Delegasııa quramynda qazaqstandyq un óndirý, astyq jáne et odaqtarynyń, Qazaqstannyń agrarlyq jáne ónerkásiptik saıasatyn damytýǵa jaýapty memlekettik organdardyń, «QTJ» UK AQ, Azyq-túlik korporasııasynyń ókilderi men basqa da múddeli qatysýshylar bar.
Taraptar qazaqstandyq agrarlyq jáne ónerkásiptik ónimder úshin jańa ótkizý naryqtaryna shyǵý múmkindikterin, qoldanystaǵy soltústik-ońtústik baǵyttaǵy kedergilerdi joıý máselelerin talqylady. S.Jumanǵarın atap ótkendeı, Qazaqstan men Iran arasynda ózara syılastyq, senimdi qarym-qatynas ornaǵan. Elder arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq áriptestikti ilgeriletýge 2022 jylǵy maýsym, qyrkúıek-qazan aılarynda ótken eń joǵary deńgeıdegi birqatar kezdesýler eleýli serpin berdi. Memleket basshylary saparlary qorytyndysy boıynsha birqatar ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi jáne Qazaqstan-Iran ózara is-qımylyn jandandyrýǵa baǵyttalǵan tapsyrmalar berildi.
– Qazaqstan bıdaı men arpany, kondıterlik jáne un ónimderin, et, ósimdik maılaryn jáne basqa da ónimderdi eksporttaýǵa daıyn. Biz Iranmen agroónerkásiptik ónimderdiń ózara saýda kólemin 1 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıtýǵa jáne Qazaqstan úshin Pákistan, Úndistan, Ońtústik-Shyǵys Azııa, Shyǵys Afrıka syndy jańa naryqtarǵa shyǵýǵa qyzyǵýshylyq tanytýdamyz. Irandyq áriptesterdiń saladaǵy tájirıbesi bizdiń bıznes úshin óte paıdaly bolary sózsiz, – dedi S.Jumanǵarın Irannyń aýyl sharýashylyǵy mınıstri Seıed Djavad Sadatınedjadpen kezdesýde.
Irannyń Kólik jáne qalany damytý mınıstri Rostam Qasemımen kezdesý barysynda S.Jumanǵarın qazaqstandyq taraptyń taýarlar aǵynynyń kólemin jylyna 1 mln tonnadan 4 mln tonnaǵa deıin ulǵaıtý nıetin aıtty. Ol úshin kezdesýge qatysýshylar 2022 jyldyń sońyna deıin «tar» ınfraqurylymdyq oryndardy joıý jáne 2022-2025 jyldarǵa arnalǵan Soltústik-Ońtústik baǵytynyń áleýetin damytý boıynsha úshjaqty jol kartasyn qabyldaýǵa kelisti.
Jol kartasyna engizý úshin alda myna qadamdar pysyqtalmaq: Júk kóliginiń júrgizýshileri, halyqaralyq tasymaldarǵa qatysýshylar úshin arnaıy vızalyq rejim qurý. Bıznes ókilderine osyndaı vızalyq jeńildikter alý múmkindigin qosymsha qarastyrý; Biryńǵaı tarıfti, biryńǵaı kólik qujatyn jáne biryńǵaı aqparattyq júıeni engizýdi qosa alǵanda, eki eldiń kedendik resimdeý prosesterin ońtaılandyrý; «Qyrǵyzstan – Qazaqstan – Reseı» úlgisi boıynsha navıgasııalyq plombalardy paıdalana otyryp, «Qazaqstan – Túrikmenstan – Iran» baǵyty boıynsha júkterdi avtokólikpen tasymaldaý boıynsha qanatqaqty jobany iske qosý.
Sondaı-aq logıstıkalyq prosester men ekijaqty saýdanyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda taraptar birlesken eksport-
tyq-ımporttyq kompanııa qurý múmkindigin pysyqtaýǵa kelisti. Kezdesýler barysynda aıtylǵan barlyq taraptar saýda, kólik jáne logıstıkany damytý salasyndaǵy ózara is-qımyl jónindegi memorandýmǵa qol qoıýmen bekitildi.
Bıyl qańtar-tamyz aralyǵynda eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 9,3 paıyzǵa ósip, 350,2 mln dollarǵa jetken. Byltyr 8 aıda 320,4 mln dollar bolǵan edi. Bul rette eksport kólemi ótken jyldyń 8 aıynyń kórsetkishteri deńgeıinde saqtalyp otyr (0,1 paıyzǵa tómendedi, 215,3 mln dollar). Qazaqstan men Iran arasyndaǵy taýar aınalymy 2021 jyly 440,9 mln dollardy qurap, 2020 jylmen salystyrǵanda 85,1 paıyzǵa ilgerileý bar ekenin kórsetken.
