Ádebı keshke jazýshynyń jerlesteri, týǵan-týystary jáne jary Rıza Ádilbekqyzy men qyzy Áıgerim qatysty. Kitaphana zalynda bas qosqan meımandar jazýshyny eske alyp, jyly estelikter aıtty. Álbette, syıly qonaqtar qos kitaptyń tusaýyn kesti.
Saltanatty jıynǵa kelgen qonaqtar Talaptannyń talantyna bas ıip, onyń adamgershilik, kisilik kelbetin áńgimege arqaý etti. Shyǵarmashylyǵynan bólek, adaldyǵy men adamgershiligi, tabandylyǵy men azamattyǵy, qarapaıymdylyǵy men qaıyrymdylyǵy kópshiliktiń esinde eken.
– Talaptanmen alǵash 1992 jyly dámdes boldym. Baraq batyrdyń 290 jyldyq mereıtoıy ótip, aıaǵymyzdan tik turdyq. Aýdanǵa Qabdesh Jumadilov, Sovetqazy Aqataev, Qasym Qaısenov, Oralhan Bókeı, Talaptan Ahmetjan syndy máshhúr jazýshylar keldi. Sonda Talaptan Oralhannyń janynda júrdi. Toıdy ótkergen soń «Egemen Qazaqstan» gazetinde isteıtin jerlesimiz Aıdarbek Ǵazızov, Talaptan Ahmetjan, Oralhan Bókeı bar, Shirikaıaqqa ketip, ári qaraı Shyńǵystaı tústi. Keıin on jyldan soń, 2002 jyly Baraq batyrdyń 300 jyldyǵynda aýdanǵa taǵy da on shaqty jazýshy keldi. Sóıtsek, ol delegasııany Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Talaptan Ahmetjan bastap kelipti. Qýandyq. Bileri kóp azamat edi. Bul jerde bir shyndyqty aıtqym keledi. 2013 jyly respýblıka bolyp Oralhan Bókeıdiń 70 jyldyǵyn toıladyq. Biraq ómir boıy qulynym dep ańsap ótken jalǵyz uly Aıhan kelmedi. Aıtpaǵym, Áıgerim, ákeńniń atyn kóterip júrgen saǵan rahmet! – degen Baqytqan О́lmesekov jazýshynyń qyzyna rızashylyǵyn bildirdi.
Aıta ketsek, Talaptan Ahmetjannyń alǵashqy áńgimesi oblystyq «Dıdar» gazetinde jaryq kórgen. Ol týraly estelikpen belgili jýrnalıst Aıtmuhambet Qasym bólisti.
– Talaptanmen stýdent kezimde tanystym. Alǵashqy kitabyma Talaptan alǵysóz jazǵan eken. «Alǵashqy tyrnaqaldy áńgimemdi oblystyq «Kommýnızm týy», qazirgi «Dıdar» gazetiniń redaksııasyna jasqanshaqtaı aparǵanymda, Aıtaǵań jyly qabyldap edi. «Meniń jazǵan shatpaǵymdy oqyp shyǵýǵa ýaqyty joq shyǵar. Qolyna dereý berem de ketem ǵoı» dep barǵanmyn. Biraq Aıtaǵań bar jumysyn ysyryp tastap, oqyp shyqty. Pikirin aıtty. Jıi-jıi jazyp turýyma keńes berdi», dep jazypty alǵysózinde. Sol kez áli esimde. «Aıqasqa» degen áńgimesin ákelgen edi. О́zi qurylysshynyń oqýynda oqıdy eken. «Qudaı bergen darynyń bar» dep aqyl aıtqanym da ras. Áńgimesi gazetke shyqty. Keıin oqýyn bitirgen soń Samar jaqqa ketti. Ekeýmiz hat jazysyp turdyq. Negizi, Talaptan men týraly estelik aıtýy kerek edi ǵoı. О́kinishke qaraı taǵdyrdyń jazýy sol, – dep eske aldy.
Ár jazýshynyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn únemi nazarda ustap, ony oqyrmanǵa jetkizýdi mindetim dep biletin kitaphanashy ári osy keshtiń júrgizýshisi Zıza Slıamova Kúrshim óńirinen shyqqan aqyn-jazýshylarǵa toqtalyp ótip, ózekti máseleniń ushyn shyǵardy.
– Búgingi kúni Kúrshim óńiriniń tabıǵatyn shyǵarmalaryna arqaý etip júrgen jazýshy Asqar Altaı, qazaq prozasynda shyǵarmashylyq tabıǵaty eshkimge uqsamaıtyn ózindik órnegimen erekshelenetin qalamger Turysbek Sáýketaev, «Qystaý Kúrshim, oıymnan shyqpaı júrsiń...» dep jyrlaǵan fılologııa ǵylymdarynyń doktory, marqum Asqar Egeýbaev, Kúrshim-Marqa óńiriniń jyrshysy Kópen Erqasov qaı aqynnan, qaı jazýshydan kem edi?! Ǵylym salasynda eńbek etip júrgen azamattarymyz bir tóbe. Osylardyń qaı-qaısynyń mereıtoılaryn týǵan jerinde atap óttik?! Ras, estimedik. Olardyń árqaısysy «Kúrshim aýdanynyń Qurmetti azamaty» degen atqa ábden laıyq. О́mirden ótip ketkenderge kóshe ataýyn berse de, artyq emes, – dep usynys-pikirin bildirdi.
О́te oryndy pikir der edik. Kúrshimnen shyqqan ult zııalylarynyń ataýsyz qalyp kele jatqanyn moıyndamasqa amal joq. Bul pikirdi Kúrshim aýdanynyń atqaminer azamattary eskerýsiz qaldyrmas dep seneıik.
Ádebı kesh sońynda sonaý Almatydan at arytyp kelgen Talaptan Ahmetjannyń jary men qyzy Áıgerim keshti uıymdastyrǵan kitaphana qyzmetkerleri men jerlesterine alǵystaryn jetkizdi.
– Birge 25 jyl turyppyz. Artynda úsh qyzy, bir uly qaldy. Áýelde Ákim Tarazı shyǵarmasyna joǵary baǵa berdi. Sonda «Tarazıdy tańǵaldyrǵan Talaptan» dep maqala shyqty. Únemi Oralhan Bókeı, Qalıhan Ysqaq, Dıdahmet Áshimhanuly aǵalaryna rıza bolyp otyratyn. Esimde, «Aınalaıyn Talaptan, qabyrǵań qara jerge tıgenshe talaptan!» dep Oralhan Bókeı kitabyna qoltańba qoıyp bergen. Sol sózi qanattandyrdy ma, ómiriniń sońyna deıin jazýshylyǵyna adal boldy. Atyn óshirmeı, shyǵarmalaryn nasıhattap jatqan kitaphana ujymyna rahmet, – dedi jazýshynyń jary.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
