Qoǵam • 03 Qazan, 2022

Elde qylmys azaıǵan

52 ret kórsetildi

Elimizdiń Ishki ister mınıstri Marat Ahmetjanov О́skemendegi «Ertis konsert» ortalyq mádenıet úıinde óńir jurtshylyǵymen kezdesip, salada qolǵa alynǵan aýqymdy reformalardy túsindirip, turǵyndardyń saýaldaryna jaýap berdi. Kezdesý tikeleı áleýmettik jeliler arqyly da taratyldy.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev el polıseılerine «Halyq senimine ıe bolyńdar» degen mindet qoıyp otyr. Salanyń jumysy qurǵaq sıfrlarmen emes, turǵyndardyń oı-pikirimen ólshenýge tıis. Jurtqa barynsha jaqyn bolý úshin mınıstr barlyq qurylymdyq bólim basshylarymen óńirlerdi aralaýǵa kirisken. Oblys-aýdan deńgeıindegi polısııa basshylary da jer-jerde elmen kezdesýler uıymdastyratyn bolady.

Sala basshysy óz sózin konstıtýsııalyq reformanyń mańyzyn túsindirýden bastady. Jazda ótken búkilhalyqtyq referendýmda halyqtyń basym bóligi Ata Zańǵa engizilgen ózgeristerdi jaqtap daýys berdi. Túzetýler Konstıtýsııanyń úshten birin qamtydy. Munyń bári eldegi saıası júıeni túbegeıli ózgertýge, bılik tarmaqtarynyń ókilettigin qaıta bólýge, jalpy qoǵamdy odan ári demokratııalandyrýǵa berik negiz bolmaq.

– Konstıtýsııalyq reformanyń nátıjesin­de biz sýperprezıdenttik basqarý formasynan tolyq bas tartyp, yqpaldy Parlamenti men esep beretin Úkimeti bar prezıdenttik júıege oıystyq. Konstıtýsııalyq sot organynyń róli kúsheıdi, endi oǵan kez kelgen azamat júgine alady. Adam quqyǵy jónindegi ókiletti tulǵa ınstıtýty engiziledi. Sonymen qatar sot sheshimi­men azamatty májbúrli eńbekke tartý múmkindigi paıda boldy. Iаǵnı endi quqyq buzǵan adamdar­dy zań aıasynda qoǵamdyq jumystarǵa tartýǵa ­bolady, – dedi mınıstr.

Jıynda Marat Ahmetjanov eldegi qylmys jaǵdaıyna keńinen toqtaldy. Jalpy, sońǵy otyz jyldyń ishinde qylmystar sany birneshe ese qysqaryp otyr. Aıtalyq, 90-jyldar­dyń basyn­da jylyna 2600-den astam qylmys tirkelse, qazir bir jylda shamamen 700-800 qylmys jasa­lady. Árıne, polısııa basshylyǵy mundaı kórsetkishterge toqmeıilsýge bolmaıtynyn aıtady.

– Qazirgi kezde qoǵamdy esirtki bıznesi, ınternet alaıaqtyq, otbasy-turmystyq janjal, shetten ákelingen kólikterdi esepke alý syndy máseleler kóbirek tolǵandyryp otyr. Biz osy qylmys túrlerimen aıaýsyz kúres júrgizip kelemiz, – dedi Marat Muratuly.

Elimizde tirkeletin qylmystardyń 5,6 paıyzy Shyǵys Qazaqstannyń úlesine tıesili. Sońǵy jyldary qylmys deńgeıi 26 paıyzǵa tómendegen. Desek te qylmys sanyn adam basyna shaǵar bolsaq, óńir kósh basynda keledi. Mınıstr bul másele egjeı-tegjeı zerdelenip, ony sheshýdiń joldary qarastyrylatynyn jetkizdi.

