EcoStudentKZ chellendji Shymkentten bastaý aldy

Atalǵan is-shara aıasynda joǵary oqý ornynyń stýdentteri demalys aýmaǵyna serýendep kelýshilerge ekologııany taza ustaýdyń mańyzdylyǵy jóninde nasıhat júrgizdi.

Ońtústik Qazaqstan memlekettik pe­da­gogıkalyq ýnıversıteti Jastar saıa­saty bóliminiń basshysy Bekdáýlet Tas­bo­lattyń aıtýynsha, bul bastamanyń maqsaty – jurt nazaryn elimizdegi ekologııa máselesine aýdarý. Sonyń ishinde, ásirese jastardyń boıynda týǵan jerdiń tabıǵatyna degen janashyrlyq sezimin oıatyp, ony naqty ispen dáleldeý. Osy chellendj arqyly stýdentter qa­la­nyń tazalyǵyna kóńil bólýge, aına­lany kútip ustaýǵa, qoqystardy já­shikke suryptap salýdy úırenýge daǵ­dy­lanady. Bir aıtarlyǵy, bastamany joǵary oqý ornynyń stýdentteri óz er­kimen qolǵa alǵan. Bul da bolsa, óz Otanynyń tabıǵatyna, jan-jaǵyn qorshaǵan ortaǵa beıjaı qaraı almaıtyn, tıtteı bolsyn týyp-ósken jeriniń gúldenýine, kórkeıýine úles qosqysy keletin jas urpaqtyń ósip, jetilip kele jatqanyn kórsetedi.

«Ekologııany saqtaý, tabıǵattyń búlinýine jol bermeýdi árkim ózinen bas­taýy kerek. Árıne, ekologııany jaqsartý tur­ǵysynda tıisti ereje, zańdar bar. Ony júzege asyratyn memlekettik tıisti organ men qajetti tetikter de jetkilikti. Degenmen eldiń árbir azamaty shyn janashyr bolyp, ekologııa máselesin jaqsartýǵa kóńil bólmese bolmaıdy. Ár azamat qaıda bolsa da tazalyqty saqtap júrse jáne ony aınalasyndaǵy tanystaryna da úgittep nasıhattasa, nur ústine nur bolar edi. Adamdy kúshtep mindettegennen eshnárse ózgermeıdi. Saýapty is jasaýǵa adam ózi umtylýy kerek. Iаǵnı kópqabatty úıiniń aýlasyn taza ustaýǵa, qoǵamdyq oryndar­dy lastamaýǵa turǵyndardyń ózi bas­ta­ma­shyl­dyq tanytýy qajet. Tipti jolda ketip bara jatyp, qolyndaǵy kerek emes zatty jerge tastaı salmaı, erinbesten qoqys jáshigine salýǵa ádettený kerek. Ekosana degenimiz – mine, osy. Men óz basym tabıǵatty súıemin, onyń taza, kórikti bolǵanyn jaqsy kóremin. Sondyqtan osynaý chellendjdi qoldaýǵa birden kelisim berip, qurbylarymmen birge ózen aınalasynda ekologııalyq is-sharany ótkizýge qýana keldim. Taza­lyq máselesine ózim ǵana kóńil bólip qoımaımyn, oǵan dostarymdy da, úıdegi baýyrlarym men týystarymdy da úı­retýge tyrysyp júrmin. О́ıtkeni bir­diń kesiri myńǵa tımeýi kerek. Tek óz ishimizden tynyp, jan-jaǵymyzǵa na­sı­hattamasaq, istiń nátıjesi bolmaıdy. О́ziń ǵana janashyr bolyp, ózgeler zań­dylyqqa baǵynbasa, odan ekologııa jaq­saryp ketedi dep aıta almaımyn. Son­dyqtan mundaı bastama qoǵam úshin óte qajet», dep sanaımyn deıdi OQMPÝ stýdenti Gaýhar Tileý.

Jastardyń qolǵa alǵan isine, ásirese ózen boıynda demalýǵa kelgen úlkender ta­rapy zor rızashylyq bildirýde. So­lar­dyń arasynda Qoshqar ata ózeniniń shyraqshysy Maratjan Esimbekov te bar. Onyń aıtýynsha, ekologııalyq jaǵ­­daıdyń túzelýine sońǵy jyldary jergilikti ákimdik aıryqsha kúsh jum­sa­ǵan. Sonyń bir aıǵaǵy, búgingi chellendjden bólek osy aımaqta turaqty ta­zalyq jumystaryn júrgizip otyratyn «Jasyl el» jastar jasaǵynyń tyn­dyrymdy is-áreketteri. Al stýdent tańerteńnen ózen boıyn jaǵalap, ortaq iske jumyla kirisken belsendi jas azamattardyń aınala tóńirekti aınadaı etip tazalaýy qasıetti Qoshqar ata ózeniniń kıesin jalpaq jurtqa ta­nys­­tyrǵan shyraqshy qarııany erekshe súısintti. Osy jastardyń kómeginiń ná­tıjesinde ózen aınalasy kórkeıip, tabıǵaty sulýlanyp keledi. Máselen, stýdentterdiń qolymen egilgen gúlder búginde mańaıdy ártúrli túske boıap, kelýshilerdiń janaryn ózine baýrap turady.

