Nemis sheberleriniń qoltańbasy

Germanııa álemge kórnekti oıshyl­dardyń, kompozıtorlardyń, jazýshylar men sýretshilerdiń tutas tizbegin syılady. Kóptegen nemis sýretshileriniń qol­tańbasy adamzat órkenıetin óristetýge úles qosqan shyǵarmalar retinde tarıh­ta qaldy. Bul turǵyda bir ǵana Iogann Gýttenbergtiń 1440 jyly basyp shy­ǵarǵan ónertabysy Germanııada jáne Eýropanyń irgeli elderinde ádebıet pen grafıkalyq ónerdiń damýyna úlken serpin bergenin alǵa tartýǵa bolady.

Kezekti kórmede XV-XXI ǵasyrlar aralyǵynda nemis sýretshileriniń qala­mynan órilgen týyndylar usynylǵan. Sonymen qatar kórnekti nemis Qaıta órleý dáýiri sheberleri Albreht Dıýrer (1471-1528) men Lýkas Kranahtyń (1472-1553) gravıýralary ekspozısııanyń salmaǵyn arttyra túsken. О́nertanýshy Ámir Jadaıbaevtyń aıtýynsha, Dıý­rerdiń bıblııalyq sıýjetterindegi «Mysyrǵa qashý», «Iýdanyń súıýi» týyn­dylary taqyryptyq álemdi sensa­sııalar men názik emosııalardyń keń spektrimen baıyta alatyn sýretshiniń tańǵajaıyp sheberligin kórsetedi. «Másihtiń azǵyrylýy» paraǵyndaǵy Lýkas Kranahtyń tragedııaly shyǵar­masy Ǵaısanyń ǵajap beınesi arqyly zulymdyqtyń tas-talqanyn shyǵarady.

– Nıýrnbergte jumys istegen Dıýrer Hans Behaım (1500-1550) jáne Erhard Shenniń (1491-1542) gravıýralary kórer­menniń qyzyǵýshylyǵyn týdyrady. Aǵartý dáýirindegi adamǵa tán beıne Leıp­sıgtiń graveri Iogann Baýze (1738-1814) salǵan «Gersog Frıdrıh Goldshteın Bektiń portretinde» (1801) beı­­nelengen. Joǵary tap ókili­niń beı­nesinde sýretshi dáýirdiń roman­tı­kalyq murattaryna toly belsendi tul­ǵany beıneleıdi. Kóptegen nemis sýretshileri Germanııadan tys jerlerde jumys istedi. Reseı patshaıymy II Ekaterınanyń shaqyrýymen XVIII ǵasyrda nemis she­berleriniń Reseıge aǵylýy orys kór­kemsýret mektebiniń damýyna aıtar­lyqtaı serpin berdi. Ekspozısııadan Reseı ımperatory I Pavel men onyń áıeli hanshaıym Marııa Fedorovnanyń saltanatty por­tretin kórýge bolady. Atalǵan týyndyny 1796 jyly Sankt-Peterbýrgtegi Imperatorlyq óner akademııasyna gra­vırovka ónerin úıretý úshin shaqy­rylǵan Ignak Klaýber (1753-1817) oryndaǵan. Onyń shákirtteriniń arasynda keıinnen N.Ýtkın, A.Ýhtom­skıı, E.Skot­nıkov jáne t.b. tanymal graverler boldy. XIX ǵasyrdyń ortasynda neoklassısızmniń basym stıli kórnekti nemis músinshisi I.Shadov (1764-1850) jasaǵan «Lýıza hanshaıymnyń» bıýs­tinde usynylǵan. Iogann Mellerdiń (1814-1885) «II Aleksandr otbasynyń top­tyq portreti» akvarel mınıatıýrasy názik­tikpen jáne sheberlikpen erekshe­lenedi, – deıdi kórme jetekshisi Ámir Jadaıbaev.

Kórmeniń XIX ǵasyrdaǵy beıneleý óneri qabyrǵasyna Germanııada paıda bolǵan romantızm jáne bıdermaıer stılinde oryndalǵan sýretter ilingen. Orys aqsúıekteriniń súıikti sýretshisi A.Molınarıdiń «Áskerı portreti», Shýlstiń taýly peızajy, kór­kemsýret bóliminen oryn alǵan Dıýs­seldorf mektebiniń ókili Andreas Achenbahtyń «Sýretshiniń sheberhanasynda» atty shaǵyn sýreti kóz tartady. Al HH ǵasyrdyń ba­syndaǵy óner­degi demokratııalyq ten­den­sııalar A.Shılderdiń (1861-1919) peı­zajdyq keskindemesinde kórinis tapqan.

Ekspozısııanyń jeke bóliminde 1930-1940 jyldary Qazaqstanǵa qonys aýdarǵan nemis sýretshileriniń týyndylary tur. Bul bólimniń denin 1933 jyly Almatyǵa kelgen Mıýnhen óner akademııasynyń túlegi A.Rıttıhtiń (1889-1945) kartınalary qamtıdy. Uly Otan so­ǵysynyń basynda Úkimettiń buıryǵymen Respýblıkaǵa nemis ul­tynyń ókilderi bolyp sanalatyn júz­degen myń keńes azamattary qonys aýdardy. Olardyń arasynda V.Eıfert, A.Fonvızın, L.Brıýmmer sııaqty tanymal sýretshiler bar. Qarasha aıyna deıin jalǵasatyn rýhanı jobada kórermen I.Braýer, Iý.Gýmmel, N.Gınzbýrg, N.Býbeniń shyǵarmalarymen de tanysa alady.

ALMATY