adam kapıtaly men ınfraqurylymdy damytý máse­le­le­rinde shet elderden tikeleı ınvestısııa tartýdyń qolaıly ári tıimdi ekenine erekshe nazar aýdardy. Elektrlendirý men joǵary bilim berý júıesin damytý birinshi kezektegi máseleler bolyp kórinbeýi múm­kin. Al bizdiń ınvestısııa salý jó­nin­degi sheshimimiz Qazaqstandaǵy joǵary tehnıkalyq bilim berý júıesiniń deńgeıin kóterýge aıtarlyqtaı yqpal etti. Qazirgi kezde eldiń ulttyq elektr ener­gııasy toraptarynyń jumysy sapalyq jaǵynan jaqsara tústi. Qazaq eliniń ınvestısııa úshin tań­daǵan rynogy tabysty boldy. Onyń basty tetigi Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń basshylyǵy nátıjesinde bıznes pen kásipkerlikti damytýǵa basa kóńil bólip, oǵan qoldaý kórsetýinde jatyr. Pr­e­zı­dent Joldaýda “Jeke menshik ın­ves­tı­sııalardy tartý jóninen memlekettik-jekemenshik áriptestik tetigi orasan zor áleýetke ıe bolyp otyr. Biz Qazaqstanda bul tetikti iske qostyq, biraq ta ol ozyq álemdik praktıkaǵa sáıkes jetildirýdi talap etedi” dep atap ótti. Mine, bul Qazaqstannyń bıznesti álemdik ozyq tájirıbelerge súıene otyryp, óńirdiń kósh­basshysy bolýyna alyp keldi. So­nymen qatar, Qazaqstan bıznes pen ká­sipkerlik salasyn damytýdy aldaǵy ýaqytta jetildirýdi maqsat etip otyr. Qazaqstan ekonomıkalyq jaǵynan qýatty elder – Reseı jáne Qytaımen irgeles ornalasqan. Ol ekonomıkalyq áleýetin barynsha damytýǵa yqpal etedi. Búginde Qazaqstan osy eldermen tyǵyz qarym-qatynasta, ornyqty saıasat usta­nyp keledi. Prezıdenttiń Joldaýy eldiń aldaǵy onjyldyqta damý stra­tegııasyn naqty kórsetetin qujat bolyp tabylady. SYN SÁTTERDEN SÚRINBEI О́TTI R.GASANOV, Túrki elderi Parlamenttik Assambleıasynyń Bas hatshysy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zı­denti N.Á.Nazarbaevtyń Joldaýy qa­zaq­standyqtarmen qatar, ózge de mem­leketterdiń, halyqaralyq uıymdardyń ara­synda úlken qozǵalys týdyrýda. Onda eldiń uzaq merzimdi perspektıvalaryna baǵyttalǵan kóptegen baǵdarlamalyq qujattar jarııa etildi. “Qazaqstan-2020” strategııalyq josparyn kezeń-kezeńimen júzege asyrý jaıy naqty maz­mun­dalǵan. Aldaǵy on jylda júzege asy­rylatyn iri jobalar tııanaqtalǵan. Qansha qarjy jumsalatyny, qansha jumys orny ashylatyny atap kórs­et­i­lgen. Álemdik qarjy-ekonomıkalyq daǵ­darys barlyq elderge salmaǵyn salǵanyn, kóptegen memleketter onyń saldaryn áli kórip kele jatqanyn bilemiz. Al Qazaq­stan daǵdarysqa bastapqy kezde-aq daıyn­daldy. Soǵan baılanysty Mem­leket basshysy el Úkimetine naqty tap­syr­malar berdi. Qarjy daǵdarysyna qar­sy sharalar der kezinde qabyl­dan­ǵan­dyqtan, Qazaqstan ony eńsere bildi. Qıyn kezdiń ózinde jalaqy men zeıne­t­aqynyń óskeninen, óndiris oryndarynyń yrǵaqty jumys istegeninen habardarmyz. Biz úshin Qazaqstan ekonomıkalyq ornyqtylyǵymen, syrtqy saıasattaǵy ustanymymen úlgi bolyp tabylady. EQYU-ǵa tóraǵalyǵy barysynda álem elderine ortaq máselelerdi sheshýdi qolǵa alyp júr. Uıymǵa qatysýshy elder basshylarynyń sammıtin ótkizý basta­ma­synyń ózi kóp jaıdan habardar etse kerek. Qazaqstannyń Joldaýda maz­mundalǵan maqsattary men mindetteriniń oıdaǵydaı júzege asatynyna senimdimin. JETISTIKTERI QAIRAN QALDYRDY Abdýlla TARMÝGI, Sıngapýr Respýblıkasy Parlamentiniń spıkeri. 2007 jyldyń sáýirinde Qazaqstanǵa alǵash ret saparmen barǵanǵa deıin bul el týraly onsha kóp bile bermeıtinmin. Baryp tanysqannan keıin Qazaqstannyń ekonomıkalyq jetistikterine, alǵa um­tylýyna, ustanǵan saıasatyna kýá bo­lyp, qaıran qaldym. Osy eldiń Or­talyq Azııada kóshbasshylyq ról atqaryp kele jatqanyna anyq kóz jetkizdim. Munyń barlyǵy Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń alysty boljaı biletin saıasatkerliginiń nátıjesi dep bilemin. Al Memleket bas­shysynyń Qazaqstan halqyna Jol­daýynda eldiń aldaǵy onjyldyqtaǵy damý strategııasy, ishki jáne syrtqy saıasaty, EQYU-ǵa tóraǵalyǵy jaıynda taldap kórsetilgen. Qazaqstannyń osy maqsat­tardy oıdaǵydaı júzege asyratynyna senemin.