Qarjy • 04 Qazan, 2022

Jeke tulǵa bankrottyǵy: Boryshkerge beriletin úsh múmkindik

46 ret kórsetildi

Qazaqstanda jeke tulǵanyń bankrottyǵyn kózdeıtin zań jobasy daıyndalyp jatyr. Ázirge zań talaptaryna qatysty naqty derekter joq. Degenmen Qarjy mınıstrligi keıbir aqparlardy tam-tumdap taratady. Sonyń ishinde biletinimiz – jeke tulǵanyń bankrot atanýy úshin úsh negizgi nusqanyń bar ekendigi.

Memlekettik kirister komı­teti bereshekpen jáne dár­men­siz boryshkerlermen ju­mys basqarmasy basshy­synyń oryn­basary Merýert Sısem­baeva­nyń aıtýynsha, zań jobasy qazir Májilis depýtattarynyń qaraýynda jatyr. 

«Mundaı zańdy ázirleýge halyq­tyń shamadan tys kredıt­tik aýyrt­palyǵy men jalpy qarjy­lyq jaǵdaıynyń nasharlaýy sebep boldy. Nesıe bıýrosy­nyń aqparatyna sáıkes, 7 mln-nan asa adamnyń bank pen mıkro­qarjy uıymdary aldynda qary­zy bar. Sonyń ishinde 1,5 mln-nan asa azamat nesıelerin tó­leı almaı, 90 kúnnen asatyn keshik­tirýge ushyraǵan. Al qaryzyn ótemegenine 5 jyldan asqan azamattar sany 700 myńnan asyp jyǵylady», deıdi M.Sısembaeva.

Zańnyń jalǵyz maqsaty bar, bul – nesıesin tóleı al­maı qıyndyqqa ushyraǵan azamat­tardyń qarjylyq jaǵda­­ıyn jaq­sartý. Memlekettik ki­ris­ter komıteti ókiliniń sózi­ne qaraǵanda, dúnıejúzilik tájirıbeni eskere otyryp zań jobasyn jasaýda úsh túrli rásim qarastyrylyp otyr. Ol – sottan tys bankrottyq, sot rásimi jáne tólem qabiletin qalpyna keltirý. Qaı rásimdi qoldanatynyn jeke tulǵanyń ózi tańdaıdy.

«Azamattar sottan tys ban­k­­rottyqty qaryzy 4,9 mln teńgeden aspaǵan jaǵdaıda paıdalana alady. Ol úshin boryshkerde múlik bolmaýy, kiris bol­maýy kerek nemese kirisi eń tó­mengi kúnkóris deńgeıinen as­­paǵany jón. Tıisinshe, bank­termen óz qaryzyn retteý bo­ıynsha aldyn ala jumystardy júrgizýi kerek. Aıta ketý kerek, bul rásim tek ekinshi deńgeıli bank, mıkroqarjy uıymy jáne kollektorlyq agenttikter aldynda qaryzy bar adamdar úshin ǵana qoljetimdi», deıdi ol.

Atalǵan rásimdi qoldan­ǵan­nan keıin paıda bolatyn saldardy sarapshy bylaı tizbeleıdi. Sottan tys bankrottyqty qoldan­ǵan aza­mattyń mindettemeleri­­niń merzimi ótken bolyp eseptele­di. Kredıtor boryshkerden mindet­temeni oryndaýdy talap ete almaıdy. Turaqsyzdyq aıyby, ósimpul men aıyppul eseptelmeıdi. Múlikti ıelikten aıyrýǵa bolmaıdy jáne ózine basqa mindettemelerdi ala almaıdy. Sottan tys bankrottyq rásimin qoldaný úshin azamat elektrondy úkimet veb-por­taly arqyly ótinish beredi. Qujattar qabyldanǵannan keıin múddeli memlekettik jáne ózge de organ­dardyń derekterine sáıkes azamat­tyń osy rásimge sáıkestigi nemese sáıkes emestigi tekseriledi.

Al sot bankrottyǵy rásimin qary­zy 4,9 mln teńgeden asqan aza­mat jáne basqa da zańdy uıym­­dardyń aldynda bereshegi bar jeke tulǵalar paıdalanýǵa quqyly.

«Bul rásim barysynda jeke tulǵanyń múlki satylady jáne satýdan túsken qarajat kredı­tor­lar­dyń qaryzyn tóleýge jum­salady. Árıne, óziniń bir kezek­ti­ligine sáıkes. Múliktiń ishinde jalǵyz baspana bolsa onda ol saralanady. Azamattyń jalǵyz tur­ǵyn úıi kepilzaty bolsa (máselen, ıpoteka) onda sotty bank­rottyq barysynda kredıtor ony talap etýge quqy­ly. Al eger jal­ǵyz múl­ki (jal­ǵyz baspanasy – red.) esh jer­de kepilde bolmasa onda esh­bir kredıtor bul múlik­ke kóz tige al­maıdy. Baspana adam­nyń ózin­de qalady», deıdi komıtet ókili.

