Basty mıssııa – memlekettik qyzmetshilerdiń jańa býynyn tárbıeleý

Memlekettik qyzmetshilerdiń kásibıligi men quzyrettiligin turaqty arttyrý – Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń basty mıssııasy. Bul mindettiń Qazaqstannyń memlekettik basqarý júıesin jańǵyrtý konteksinde qalaı iske asyrylyp jatqany týraly osy oqý ornynyń rektory Bolatbek ÁBDIRÁSILOV aıtyp beredi. – Bolatbek Serikbaıuly, Asta­nadaǵy memlekettik qyzmet­shi­ler­men kezdesýinde Prezıdent aka­demııaǵa «A» korpýsy jáne jer­gilikti atqarýshy organdardyń basshylary úshin oqytýdy uıym­dastyrý jóninde tapsyrma ber­di. Osy baǵytta qandaı ister atqa­rylýda? – Bul – óte mańyzdy tapsyrma, biz buǵan úlken jaýapkershilikpen qaradyq. Biliktilikti arttyrý kýrstaryn daıyndaý kezinde osy saladaǵy Federaldyq biliktilikti arttyrý ınstıtýty (FEI, AQSh), ENA (Fransııa), Koreı basshylyq quramnyń bilik­tiligin arttyrý ınstıtýty (COTI) sııaq­­ty kóshbasshylardyń tájirı­besin jan-jaqty zerttedik. Úzdik tájirıbeni eskere otyryp, oqytý baǵdarlamasyn jobaladyq. О́tken jyldyń kúzinde «A» korpýsy – ortalyq jáne jergilikti bas­qarý organdarynyń jaýapty hatshy­lary men apparat basshylary úshin birinshi ret kýrstar ótkiz­dik. Baǵdarlamalarda jobalardy basqarý, memlekettik organdarda ishki aýdıttiń negizgi aspektilerimen tanysý, kóshbasshylyq daǵdylardy jetildirý, qaqtyǵystaný salasyn­daǵy bilimdi keńeıtý boıynsha quzy­retterdi damytýǵa basa nazar aýdaryldy. Kýrstardaǵy sabaqtardy Fransııadan, Germanııadan, Uly­brıtanııadan kelgen jetekshi álem­dik sarapshylar júrgizdi. Nátı­je tamasha boldy – saýaldama tyń­daýshylardyń 95 paıyzy qanaǵat­tanǵanyn kórsetti. Mundaı kórset­kishterge óz qyzmetimizde alǵash ret qol jet­kizdik. Biz «A» korpýsyn oqytý úshin jańa tásilderge negizdelgen birneshe baǵdarlama ázirledik. Birinshi kezekte, bul – buryn basshylyq laýazymda jumys istegen adamdardy kúndizgi qashyqtyqtan qaıta daıarlaý kýrsy. Oqytýdyń bóligi akademııa qabyrǵasynda ótedi (bul ıntensıvti trenıngter, atap aıtqanda, basshy­nyń jeke tıimdiligi boıynsha), al basqa bóligi – qashyqtyqtan oqy­tý (strategııalyq josparlaý men bıýd­jetteý, personaldy basqarý, bas­qa­rýshylyq sheshimderdi daıyndaý men qabyldaý tehnologııalary). Qashyqtyqtan oqytýdy engizý memlekettik qyzmetshini, tipti, basshyny qyzmet ornynan uzaq ýaqytqa alshaqtata almaıtynymyzǵa negizdelgen. Osyndaı alǵashqy kýrstar byltyr óte tabysty ótti. «A» korpýsy úshin biliktilikti arttyrýdyń jeti semınaryn, atap aıtqanda, iri álemdik bilim ortalyqtarynan sarapshylardy shaqyrý arqyly ótkizý josparlanǵan. Aýyldyq okrýgterdiń ákimderin oqytýǵa qatysty, bizdiń mindetimiz – oqytýdyń úlgilik baǵdarlamasyn ázirleý men jer-jerlerde ákimdikter kezinde óńirlik oqytý ortalyqtary estafetany odan ári ilip áketetindeı start