«Jas kelse, iske» demekshi, qaladaǵy búkil jas kóterilgen bastamany qulshyna qoldasa, bitpeıtin is qalmaıdy. Qoshqar ata ózeni demalys aýmaǵy shahardaǵy Dendrologııalyq saıabaq mekemesine qaraıdy. Munda jıyrmaǵa jýyq adam qyzmet isteıdi. Barlyǵy da ózenniń qasıetti sýynan shıpa alý úshin kelgenderge jaıly jaǵdaı jasap, sol jolda ter tógip júr. Buryn bul jer qoqystyń ortasy bolatyn. Ákimdik tarapynan atqarylǵan úlken jumystyń nátıjesinde aınala áp-sátte adam tanymastaı keıipke enip, megapolıstiń eń bir ásem de kórikti jerine, týrıster kelýge asyǵatyn saıaly orynǵa aınaldy. Ásirese jastarǵa aıtar alǵysym sheksiz. Ár aı saıyn ózderi belsendilik tanytyp, osynda tazalyq aksııasy men senbilikter ótkizip turady. Endi taǵy bir bastama – EcoStudentKZ chellendjin qolǵa alyp jatyr eken. Talaptaryna nur jaýsyn! Mundaı ekologııalyq is-sharalar elimizge óte qajet. Sol arqyly qalanyń kósheleri, demalys oryndary, kópqabatty úılerdiń aýlalary qoqystan tazarsa, ekinshi jaǵynan, bul – óskeleń urpaqtyń sanasynda azamattyq paryz uǵymyn qalyptastyrýǵa, parasattylyq pen joǵary mádenıettiliktiń dánin sebýge jol ashady. Qoshqar ata ózeniniń rasynda da shıpalyq qasıeti bar. Onyń quramynda kalsıı men magnıı elementteri kóp ekendigi anyqtalǵan. Osy emdik ereksheliginiń nátıjesinde qalalyqtar qysy-jazy ózen sýyna kelip shomylady. Ásirese jaz kezinde munda adam sany óte kóp bolady. Al kalsıı men magnıı elementteri adam­nyń súıegi men qan-tamyrlarynyń qyz­metin jaqsartýǵa kóp kómegin tıgizedi. Sonymen birge teri aýrýlary men qan qysymynan zardap shekken adamdarǵa, ınsýlt pen júrek talmasyna ushyraǵan naýqastarǵa berer emdik qasıeti mol. Sondyqtan da jastardan bastap qa­rııa­larǵa deıin Qoshqar ata ózenine salqyndap, tynystaýǵa ári shıpaly sýynan dertine daýa izdep keledi. Qoshqar ata ózeniniń burynǵy ataýy Myńbulaq bolǵan. О́zen aınalasyn qorshaǵan kishigirim bulaqtardan bastaý alady. Qala jurty bul bulaq kózderiniń sýyn áli kúnge deıin shıpa retinde nemese kúndelikti turmystaǵy aýyz sý esebinde paıdalanady. Sondyqtan jastardyń respýblıka óńirlerine úlgi kórsetken estafetalyq tazalyq aksııasynyń dál osy jerden bastalýynyń úlken máni bar ári naǵyz quptarlyq is boldy. Jalpy, sózimniń basynda aıtyp ótkenimdeı, Qoshqar ata áýlıeli meken sanalady. Sol úshin de munda qala turmaq, elimizdiń túkpir-túkpirinen kelýshiler óte kóp. Osy rette shahardyń mádenı demalys aýmaǵy, sonymen birge zııarat orny bolǵan ózenniń tabıǵaty keremet, aınalasy tap-taza, gúlder men jasyl-jelekke oranyp turǵany mańyzdy», deıdi shyraqshy qarııa.

Chellendjdi uıymdastyrýshylardyń málimdeýinshe, bul bastama ár apta sa­ıyn jalǵasyp, sonyń nátıjesinde stýdent jastar demalys kúnderin qalanyń tazalyǵyna jumsap, ekologııasynyń jaqsarýyna óz úlesin qosady. Sol sebepti atalǵan aksııa bir kúndik is-shara bolyp sanalmaıdy. Aptanyń sońyndaǵy árbir demalys kúnderi jalǵasyn taýyp otyrady. Alǵashqy is-shara joǵary oqý oryndary stýdentteriniń qatysýymen bastalsa, endigi tazalyq jumystaryna arnaýly oqý oryndarynyń shákirtterin jumyldyrý josparda bar.

EcoStudentKZ chellendji – stý­dent­terdiń erikti túrde ózderiniń yq­tııarlyǵymen qolǵa alynǵan joba. Sondyqtan onyń túrli baǵdarlamalar men josparlar aıasynda júzege asatyn is-sharalarǵa eshqandaı qatysy joq. Bul jastardyń osylaısha óz erikterimen bas qosyp, sanaly túrde týǵan eldiń tabıǵatyna janashyrlyq tanytqan saýap­ty is-áreketterimen qundy.

«Jastar – qoǵamnyń qozǵaýshy kúshi. Osy rette qandaı da bir ıgi istiń jas býyn ókilderinen bastaý alǵany men úshin úlken maqtanysh. Keleshekte bastamamyz baıandy bolyp, biz qolǵa alǵan isti izimizdi basyp kele jatqan ini-qaryndastarymyz ilip áketer degen úmittemiz. Byltyr ekosana taqyrybyna baılanysty megapolıste birneshe mańyzdy is-shara uıymdastyryldy. EcoStudentKZ chellendjin ekologııa máselesine arnalǵan bıylǵy ak­sııa­lardyń eń aýqymdysy dese bolady. Josparǵa saı aldaǵy ýaqytta eko­senbilikterdi ótkizýdiń tártibine ózge­ris­ter engizýdi josparlap otyrmyz. Mundaǵy maqsatymyz – jastardyń bel­sendiligin arttyrý, jumystardy jú­ıeleý ári tazalyq aksııalarynyń tıim­­diligin arttyrý», deıdi Jastar re­sýrstyq ortalyǵynyń ókili Uljan Tólen.

ShYMKENT