Elordada bolyp jatqan VII Astana ekonomıkalyq forýmy aıasyndaǵy jeke bir sessııa «Eýrazııalyq kólik júıesi jahandyq básekelestik jaǵdaıynda» degen taqyryppen ótti. Mine, osy bir faktiniń ózi ǵana Qazaqstannyń ekonomıkalyq sátti damýy úshin kólik tasymaly men logıstıkasynyń erekshe mańyzǵa ıe bolyp otyrǵandyǵyn kórsetse kerek. Negizgi álemdik rynoktardyń ortasynda ornalasqan bizdiń elimiz óziniń kólik dálizderiniń ótkizý qabiletin arttyrý, temirjol men Aqtaý portynyń qýatyn kúsheıtý ústinde. Eýropa men Azııa baǵytynda júk jetkizýdiń jyldamdyǵyn barǵan saıyn arttyrýǵa baǵyttalǵan sharalardy qabyldaýda. Mine, osy rette qazaqstandyq logıstıkany úılestirýdiń basty róli «Qazaqstan temir joly» kompanııasy men «KAZLOGISTICS» kólikshiler odaǵynyń úlesine tıip otyrǵandyǵyn atap kórsetsek artyq emes.
Sonymen, álemniń 150 elinen 10 myńnan astam sarapshy qatysyp otyrǵan asa mańyzdy forým barysynda «Qazaqstan temir joly» UK» AQ pen Kólikshiler odaǵy Qazaqstan arqyly ótetin tranzıttik tasymaldyń qazirgi zamandyq múmkindikterin áıgiledi. Osy maqsatqa arnalǵan «Eýrazııalyq kóliktik júıesi jahandyq básekelestik jaǵdaıynda» atty sessııada Qazaqstan kólik dáliziniń ǵajaıyp erekshelikteri júıeli túrde baıandaldy jáne kórsetildi. Bul joldyń ýaqyttan utý jaǵynan alǵanda dástúrli teńiz jolynan úsh ese qysqalyǵynyń ózi kóp jaıdan syr ańǵartatyn bolsa kerek.
«Álemdik ekonomıkadaǵy qazirgi aǵymdardy eskere otyryp, bizdiń Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha «Qazaqstan – Jańa Jibek Joly» baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Bul baǵdarlama tranzıttik áleýetti júzege asyrýdyń, logıstıkalyq qyzmetti kúsheıtýdiń, ulttyq kóliktik-logıstıkalyq ınfraqurylymdardy qalyptastyrýdyń jáne olardy jahandyq turǵydan ıntegrasııalaýdyń basym baǵyttaryn aıqyndaıdy, – degen «KTJ» UK» AQ prezıdenti Asqar Mamın Qazaqstandaǵy logıstıkalyq múmkindikterdi arttyrý isiniń eldi álemdegi eń damyǵan 30 eldiń qataryna 2050 jylǵa taman qosý maqsatyna qol jetkizý úshin tuǵyrlyq alǵysharttardyń biri bolyp tabylatyndyǵyn atap kórsetti.
Qazaqstan qazirgi kúni osy alǵa qoıylǵan maqsatqa sáıkes birqatar keń kólemdi ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý ústinde. Bul jobalar kóliktik básekelestik ortadaǵy eldiń turaqtylyǵyn arttyra túspek.
2012 jyly Qytaımen aradaǵy Altynkól – Qorǵas ekinshi shekaralyq ótpe jolynyń qurylysy aıaqtalyp, ashyldy. Osynyń nátıjesinde QHR-men túıisetin temirjoldyń ótkizý qabilettiligi birden 50 mıllıon tonna júkke deıin jetkiziledi.
Al ótken jyly Túrkimenstan, Iran telimindegi О́zen – Gorgan jelisi qurylysynyń aıaqtalýy nátıjesinde Qytaı men Eýropadan Parsy shyǵanaǵy elderine qosymsha tranzıttik júkter tartý esebinen Soltústik-Ońtústik dáliziniń áleýeti artty. Bul baǵyttaǵy kútiletin kólem 2020 jyly 15 mıllıon tonnaǵa jetýi tıis.