berý. Birinshi semınar osy jyl­dyń aqpan aıynda ótkizildi: Astanaǵa barlyq óńirlerden 300 adam jınaldy, onlaın-rejiminde qo­syl­ǵan barlyq tyńdaýshylarmen birge, kýrstyń jalpy aýdıtorııasy shamamen 2,5 myńdaı adamdy qurady. Osyndaı aýqymda oqytý alǵash ret ótkizildi. Aýyldyq okrýgterdiń ákimderin oqytýdyń úlgilik baǵdarlamalary Qazaqstan Prezıdenti Ákimshiligimen, sondaı-aq, oblys ákimderimen kelisi­lip, óńirlik ortalyqtarǵa jiberildi. – Akademııa «A» korpýsyna konkýrstyq irikteý prosedýralaryna qatysty ma? – Memleket basshysynyń Jar­lyǵyna sáıkes, «A» korpýsynyń ákimshilik memlekettik qyzmettiń kadr rezervine irikteýdi Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Kadr saıasaty jónindegi ulttyq komıssııa júzege asyrady. Konkýrstyq irikteý birqatar kezeńderdi qamtıdy, ony iske asyrýdaǵy negizgi mindet Memlekettik qyzmet isteri agenttigine júkteldi. Akademııa úmitkerlerdiń quzyrettiligin anyqtaýǵa test daıyndaý men ótkizýge jumyldyryldy. Bizdiń ǵalymdar «A» korpýsyna úmit­kerler úshin psıhometrıkalyq test ázirledi jáne ótkizdi, ol ártúr­li baǵyttar boıynsha olardyń quzyret­terin aıqyndaý, logıkalyq oılaýdy baǵalaýǵa múmkindik beredi. Testileý derekteri áńgimelesý ótkiz­gen komıssııa múshelerine úmitkerler týraly qosymsha aqparat retinde usynyldy. – Testileýdiń qorytyndy nátı­je­lerimen bólise alasyz ba? – Biz barlyq deńgeıdegi 4,5 myń memlekettik qyzmetshige testileý júrgizdik jáne nátıjelerdi taldap, ortasha statıstıkalyq memlekettik qyzmetshiniń «portretin» jasaǵan kezde, negizgi problema – kommýnıkasııa daǵdylarynyń álsiz damyǵanyn kórdik. Al bul negizgi problema – adamdarmen qarym-qatynas bolyp tabylatyn jergilikti jerlerdegi basshylar úshin óte mańyzdy qa­sıet. Budan ózge, eger memlekettik qyzmetshi tulǵaaralyq qatynastyń daǵdylaryn meńgermese, onda olar óz komandasymen, áriptesterimen ózara qarym-qatynas jasaı almaıdy, jalpy, qyzmet tıimdiligin tómendetetinin aıtpaǵanda, shıelenisti jaǵdaılarǵa ákelýi de múmkin. Sondaı-aq, básekelestikke baǵdarlanýdy tómendetedi, al biz básekege qabiletti basshy oıdaǵydaı basqaratynyn bilemiz. Sonymen qatar, psıhometrıkalyq testileý qazaqstandyq memlekettik qyzmetshilerdiń kúshti jaqtaryn – maqsattylyǵy men taldamalylyǵyn kórsetti. Bul quzyretter bastap­qylary bolyp tabylady, memlekettik qyzmetshiler úshin olardyń sypa­ıylyǵyn, belsendiligin, tózimdiligin, komandalyq rýh pen patrıotızm sezimin qalyptastyrý maqsatynda motıvasııalyq platforma qurylyp, damytylýy tıis. Onymen akademııa aınalysyp jatyr. – Akademııa ótkizetin oqytý tıim­d­iligin qalaı baǵalaısyz? – Bul másele biz úshin birinshi orynda turady. Akademııa elimizdegi memlekettik qyzmetshilerdi oqyta­tyn, sot júıesi men Syrtqy ister mınıstrligi úshin kadrlar daıarlaıtyn jalǵyz arnaıy oqý orny bolyp