Úkimet • 28 Qyrkúıek, 2022

Aýyl sharýashylyǵy jerge qaratpaıdy

88 ret kórsetildi

Memleket basshysy bıylǵy Joldaýynda agroónerkásiptik keshendi damytý, sonyń ishinde agroónerkásip keshenin sýbsıdııalaýdyń uzaq merzimdi jańa tásilderin ázirleý, Jambyl oblysy aýyl halqynyń tabysyn arttyrý jónindegi qanatqaqty jobany keńinen taratý, kásipkerlerge jerdi jedel ári ashyq bólýdiń tıimdi ádisterin tujyrymdaý, 2023 jyldyń sońyna deıin paıdalanylmaıtyn nemese jer zańnamasyn buza otyryp berilgen jerler boıynsha sheshimder qabyldaý jóninde Úkimet aldyna mindetter qoıǵan edi. Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken brıfıng barysynda Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeev osy tapsyrmalardyń oryndalýy jaıynda áńgimeledi.

«Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý úshin naqty sharalar ázirlenip, qabyldanýda. Mysaly, salany sýbsıdııalaýdyń jańa uzaq merzimdi tásilderin daıyndaý jumysyn Memleket basshysynyń buryn bergen tapsyrmasy aıasynda júrgizip jatyrmyz. Jańa qaǵıdalardy ázirleý aıaqtalyp qaldy. Qazirgi ýaqytta ony arnaıy qurylǵan jumys toby aıasynda talqylaý júr­gizi­lýde. Kelesi jyldan bas­tap atalǵan jumystardy bas­tap ketý úshin ony osy jyldyń sońy­na deıin bekitý kózdelgen. Negiz­gi túıindi ózgerister sybaılas jem­qor­lyqqa táýekelderi joǵary sýbs­ı­dııalaý baǵyttary men túrleri­ne qatysty bolady», dedi mınıstr.

E.Qarashókeevtiń aıtýynsha, qarjy quraldary boıynsha sýbsıdııalaýdyń barlyq baǵyty qalady. Máselen, qazirgi ýaqytta qurylys-montajdaý jumystaryn sýbsıdııalaý bo­ıynsha eki nusqa qarastyrylýda. Birinshisi, joǵary sybaılas jem­qorlyqty eskere otyryp, qury­lys-montajdaý jumystaryn sýbsıdııalaýdan bas tartý jáne onyń ornyna jabdyqtardy sýbsıdııalaý normatıvterin arttyrý. Ekinshi nusqa, sybaılas jemqorlyq táýekelderin barynsha azaıtyp, qurylys-montajdaý jumystaryn sýbsıdııalaýdy qal­dyrý. Bul máselelerdiń naqty jaýaby jumys tobynyń sońǵy otyrystarynda anyqtalady.

«О́simdik sharýashylyǵyna keletin bolsaq, munda baǵyttar men normatıvter qalady. Qosar­lanǵan sýbsıdııalaýdy boldyrmaý maqsatynda biregeı tuqymdardy sýbsıdııalaýdan bas tartý usynylady. Mal sharýashylyǵy boıynsha joǵary sybaılas jemqorlyq táýekelderi bar sýbsıdııalaý túrlerin alyp tastaý, al qalǵan túrlerin júıe­leý jáne biryńǵaı túrge – selek­sııalyq-asyl tuqymdyq jumysty sýbsıdııalaýǵa biriktirý jáne sol arqyly sybaılas jemqorlyq táýekelderin barynsha azaıtý usynylady», dedi mınıstr.

Sút mashınalyq saýýy bar sýbek­tiler úshin sút boıynsha 1 kg sútke 40 teńge deńgeıinde biryńǵaı norma­tıvterdi belgileý usynylady. Sony­men qatar jańa taýarly-sút fermalaryn salý kezinde ınvestısııalyq sýbsıdııalar normatıvterin jergilikti atqarýshy organdarǵa qoldanystaǵy ınvestısııalyq sýbsıdııalaý norma­tıvterine 25%-ǵa quqyq berý jolymen arttyrý, jergilikti bıýdjet esebinen taǵy da 25%-ǵa deıin qosymsha aqy tóleý usynylady.

Asyl tuqymdy analyq mal basyn satyp alý boıynsha otandyq jáne ımporttyq janýarlar úshin sútti mal boıynsha 1 basqa 300 myń teńge deńgeıinde, etti mal boıynsha 1 basqa 200 myń teńge deńgeıin­de biryńǵaı normatıv belgileý jáne sol arqyly asyl tuqymdyq reprodýktorlarǵa básekelestik úshin teń jaǵdaı jasaý usynylyp otyr. Qazirgi kezde sýbsıdııa júıesi boıynsha ımporttalǵan malǵa aqsha kóbirek tólenip keldi, endi biryńǵaı deńgeıge keltirildi. 

