Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
«Qyrkúıek aıynyń nátıjesi boıynsha ınflıasııa boljamnan aıtarlyqtaı asyp tústi. Sheshim qabyldaýǵa negizgi faktorlar – joǵary ınflıasııalyq kútýler, ornyqty suranys, fıskaldyq serpin, turaqty taýar jetkizý joldaryna qaıta baǵyttaýǵa baılanysty óndiris shyǵasylarynyń ósýi, syrtqy ınflıasııanyń jalǵasyp otyrǵan áseri, onyń ishinde saqtalyp otyrǵan Reseı rýbli baǵamynyń kúsheıýi boldy. Joǵarylaǵan ınflıasııalyq kútýler baǵa men tutynýǵa qysym jasaıdy. Munyń bári 2023 jyly ınflıasııalyq prosesterdiń baqylanýyn saqtaý úshin barynsha qatań aqsha-kredıt talaptaryn qajet etedi», delingen málimdemede.
Qazir ınflıasııanyń barlyq quramdas bólikteri boıynsha baǵanyń ornyqty ósýi baıqalady. Tıisinshe, halyqtyń da, kásibı makroekonomısterdiń de ınflıasııalyq boljamy edáýir ósken. Halyq tarapynan baǵanyń bolashaqtaǵy ósýin baǵalaý kóbine azyq-túlik ónimderi baǵasynyń ózgerýine, syrtqy oqıǵalarǵa jáne aıyrbastaý baǵamynyń qubylýyna baılanysty eken. Degenmen ekonomıkalyq belsendilik dınamıkasy bizdiń boljamǵa sáıkes qalyptasýda.
«2022 jyldyń qańtar-qyrkúıektegi qorytyndy boıynsha IJО́ 2,8 paıyzǵa ósti. Iskerlik belsendilik negizinen taý-ken ónerkásibindegi álsiz dınamıka esebinen baıaýlady. IJО́ dınamıkasyna munaıǵa qatysty emes sektorlar: óńdeý ónerkásibi, qurylys, saýda, aqparat jáne baılanys, kólik jáne aýyl sharýashylyǵy oń úles qosýda. Tutynýshylyq suranys ınflıasııalyq prosesterdiń ósýi aıasynda oń úrdisti saqtap otyr. 2022 jyldyń toǵyz aıynyń qorytyndysy boıynsha nomınaldy bólshek taýar aınalymynyń kólemi ótken jylmen salystyrǵanda 15,7 paıyzǵa ósti», dedi.
Ulttyq bank deregi boıynsha, kóptegen elde tutynýshylyq ınflıasııa údep keledi. Eýroodaqta bıyl qyrkúıekte ınflıasııa 10,9 paıyz boldy. Atap aıtqanda, Germanııada ınflıasııa 8,8 paıyzdan 10,9 paıyzǵa deıin jyldamdady. AQSh-ta ınflıasııa AQSh FRJ-nyń agressıvti saıasatyna qaramastan burynǵy deńgeıinde qaldy. Mundaı jaǵdaılarda ortalyq bankterdiń kópshiligi ınflıasııa boıynsha maqsatqa qol jetkizýge basymdyq bere otyryp, monetarlyq saıasatty qatańdatýdy jalǵastyryp keledi. Máselen, AQSh FRJ-nyń paıyzdyq mólsherlemesi bıylǵy jyldyń basynan bastap 0,25 paıyzdan 3,25 paıyzǵa deıin birtindep kóterildi. Ulttyq bank te qazirgi jaǵdaıdy eskere otyryp, taıaýdaǵy otyrystarda bazalyq mólsherlemeni kóterý áleýeti saqtalyp otyrǵanyn jetkizdi. «Ulttyq bank proınflıasııalyq táýekelderdiń jaı-kúıin negizge ala otyryp, aqsha-kredıt talaptaryn qatańdatýdy jalǵastyrýǵa nıetti» delingen málimdemede.
Ulttyq bank tóraǵasy Ǵalymjan Pirmatovtyń aıtýynsha, 22,2 paıyzǵa deıin jedeldegen azyq-túlik ónimderi baǵasynyń ósýi ınflıasııaǵa eń kóp úles qosty.
«Azyq-túlik ınflıasııasy qurylymynda jumyrtqa, ósimdik maılary, qus eti, nan-toqash ónimderi, jarma men sút ónimderi baǵasynyń barynsha óskeni baıqalady. Al jemis-kókónis ónimderi baǵasynyń maýsymdyq tómendeýi belgili bir dezınflıasııalyq yqpal etti. 2022 jyly qyrkúıekte azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlar ınflıasııasy 17,0 paıyzǵa deıin jedeldedi. Jıhaz, jýý jáne tazalaý quraldary, úı sharýashylyǵyn júrgizýge arnalǵan taýarlar, kómir, otyn jáne aıaqkıim quny da aıtarlyqtaı ósti. Aqyly qyzmet kórsetý baǵasynyń jyldyq ósý qarqyny 12,3 paıyzǵa jetti. Turǵyn úı jaldaý, bilim berý, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy qyzmetteriniń jekelegen túrleri qunynyń ósýi de ınflıasııaǵa negizgi úles qosty. Qyrkúıekte bazalyq ınflıasııa 19,7 paıyzǵa (tamyzda – 17,8 paıyz) jetip, jyldyq ınflıasııanyń turaqty ósýin kórsetti. Bul taýarlar men qyzmetter baǵasynyń joǵary qarqynmen ósýin rastaıdy.
Tutyný baǵasynyń jedel qarqynmen ósýi barlyq kórsetkish boıynsha baıqalyp otyr. Máselen, sońǵy aılarda maýsymdyq faktordy eskermegendegi ınflıasııa turaqty ósip keledi. Onyń jyldyq mánge keltirilgen kórsetkishi shilde aıynda 17,7 paıyzǵa deıin baıaýlaǵannan keıin tamyz aıynda 23,2 paıyzǵa deıin ósti, qyrkúıek aıynda 26,8 paıyzǵa deıin jedeldedi», deıdi Ulttyq bank tóraǵasy.
Sondaı-aq Ulttyq qor qarajatyn da belsendi paıdalaný eldegi ınflıasııany údetýge sebep bolyp otyr.
«Munaı baǵasynyń joǵary bolýy kezinde Ulttyq qordan qarajatty belsendi paıdalanýǵa negizdelgen eleýli fıskaldyq yntalandyrý ekonomıkadaǵy negizgi proınflıasııalyq faktorlardyń biri bolyp qala berdi. Belsendi fıskaldyq saıasat aqsha massasynyń (M3) ósýine yqpal etý arqyly ınflıasııaǵa áserin tıgizedi. Jyl basynan beri aqsha massasy 7,9 paıyzǵa nemese 2,4 trln teńgege ósti. Memlekettik bıýdjet shyǵysy ınflıasııadan asatyn jyldam qarqynmen ósýde», degen derek keltirdi.
Ulttyq banktiń Aqsha-kredıt saıasaty komıtetiniń bazalyq mólsherleme boıynsha kezekti josparly sheshimi 5 jeltoqsanda Astana qalasynyń ýaqyty boıynsha saǵat 14:00-de jarııalanady.