Bıylǵy jyly 988 shaqyrym qashyqtyqty quraıtyn «Jezqazǵan – Beıneý» jańa temirjoly paıdalanýǵa berilmek. TRASEKA Transkaspıı dálizi baǵytyn Aqtaý jáne Baký arqyly Túrkııaǵa jáne Balqanǵa jalǵaıtyn bul jol Ahalkalakı (Grýzııa) – Kars (Túrkııa) jańa jelisine ıntegrasııalanyp, Bosfor túbegi arqyly Marmaraı týnneline ótetin bolady. 2020 jylǵa taman bul jańa jelidegi tasymal kólemi 17 mıllıon tonnany quramaq.
«Hewlett-Packard» jáne «DHL» sekildi kompanııalar osynaý qurlyq joly boıynsha óz júkterin tasymaldaýdyń paıdasyna kóz jetkize kele júkteriniń eleýli bóligin Qazaqstan baǵytyna qaraı aýystyryp úlgerdi.
Astana ekonomıkalyq forýmy aıasyndaǵy osy paneldik sessııadaǵy kólikshilerdiń kezdesýine QTJ-nyń barlyq jetekshi áriptesteri keldi. Olardyń qatarynda «DP WORLD» kompanııalar tobynyń bas jetekshisi Mohammed Sharaf, TMD óńiri boıynsha assosıasııalanǵan áriptes Lufthansa Consulting kompanııasynyń jetekshisi Tomas Nıhaýs, «KTZ Express» AQ atqarýshy dırektory Darrel Hedeveı, The Boston Consulting Group basqarýshy dırektory Andreı Tımofeev, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń Kólik jáne ınfraqurylymdar departamentiniń basshysy Erjan Nurahmetov, Reseı Kólikshiler odaǵynyń vıse-prezıdenti Evgenıı Kazansev jáne basqalar boldy.
Álemniń 75 elinde kompanııasy jumys istep jatqan «DP WORLD» kompanııalar tobynyń bas jetekshisi Mohammed Sharaf pen QTJ Eýrazııalyq tranzıttik jelide Qazaqstandy básekege qabiletti etýge birge kúsh salyp jatqandyqtaryn atap kórsetti.
– Qorǵasty biz Aqtaýmen baılanystyramyz. Sóıtip, Grýzııa men Eýropaǵa shyǵýdy qamtamasyz etemiz, – dep sendirdi áriptesterdi M.Sharaf.
100-den astam adamdy quraǵan sessııa qatysýshylary QHR-daǵy Lıanıýngan teńiz portyndaǵy Qazaqstan-Qytaı logıstıkalyq termınaly qurylysy jobasynyń mańyzyn erekshe atap kórsetti. О́ıtkeni, bul joba Shyǵys-Batys baǵytyndaǵy qurlyqtyq tasymaldy damytý úshin óte qajet. Qonaqtar sonymen qatar, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasyndaǵy ıntegrasııalyq úderisterdiń mańyzdylyǵyna da toqtaldy.
– Álemdik ekonomıkanyń jahandaný jaǵdaıynda bizdiń kólik jáne ınfraqurylymdar salasyndaǵy ortaq ıntegrasııalyq úderisterimiz Odaq boıynsha áriptes elderdiń ekonomıkalyq ósiminiń negizgi múmkindikteriniń birine aınalýy tıis, – dep atap kórsetti Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııasy Kólik jáne ınfraqurylymdar departamentiniń basshysy Erjan Nurahmetov.
Qazaqstandaǵy kóliktik servıstiń damý ekpini ártúrli kólik túrleriniń qatysýy arqyly termınaldar men habtardyń paıdalaný baǵytyndaǵy shoǵyrlandyrylǵan tasymalǵa qaraı aýytqyp keledi. Osyǵan oraı, QTJ bazasynda bul qajetti servısti júzege asyratyn birtutas logıstıkalyq ortalyq qazirdiń ózinde belsendi jumys isteý ústinde.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».
