Múddeler tolyq eskeriledi

Beısenbi kúni Astanada Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly shartqa qol qoıylady dep kútilip otyr. Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Syrtqy ister vıse-mınıstri Samat Ordabaev pen Ádilet vıse-mınıstri Elvıra Azımova ótkizgen brıfıngte osy shart jobasyna qatysty máseleler sóz boldy. Brıfıng barysynda atap ótil­gendeı, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shart jobasy eki bólimnen – Odaqty qurýdyń negizdik jaǵdaılary men qaǵıdalary bekitilgen ınstıtýttyq jáne eko­nomıkanyń naqty salalaryn ıntegrasııalaý boıynsha Odaqqa múshe memleketterdiń kelisimderi kórsetilgen fýnksııalyq bólim­derden turady. Aldymen sóz alǵan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Samat Ordabaev sharttyń ınstı­týttyq bóligin ázirleýdegi jumys­tarǵa toqtaldy. «Eýrazııalyq eko­no­mıkalyq odaq birden qalyp­tasa salǵan joq, – dedi ol osy jóninde. – Oǵan múshe bolatyn mem­leketter TMD-dan bastap, EýrAzEQ arqyly Elbasymyzdyń Eýrazııalyq odaq týraly ıdeıasyna deıingi úlken evolıýsııalyq joldan ótti. Bul máselede TMD men EýrAzEQ erekshe tarıhı ról atqardy. Integrasııalyq baılanystar jasaı otyryp, tájirıbe jınadyq. EýrAzEQ sheńberinde Keden odaǵy quryldy, odan keıin Birtutas ekonomıkalyq keńistikke ótý bastaldy. Al 2011 jyldyń qarashasynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly sheshim qabyldandy». Budan soń ol shartty ázirleý barysynda júrgizilgen kelissózder jaıyn atap ótti. Vıse-mınıstrdiń habardar etýinshe, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııasy bastapqyda kólemi eki myńǵa jýyq betten turatyn sharttyń jobasyn usynǵan. Oǵan Odaqqa qatysýshy elder ómiriniń barlyq jaqtaryn reglamentteıtin qaǵıdalardy engizýge tyrysypty. «Biz ol jobany dál sol kúıinde qarastyrmadyq jáne talqylamadyq, – dedi Samat Ordabaev. – О́ıtkeni, qujatta saıası máseleler de kórsetilgen eken. Qazaqstannyń birizdi ustanymynyń nátıjesinde shart jobasynan ortaq azamattyq, syrtqy saıasat, parlamentaralyq yntymaqtastyq, shekaralardyń jalpy kúzeti jáne basqa da máseleler alynyp tastaldy». Vıse-mınıstrdiń atap ótýin­she, Eýrazııalyq eko­no­mı­kalyq odaq týraly sharttyń qazirgi jobasynda elimizdiń barlyq ulttyq múddesi eskerilgen. Olar kópjaqty qujattar boıynsha retteledi. Onda tek ekonomıkalyq máseleler bolady. Qandaıda bir saıasat joq. «Odaqqa múshe memlekettermen saıası jáne gýmanıtarlyq yntymaqtastyq burynǵysynsha jalǵasa beredi, – dedi Samat Ordabaev. – De­genmen, osy salalardaǵy bizdiń qatynastarymyz ózge alańdarda da damıtyn bolady. Naqtyraq aıtqanda, ózara qarym-qatynastar TMD jáne UQShU sheńberinde júrgizilmek. Sonymen qatar, búginde áleýmettik máselelerdiń blogy eskerilgen EýrAzEQ jumys istep keledi. Mysaly, elimizde Reseımen túrli salalardaǵy aý­qymdy kelisimder bazasy bar. Ol 500-den astam qujatty qamtıdy. Sondyqtan quqyqtyq vakýým paı­da bolady degen kúdik bolmaýy tıis». Shart jobasynda Odaqqa jańa múshelerdiń kirýine baılanysty bólek bap bar. Odaqtyń maqsattary men qaǵıdattaryn bólisetin barlyq memleketterdiń taraptar kelisken jaǵdaıda Odaqqa kirýi úshin esigi ashyq. Al Odaq organdarynyń qyzmetin qarjylandyrý tarap­tardyń úlestik jarnalary esebinen qalyptasatyn bıýdjet qarjylary esebinen júzege asyrylady. Bıýdjettiń qarjylyq-sharýashylyq qyzmetine eki jylda bir ret tekserý júrgiziledi. Sonymen qatar, bıýdjet qarjy­larynyń basqarylýy men jum­salýyn jáne tıimdiliginiń qalyp­tastyrylýyn anyqtaý úshin aýdıt júrgizý tetigi de qarastyrylǵan. Ádilet vıse-mınıstri Elvıra Azımovanyń sózine qaraǵanda, qujat Odaqtyń resmı saıtynda Komıssııa sheshiminiń Odaq aıasyndaǵy halyqaralyq aýdarmalary men taraptardyń memlekettik tildegi jarııalanýynyń mindetti qaǵıdaty belgilenip otyr. «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq shartynda memlekettik tilge úlken mártebe berilgen, – dedi vıse-mınıstr. – Qatysýshy elderdiń memlekettik tilin qurmetteý arqyly ulttyq múddeni saqtaý aıqyndalǵan. Osyǵan baılanys­ty kez kelgen azamat Komıssııa sheshimderiniń jobasyna qatysty usynys-pikirlerin, eskertpelerin memlekettik tilde de joldaı ala­dy. Al Komıssııa oǵan sol el­diń memlekettik tilinde jaýap qaı­tarýǵa mindetti. Shart úsh til­de – qazaq, belarýs jáne orys til­derinde daıyndalǵan». Elvıra Azımova, sondaı-aq, sońǵy kezde aıtylyp júrgen keıbir kúdikterdi de seıiltkendeı boldy. «Odaqtyń qurylýy eli­mizdiń táýelsizdikten aıyrylýyna eshqandaı áser etpeıdi, – dedi ol osy jóninde. – Buǵan sharttaǵy birqatar baptar kepildik beredi. Qujat 120 baptan turady. Onyń ishinde 68 halyqaralyq kelisimderdiń erejeleri dáreje­lengen. Qazaqstan tarapy shart­qa ózimizge naǵyz qajetti mańyz­dy máselelerdi ǵana engizdi. Odaq­tyń barlyq organdarynyń sheshim­deri tek konsensýs boıynsha qabyldanady». Ádilet mınıstri oryn­ba­sarynyń aıtýynsha, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq BUU qaǵıda­laryn oryndaýǵa mindetti. Sebebi, jańadan qurylǵan kez kelgen ha­lyqaralyq uıym BUU-nyń tizi­liminde tirkelýi tıis. Qujatta Odaqtyń halyqaralyq uıym ekeni negizdelgen. Álısultan QULANBAI. «Egemen Qazaqstan».