tabylady. Memlekettik qurylys pen bizdiń qoǵamnyń damýyndaǵy tabys­tar kóbinese memlekettik bas­qarýdyń tıimdiligine, demek, memlekettik apparat qyzmetker­leriniń quzyrettiligine baılanys­ty ekenin túsinemiz. Son­dyqtan oqý baǵdarlamalaryn iske asyrýda álemdik tájirıbeni qoldanýǵa tyrysamyz, bizdiń tyńdaýshylardyń pikirlerin, memlekettik organdardyń usynymdaryn nazarǵa alamyz. Soń­ǵy eki jylda EO jobasynyń qol­daýymen ázirlengen akademııanyń damý tujyrymdamasy arqasynda jumysqa eleýli ózgerister engizýge, buryn bar kemshilikterden arylýǵa jáne basymdyqtardy damytýǵa múmkindik aldyq. Mysaly, 2011 jyldyń sońynda EO sarapshylary ótkizgen akademııa qyzmetin taldaý bizdiń baǵdar­lamalardyń shamadan artyq teorııalyq oqytýdy qamtıtynyn, sabaqtar taqyryptary memlekettik qyzmet pen memlekettik organdardyń naqty problemasynan alshaqtap, oqytý ádistemesiniń eskirgenin, dıs­sertasııa men ǵylymı-zertteý taqyryptarynyń ózekti emestigin kórsetti. 2012-2013 jyldary ótkizilgen oqý-ádistemelik, ǵylymı-zertteý jumystaryn jańǵyrtý nátıjesinde tyńdaýshy óziniń kúndelikti jumy­synda naqty kezdesetin máselelerge kóshtik. Bul problemalardy anyq­taýǵa jyl saıyn memlekettik organ­nyń tıimdiligin bıýdjettiń oryndalýy, strategııalyq jospar­laý, bas­shylyqtyń tapsyrmala­ryn baqylaý men oryndaý, aqparat­tandyrý, personaldy basqarý sııaq­ty baǵyttar boıynsha baǵalaý kómektesedi. Basqa tásil mynalarmen anyq­talady: tyńdaýshylardyń dıssertasııa, kýrstyq jumys taqyryptaryn, birinshiden, memlekettik qyzmetshiniń qyzmetine tyǵyz baılanysty bolatyndaı, ekinshiden, árbir jumys sol nemese ózge sala problemasynyń naqty sheshimine baǵyttalatyndaı etip berýge tyrysamyz. Iаǵnı, biz mem­lekettik qyzmetshilerdi praktıkaǵa baǵdarlap oqytýǵa kóshtik. Oqytý tıimdiligin arttyrýdyń taǵy bir qadamy – oqytý tehnologııasyn jetildirý bolyp tabylady. Eger buryndary tyńdaýshylarǵa sabaq kezinde passıv ról berilse, endi biz ınteraktıvtilikke umtyla­myz, onda tyńdaýshy men oqytýshy sıtýasııalyq tapsyrmalardy bir­lesip sheshedi, prob­lemany jáne sheshimder qabyldaý tehnologııasyn talqylaıdy. Árıne, memlekettik qyzmetshilerdiń jeke jáne basqarýshylyq quzyretterin damytamyz, bul – kommýnıkasııa daǵdylary, komandamen jumys isteý, ujym jumysyn uıymdastyrý. Tyńdaýshylarǵa kóp nár­se berý úshin akademııanyń profes­sor-oqytýshylar quramy da damýy tıis. Sondyqtan bizdiń oqytý­shy­larymyzdyń bilim men bilik-daǵdylaryn úzdiksiz ja­ńartý úderisteri jolǵa qoıylǵan. Mysaly, tek 2013 jyly ǵana 35 qyzmetker EO jobasy sheńberinde shetelde biliktiligin arttyrdy, 13 adam «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha oqydy. Budan ózge, Astanaǵa jetekshi sheteldik sarapshylar júıeli túrde shaqyrylady, olar oqytýshylardy ınnovasııalyq tehnologııalarǵa oqytyp qana qoımaı, sonymen