Úshinshi nusqa – «tólem qabiletin qalpyna keltirý» rá­simi. Ol úshin azamatta turaqty kiris jáne múlik bolýy qajet. Bul rásimdi paıdalaný aıasynda boryshkerge qaryzdy 5 jyl merzim ishinde bólip tóleý múmkindigi usynylady.

«Bul rásim boıynsha arnaıy jospar ázirlenip, atalǵan jospar sotta bekitilýge tıis. Jospar­dy ázirleýge qarjylyq basqarý­shylar kómektesedi. Tólem qabiletin qalpyna keltirý rásimi­niń artyqshylyǵy – jeke tulǵanyń múlkiniń satylmaı, boryshkerdiń enshisinde qalý múmkindigi jáne bankrot degen mártebe bolmaıdy. Sondyqtan bankrottyqtyń saldary da ol azamatqa qatysty qoldanylmaıdy», deıdi.

Iаǵnı «tólem qabiletin qal­py­na keltirý» rásimin paıda­lan­ǵan azamat ózin-ózi bankrot dep jarııalaǵan azamattar sanatyna kirmeıdi. Ádette, bankrot atanǵan boryshkerler bes jyl­ǵa deıingi merzimde kredıt rásimdeı almaıdy, ekinshi márte bankrottyq rásimin tek 7 jyldan keıin qoldana alady jáne qarjylyq jaǵdaıy 3 jylǵa deıin tekserilip tura­dy. Sonymen qatar bankrot bol­ǵan adamnyń qar­jylyq saýat­­tylyq kýrsyna qatysýy min­detteledi. Ýákiletti organdar uıym­dastyrylatyn mundaı kýrs­tar tegin túrde júrgiziledi. Al mun­daı shekteý­ler tólem qabi­­letin qalpyna keltirý rási­min paı­dalanǵan aza­mattarǵa qatysty emes.

Sońǵy jańalyqtar

Almatyda joǵalǵan oqýshy tabyldy

Qoǵam • Búgin, 11:02

Elimizde 33 gradýsqa deıin aıaz bolady

Aýa raıy • Búgin, 10:17

ShQO-da kólik muz astyna túsip ketti

Oqıǵa • Búgin, 10:08

Búgingi valıýta baǵamy qandaı?

Qarjy • Búgin, 09:10

Elimizde 175 adam koronavırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 09:06

«Aıboz» darabozdary anyqtaldy

Ádebıet • Búgin, 08:55

Prezıdent quttyqtaýy

Prezıdent • Búgin, 08:50

Eldik nıet

Aımaqtar • Búgin, 08:48

Kezekte – jer úıler

Aımaqtar • Búgin, 08:46

Zań jobasy qaraldy

Saıasat • Búgin, 08:42

Taýarlardy baqylaýdyń ulttyq júıesi

Saıasat • Búgin, 08:40

Tıimdi yntymaqtastyq

Saıasat • Búgin, 08:38

Saıası maman daıarlaý baǵdarlamasy

Ekonomıka • Búgin, 08:32

Jeńistiń bastaýy – halyq

Qoǵam • Búgin, 08:27

Asyl tuqymnyń paıdasy

Aımaqtar • Búgin, 08:24

Berekeli aqbas sıyr

Ekonomıka • Búgin, 08:20

Avtojoldyń san alýan máselesi

Ekonomıka • Búgin, 08:18

Ishki jalpy ónim 4 paıyzǵa ósedi

Ekonomıka • Búgin, 08:14

Bazalyq mólsherleme nege kóterildi?

Ekonomıka • Búgin, 08:12

Inflıasııanyń kezekti tolqyny

Ekonomıka • Búgin, 08:10

Aýrýdyń aldyn alaıyq!

Medısına • Búgin, 08:08

Bilim kókjıegin keńeıtken

Ǵylym • Búgin, 08:06

Sapasyz oıynshyqtyń zalaly

Aımaqtar • Búgin, 08:04

Qaraýsyz mal apatqa uryndyrady

Aımaqtar • Búgin, 08:02

Kólik gazyna ýlanǵan

Aımaqtar • Búgin, 07:59

Qumar oıynnyń qurbandary

Qoǵam • Búgin, 07:56

Sulýlyq sapary

Rýhanııat • Búgin, 07:54

Uqsas jańalyqtar