– Buryn urlyq, qyz zorlaý qylmystary aýyr dep sanalmaıtyn. Sonyń kesirinen urylar ustalǵan jaǵdaıda jábirlenýshige shyǵynyn ótep, keshirimin alyp, jaýapkershilikten qutylyp ketetin. Jazadan jaltarǵandar resıdıv jasap, odan da aýyr qylmystarǵa baratyn. Mal urlyǵy tipti kásip­tiń bir túrine aınalyp ketti deýge de bolady. Zańdy qatańdatyp, atalǵan qylmystar jábirlený­shi­ler tarapynan keshirilmeıtin bolǵan soń, urlyq 2,5 ese, zorlaý 3 esege azaıdy, – dedi Ishki ister mınıstri.

Polısııanyń aldynda qaǵazbastylyqtan arylý, jumys barysyn sıfrlandyrý, avtomattandyrý jáne ońtaılandyrý mindetteri tur. Qazaqstan polısııasy birtindep batystyq úlgige kóshedi. Polıseıler azamattarmen iltıpatty qarym-qatynas jasaýǵa úırenýge tıis. Al mınıstrlik óz kezeginde sala qyzmetkerleriniń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa kúsh salmaq.

Jıynnyń ekinshi bóliginde mınıstr jı­nalǵandardyń suraqtaryna jaýap berdi. Saýal­dardyń bir bóligi polıseıler tarapynan ja­salǵan zań buzýshylyqtarǵa qatysty boldy. Olar boıynsha júgingen azamattardy sala bas­shysy jeke qabyldaýǵa shaqyrdy. Keıbir óske­mendikter sońǵy kezderi elimizge Reseıden kelýshilerdiń kóbeıgenin aıtyp, bul jaıtqa alańdaýshyly­ǵyn bildirdi.

– Elimizge jyl saıyn shetten 6 mıllıonǵa jýyq adam keledi. Biz olardyń bárin tıisti tek­serýden ótkizemiz. Alańdaýǵa esh negiz joq. Jaǵ­daı baqylaýda. Eger shetel azamattary zań buzsa, tıisti jazaǵa tartylady. Reseılik áriptes­terimizben baılanysymyz jaqsy, birlese jumys isteımiz, – dedi osy rette Marat Ahmetjanov.

 

Shyǵys Qazaqstan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Pavlodar oblysynyń ákimi taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 11:59

Almatyda joǵalǵan oqýshy tabyldy

Qoǵam • Búgin, 11:02

Elimizde 33 gradýsqa deıin aıaz bolady

Aýa raıy • Búgin, 10:17

ShQO-da kólik muz astyna túsip ketti

Oqıǵa • Búgin, 10:08

Búgingi valıýta baǵamy qandaı?

Qarjy • Búgin, 09:10

Elimizde 175 adam koronavırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 09:06

«Aıboz» darabozdary anyqtaldy

Ádebıet • Búgin, 08:55

Prezıdent quttyqtaýy

Prezıdent • Búgin, 08:50

Eldik nıet

Aımaqtar • Búgin, 08:48

Kezekte – jer úıler

Aımaqtar • Búgin, 08:46

Zań jobasy qaraldy

Saıasat • Búgin, 08:42

Taýarlardy baqylaýdyń ulttyq júıesi

Saıasat • Búgin, 08:40

Tıimdi yntymaqtastyq

Saıasat • Búgin, 08:38

Saıası maman daıarlaý baǵdarlamasy

Ekonomıka • Búgin, 08:32

Jeńistiń bastaýy – halyq

Qoǵam • Búgin, 08:27

Asyl tuqymnyń paıdasy

Aımaqtar • Búgin, 08:24

Berekeli aqbas sıyr

Ekonomıka • Búgin, 08:20

Avtojoldyń san alýan máselesi

Ekonomıka • Búgin, 08:18

Ishki jalpy ónim 4 paıyzǵa ósedi

Ekonomıka • Búgin, 08:14

Bazalyq mólsherleme nege kóterildi?

Ekonomıka • Búgin, 08:12

Inflıasııanyń kezekti tolqyny

Ekonomıka • Búgin, 08:10

Aýrýdyń aldyn alaıyq!

Medısına • Búgin, 08:08

Bilim kókjıegin keńeıtken

Ǵylym • Búgin, 08:06

Sapasyz oıynshyqtyń zalaly

Aımaqtar • Búgin, 08:04

Uqsas jańalyqtar