qatar, ǵylymı-zertteýdiń jańa ádisterin ıgerýge, ǵylymı maqalalar jazýǵa kómektesedi. Tájirıbe kórsetkendeı, oqytý sapasy men tıimdiligine aldyń­ǵy qatarly ǵylymı-zertteýler júrgi­ziletin jáne oqý úderisine jańa bilim transferti júıesi engizilgen jerde qol jetkiziledi. Qazirgi kezde ǵylym áleminde kez kelgen zertteýshiniń qyzmeti onyń jarııalanymdarynyń sany men reıtıngtik ǵylymı jýrnaldarda silteme jasalýyna qaraı baǵalanady. Sebebi, bul – onyń jumysynyń ózek­­tiligi men jańashyldyǵynyń kórsetkishi. Árıne, biz osy baǵytta da oıdaǵydaı jumys jasaýdamyz. Osylaısha, 2011 jyly akademııada joǵary ımpakt-faktory bar jýrnaldarda bar bolǵany eki jarııalanym bolsa (63 OPQ shtat birligine), 2013 jyly olardyń sany 26 maqalaǵa kóbeıdi. Bizdiń ǵalymdardyń zertteýleri barǵan saıyn ózekti, qyzyqty jáne paıdaly bola túsýde, sebebi, olar Memleket bas­shysynyń «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasynda berilgen tapsyrmalaryn oıdaǵydaı damytyp, oryndaý tehnologııalaryn qurýdaǵy elimizdiń áleýetin zerdeleýge arnalǵan. – Memlekettik qyzmetshiler qan­shalyqty qaıta oqyp, bilik­tiligin arttyrýy tıis? – «Memlekettik qyzmet týraly» Zań boıynsha, árbir memlekettik qyzmetshi úsh jyl ishinde biliktilikti arttyrý kýrstarynan mindetti túrde ótýi tıis. Biraq álemniń tez ózgerip jatqanyn, jańa tegeýrinder men oǵan jańa jaýaptardyń paıda bolýyn, memlekettik basqarý júıesiniń ózi de ózgeriske ushyrap jatqanyn kórip otyrmyz. Sondyqtan akademııa qyzmeti memlekettik qyzmetshiler úshin kez kelgen ýaqytta jańa bilim men daǵdylardy alýǵa múmkindik beretindeı jaǵdaı jasaýǵa baǵyt­talǵan. Bul jerde biz qarqyndy damytyp jatqan qashyqtyqtan oqytý júıesi tyńdaýshylarǵa qajetti bilim berýmen qatar, olardy jumys ornynan alshaqtatpaıtyn teńdesi joq júıe deýge bolady. Biz 12 baǵyt bo­ıynsha qashyqtyqtan oqytý kýrstaryn ázirledik, olardyń sanyn kóbeıtýge umtylamyz. Qazaqstanda «úsh L» IýNESKO: Life Long Learning – búkil ómir boıyna oqý qaǵıdaty barshaǵa tanys bolsa kerek. Meniń oıymsha, bul qaǵıdatty memlekettik qyzmetshiler nazarǵa alýy tıis. Sebebi, memlekettik bas­qarý júıesiniń tıimdiligi olar­dyń jumys tıimdiligine, jańa bilim­men, ádistememen qanshalyqty qarý­lanǵanyna, qazirgi zamanǵy tehnologııa­lardy qanshalyqty jaqsy biletinine baılanysty. Akademııa olardyń kásibı damýy men jetilý úderisi úzdiksiz bolýyn qamtamasyz etýge múddeli. Bizdiń bas­ty mıssııamyz – memlekettik saıa­satty durys túsinip, iske asyrýǵa, memlekettik apparattyń árqashan kásibı, jaýapty, qarqyndy jáne otansúıgish bolýy úshin eldiń já­ne qoǵamnyń qajettilikterine tez arada den qoıa biletin basqarý júıe­sin qurýǵa qabiletti memlekettik qyzmetshilerdiń jańa býynan jasaqtaý. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Samat MUSA, «Egemen Qazaqstan».