Arnaıy aımaqtyń múmkindigi

Kóshpeli otyrysta arnaıy ekon­o­mıkalyq aımaqtardyń tıim­diligin arttyrý máselesi talqy­landy. Komıtet tóraǵasy Se­rik­baı Trumovtyń aıtýynsha, eli­mizde Memleket basshysynyń Jar­lyǵymen qurylǵan 13 arnaıy eko­nomıkalyq aımaq bar. Mundaı aımaqtardy qurýdaǵy basty maqsat – ınves­tısııa tartý, básekege qabiletti ónim shyǵaratyn óndiristi damytý, jańa tehnologııalardy iske qosý arqyly ımportty almastyrý, óńir turǵyndaryn jumyspen qamtý. Qazir arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarda 300-den asa kásiporyn jumys isteıdi. Bul kásiporyndar 21 myńnan astam adam­dy jumyspen qamtyp otyr. Sol sebepten arnaıy ekonomıkalyq aımaq­tardyń tıimdiligin odan ári art­tyryp, túıindi máselelerdi sheshý úshin birlese jumys júrgizilýi qajet.

– Arnaıy ekonomıkalyq aımaqta ınfraqurylym nysandaryn salýǵa bıýdjetten 398,7 mlrd teńge jum­saldy. Degenmen áli de sheshimin tappaǵan birqatar ózekti másele bar. Osyǵan baılanysty bizdiń komıtet bıylǵy kóktemde «Arnaıy ekonomıkalyq aımaq qyzmetiniń tıimdiligin baǵalaý» taqyrybynda dóńgelek ústel ótkizgen edi. Onyń qorytyndysy boıynsha Úkimetke birneshe usynys joldandy, – deıdi S.Trumov.

Máselen, Atyraý oblysynda 2007 jyly «Ulttyq ındýstrııalyq munaı-hımııa tehnoparki» arnaıy ekono­mıkalyq aımaǵy qurylǵan edi. Kómirsýtek shıkizatynyń basym bóligi óndiriletin óńirdegi tehnopark elimizdi shıkizat táýeldiliginen arylýǵa, hımııa ónerkásibin órken­detýge septigi tıetin básekege qa­biletti ónim shyǵarýǵa jol ashýǵa tıis. Sondyqtan bul aımaqta bir­neshe maqsatty iske asyrý kózdelgen. Birinshiden, kómirsýtek shıkizatyn tereń óńdeý, qosylǵan quny joǵary ári básekege qabiletti munaı-hımııa ónimderin óndiretin álemdik deńgeı­degi zaýyttar qurý. Ekinshiden, ser­pindi ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý. Úshinshiden, hımııa óner­kásibine qajetti sapaly ónimder óndirý josparlanǵan.

Ár óńirdegi arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń qandaı artyqshylyǵy bar? Ulttyq ekonomıka mınıstriniń oryn­­basary Azamat Ámrınniń baıan­­daýyna qaraǵanda, mundaı aı­maq­­tarda salyq jeńildikteriniń tıimdiligi qarastyrylǵan. Qazir Aty­raý ob­ly­syndaǵy osyndaı aı­maqta 16 kásip­oryn tirkelgen. Byltyrdan beri onyń segizi jumys isteı bastady.

– Osy kezge deıin munaıly óńir­degi arnaıy ekonomıkalyq aı­maqtyń aýmaǵynda  ınfraqurylym jelilerin júrgizý úshin bıýdjetten 176,1 mlrd teńge bólindi. Al arnaıy aımaqta tirkelgen kásip­oryn­dar 30 mlrd teńgege jýyq salyq tóledi. Demek bıýdjetten qaras­tyrylǵan qarajattyń 17,3 paıyzy salyq túrinde keri qaıtaryldy. Qolaıly salyq rejimi engizilýiniń nátı­jesinde arnaıy ekonomıkalyq aımaq­taǵy kásiporyndar 2011 jyldan beri 78 mlrd teńgege jýyq qara­ja­tyn únem­dedi, – deıdi Azamat Ámrın.

Senatorlar munaıly óńirdegi eki nysannyń jumysymen tanysty. Alǵashqysy – arnaıy ekonomıkalyq aımaqtaǵy polıpropılen shyǵaratyn keshen. Bul keshen eki kezeńnen tura­dy. Birinshi kezeńi – polıpropılen óndirisin quryp, jylyna 500 myń tonna ónim shyǵarý. Ekinshisi – polıetılen óndirisi. Keshen qurylysyn júrgizýge jalpy aýdany 193,55 gek­tar jer telimi bólingen. Buǵan qo­symsha kólik qatynasyna arnalǵan temir jol, stansa, suıytylǵan propandy quıý estakadasy, avtomobıl úshin kirme jol bar. Al 71,29 gektarda sýmen, elektrmen jáne gazben qamtý jelileri tartylǵan.

Ekinshisi – Atyraýdaǵy kabel zaýyty. Bul joba 2015 jyldan beri «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda iske qo­sy­lyp, jylyna telekommýnıkasııa, kólik, qurylys jáne munaı-gaz salasyna qajetti talshyqty-optıkalyq kabel shyǵarylady. Jylyna 20 myń shaqyrymdyq talshyqty-op­tıkalyq kabel shyǵarylady. Jo­banyń quny 715 mln teńgeni qu­raıdy. Zaýyt jumysyn jolǵa qoıý úshin Qytaıdan 1 mln dollardan asatyn qarjyǵa satyp alynǵan jańa tehnologııa ornatylǵan.

– Bizdiń zaýytta shyǵarylatyn kabel sapaly bolýy úshin shıkizatty Eýropa elderinen, AQSh pen Japo­nııadan aldyramyz. Kabel shyǵarý isine jergilikti mamandar tartyldy, – deıdi zaýyt basshylary.

Atyraý oblysy