«Jumyrtqa qus sharýashylyǵy boıynsha normatıv barlyǵy úshin birdeı bolady, et sharýashylyǵy boıynsha – 1 kg úshin biryńǵaı normatıvter ornatylady, alaıda et qus sharýashylyǵyn yntalandyrý úshin sút salasynda jasalǵandaı, jergilikti bıýdjet esebinen 25-ten 50%-ǵa deıin ınvestısııalyq sýbsıdııalaý normatıvteri usynylady.

Budan basqa, qosarlanǵan sýbsıdııalaýdy boldyrmaýda sıyr etin óńdeý kásiporyndaryna sıyr etin daıyndaý qunyn sýbsıdııalaýdy alyp tastaý usynylady (175 teńge).

Buqashyqtar men qoshqar­lar­dy bordaqylaýǵa jáne et kombınattaryna tapsyrý boıynsha sýbsıdııalaý normatıvteri ózgerissiz qalady. Azyqty sýbsıdııalaý boıynsha tótenshe jaǵ­daı­larda nemese Qazgıdromet ras­taǵan aýa raıynyń qolaısyz jaǵdaılarynda tek pishen men kebekti sýbsıdııalaý usynylady», dedi vedomstvo basshysy.

Mınıstrdiń málimdeýinshe, sýbsıdııa alýshylar úshin min­dettemeler engiziledi. Iаǵnı endigi kezekte sýbsıdııalaý isi­niń nátıjesi bolýǵa tıis. Atap aıt­qanda, óz óndirisiniń ónimderin ótkizý kólemin jyl saıyn keminde 3%-ǵa ulǵaıtýdy qamtamasyz etý, eńbek ónimdiligin jyl saıyn arttyrý, negizgi kapıtalǵa 5 jylda keminde 1 ret ınvestısııalardyń salynýyn qamtamasyz etý min­detteri engiziledi.

Jańa sýbsıdııalaý qaǵıda­larynyń negizgi tustary – sýbsıdııalardy alýshylary min­dettemelerdiń oryndalýyn baqy­laýdyń jáne olardy baǵa­laý­dyń pármendi quraldaryn engizý tetikteri arqyly bólingen sýbsıdııalardyń tıimdiligi men nátıjeliligin arttyrý, sybaılas jemqorlyq táýekelderin barynsha boldyrmaý jáne sıfrlandyrý esebinen sýbsıdııalar alý rásimin ońaılatý.

Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»

Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»

 

«Osy jyldyń 1 shildesinen bastap sıfrlandyrý esebinen sybaılas jemqorlyq táýekelderin barynsha azaıtý maqsatynda jańa biryńǵaı memlekettik aqparattyq sýbsıdııalaý júıesi iske qosyldy, bul fermerler úshin tegin jáne barlyq memlekettik aqparattyq júıelermen biriktiriledi. Ol qazirgi «Qoldaý» júıesin tolyǵymen almastyrady. Sonymen qatar taýar óndirýshilerdiń ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet nátıje­lerin óndiriske engizý boıynsha shyǵyndaryn, ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-qurastyrym­dyq jumystaryn sýbsıdııalaý jáne kooperatıvterdiń óz músheleri­ne kórsetken qyzmetteriniń qu­nyn sýbsıdııalaý sııaqty mem­le­kettik qoldaýdyń jańa baǵyt­t­ary engizilýde. Olar óndiris­ti tehnologııalyq qaıta jaraqtan­dyrý prosesterin jedeldetýge jáne aýyldyq jerlerde koope­ratıvtik qozǵalysty yntalandyrý men damytýǵa baǵyttalǵan», dedi vedomstvo basshysy.

Mınıstr Jambyl oblysy­nyń mysalynda aýyl halqy­nyń tabysyn arttyrý boıyn­sha pılottyq jobany keńinen taratý sheńberinde birqatar jumys júrgizilgenin aıtty. Atalǵan is-shara 2025 jylǵa deıingi agroónerkásiptik keshendi damytý jónindegi Ulttyq jobada kórinis tapty.

«Ulttyq joba sheńberinde bólingen lımıtterge sáıkes 2023 jyldan bastap aýyl halqyna mıkrokredıt berýdi iske asyrý úshin jyl saıyn jalpy jıyny 30 mlrd teńge somasynda 7,5 myń mıkrokredıt berý kózdelgen. Osylaısha, atalǵan Ulttyq joba boıynsha aýyl halqynyń tabysyn arttyrýǵa negizdelgen pı­lottyq jobanyń aýqymyn keńeıtýge 90 mlrd teńge baǵyttalmaq. Degenmen oblys ákimdikteriniń aqparattary Ulttyq jobadaǵy atalǵan qarjylandyrýdyń bel­gilengen kólemi jetkiliksiz ekenin kórsetýde. Osyǵan baılanysty, mı­nıstr­­lik ákimdikter málimdegen qajet­ti qarjyny bólýge bıýdjettik ótinim da­­ıyn­dady. Respýblıkalyq bıýdjet ko­mıs­sııasynyń sheshimimen bul kólem 2023 jylǵa tolyq, ıaǵnı 30 mlrd teń­geden 52,4 mlrd teńgege deıin kóteri­­le­di, 2024 jáne 2025 jyldarǵa ishinara qoldaý tapty. Sońǵy eki jyl boıyn­­sha qajettilikti eskerý 2023 jyly bıýd­­jetti qalyptastyrý kezinde anyq­ta­lady. Sondaı-aq pılottyq jobany el kóleminde taratýdyń 2023-2025 jyld­arǵa arnalǵan jol kartasy bekiti­ldi. Bıyl shildede Eńbek jáne halyq­ty áleýmettik qorǵaý mınıstri­niń buı­ry­ǵy­men Kásipkerlik basta­mashy­lyq­qa járdemdesý jónindegi shara­lar­dy uıym­dastyrý jáne qarjy­lan­dy­rý qaǵı­dalary bekitildi», dedi E.Qarashókeev.

Qanatqaqty jobanyń aýqymyn keńeıtýdi iske asyrý jumyssyzdarǵa, jastarǵa, halyq­tyń az qamtylǵan toptaryna jáne t.b. kredıt berýge múmkindik beredi. Bul aýyl halqyn turaqty qosymsha tabyspen qamtamasyz etýge, ózin-ózi jumyspen qamtyǵan aýyl halqynyń kásipkerlik bel­sendiligin aıtarlyqtaı ul­ǵaıtý­ǵa, ataýly áleýmettik kómek alý­shylar sanyn azaıtýǵa alyp keledi jáne olardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa yqpal etedi.

E.Qarashókeev keltirgen derekter boıynsha Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstrligi Jer resýrstaryn basqarý komıtetiniń respýblıka boıynsha aýmaqtyq bólimsheleri 2,7 mln gektar alańda jer paıdalanýshylarǵa qatysty 1 077 jospardan tys tekserýdi tirkedi, sonyń nátıjesinde 1,9 mln gektar boıynsha 732 uıǵarym engizilse, 306,2 myń gektar bo­ıynsha qalyptasqan 107 mate­rıal sot organdarynyń qaraýynda jatyr.

Tıisti sharalar qabyldan­ǵannan keıin 1,3 mln gektar aýyl sharýashylyǵy jerleri ıgerile bastady. Sonymen qatar qabyldanǵan sheshimderdiń zańdylyǵyna 140 jospardan tys tekserý júrgizildi, nátıjesinde jer zańnamasyn buzýshylyqtardy joıý týraly 101 nusqama berildi.

«Jalpy, búgingi tańda memleketke 3,84 mln gektar paıdalanylmaıtyn jer qaıtaryldy, 2023 jyldyń sońyna deıin 10 mln gektardyń paıdalanylmaıtyn jerleri qaıtarylady. Alaıda osy kólemdi jumysty oryndaý úshin qosymsha 200 shtat birligin bóle otyryp, jer ıns­peksııasyn nyǵaıtý, sondaı-aq paıdalanylmaıtyn jerler­di anyqtaý boıynsha monıtorıngti júzege asyrý fýnksııalaryn olar tıisinshe oryndamaǵan jaǵ­daı­da, aýdan ákimderiniń jáne oblys ákimderiniń jer qaty­nas­taryna jetekshilik etetin orynbasarlarynyń jaýap­ker­shiligin kúsheıtý usynylyp otyr», dedi bul jaıynda mınıstr.

Sońǵy jańalyqtar

Dollar baǵamy qaıta ósti

Qarjy • Búgin, 15:53

Qazaqstanda shekteý sharalary engizile me?

Koronavırýs • Búgin, 15:37

Mańǵystaý oblysynyń ákimi taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 15:13

Koronavırýstyń «Serber» shtamy tez juǵady

Koronavırýs • Búgin, 13:32

Ulytaý oblysynyń ákimi taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 11:50

Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 11:06

Japonııa quramasy Ispanııany jeńdi

Fýtbol • Búgin, 10:33

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Búgin, 10:02

Jas tennısshilermen kezdesý

Tennıs • Búgin, 07:47

Uqsas jańalyqtar